کیهان کلهر
در بحبوحه روزهایی که ایران شاهد یکی از گستردهترین موجهای اعتراضات مردمی در تاریخ معاصر خود است، کیهان کلهر، موسیقیدان نامآور و برنده جایزه گرمی، بار دیگر نقش خود را به عنوان سفیر فرهنگی و صدای وجدان بیدار جامعه ایفا کرد.
کلهر که همواره با نغمههای سوزناک کمانچهاش، راوی دردهای عمیق و آرزوهای بلند ملت ایران بوده، این بار با لحنی صریح و قاطع، خطاب به هنرمندان و موسیقیدانان سراسر جهان پیامی مهم مخابره کرد. او در فراخوانی بینالمللی از همکاران خود در اقصی نقاط گیتی خواست تا فراتر از مرزهای جغرافیایی و تفاوتهای سبکی، صدای خود را به مردم معترض ایران بسپارند. این هنرمند برجسته با درک این واقعیت که هنر زبانی جهانی است، تلاش میکند تا با جلب حمایت نخبگان هنری دنیا، فشار افکار عمومی را بر حاکمیت افزایش داده و مانع از سرکوب بیشتر شهروندانی شود که برای حقوق بنیادین خود در خیابانها حضور دارند.
طبق گزارشهای بازتاب یافته در رسانههای بینالمللی و شبکههای حقوق بشری، کیهان کلهر با اشاره به خشونتهای اعمال شده علیه غیرنظامیان و بهویژه کودکان، از هنرمندان خواست تا سکوت خود را بشکنند. این فراخوان در زمانی صادر میشود که گزارشهای مستند نهادهایی نظیر عفو بینالملل و دیدبان حقوق بشر از کشتار معترضان در استانهای محروم و یورش به مراکز درمانی حکایت دارد. کلهر که خود تجربه سالها همکاری با برجستهترین موسیقیدانان بینالمللی را دارد، از قدرت نرم موسیقی برای افشای «چرخه خونریزی» استفاده کرده است. او در پیام خود تأکید کرده است که وقتی زبان از بیان عمق فاجعه باز میماند، این موسیقی و هنر است که باید به فریاد مظلومیت بدل شود. این موضعگیری او در تداوم واکنش سایر چهرههای جهانی است که پیشتر در گزارشهای صدای آمریکا (VOA) نیز به آنها پرداخته شده و نشاندهنده شکلگیری یک جبهه واحد هنری علیه سرکوب در ایران است.
اهمیت این اقدام کلهر را باید در پیوند میان هنر متعهد و مسئولیت اجتماعی جستجو کرد. در حالی که حکومت با قطع اینترنت و ایجاد محدودیتهای ارتباطی، سعی در منزوی کردن معترضان دارد، هنرمندانی در تراز کلهر به عنوان پلهای ارتباطی با جهان عمل میکنند. بر اساس گزارشهای تکمیلی در ایران اینترنشنال، بسیاری از موسیقیدانان بزرگ در اروپا و آمریکا به این فراخوان پاسخ مثبت داده و آمادگی خود را برای بازتاب دادن صدای مردم ایران در کنسرتها و صفحات اجتماعی خود اعلام کردهاند. کلهر به خوبی میداند که همصدایی هنرمندان جهان میتواند به یک اهرم فشار حقوقی و سیاسی تبدیل شود؛ بهویژه زمانی که وکلای حقوق بشری نسبت به خطر اعدامهای قریبالوقوع و محاکمات صوری هشدار میدهند. آرشهی کلهر اکنون تنها برای نواختن موسیقی نیست، بلکه به سلاحی مدنی برای بیدار کردن وجدانهای خفته در نهادهای بینالمللی بدل شده است.
در نهایت، میتوان چنین نتیجه گرفت که فراخوان کیهان کلهر فراتر از یک درخواست ساده هنری، یک اقدام راهبردی در دیپلماسی عمومی و فرهنگی است. او با این کار نشان داد که هنر اصیل نمیتواند نسبت به سرنوشت انسانیت و عدالت بیتفاوت باشد. وقتی نوابغ موسیقی جهان، صدای خود را با مطالبات مردم ایران پیوند میزنند، اعتبار اخلاقی حاکمیت بیش از پیش در سطح جهانی خدشهدار میشود. این همبستگی جهانی، ضمن تقویت روحیه پایداری در داخل کشور، پیامی روشن به آمران سرکوب مخابره میکند که جهان نظارهگر اعمال آنهاست و هیچ هنری در خدمت توجیه استبداد نخواهد بود. میراث کلهر در این دوران، تنها نغمههای جاودانهاش نخواهد بود، بلکه شجاعت او در تبدیل کردن استیجهای جهانی به تریبونی برای آزادیخواهی مردم ایران، فصلی زرین در تاریخ هنر متعهد این سرزمین رقم خواهد زد.
منابع مورد استفاده برای تدوین این گزارش: این نوشتار بر پایه فراخوانهای رسمی و رسانهای کیهان کلهر، بیانیههای عفو بینالملل، مستندات خبری ایران اینترنشنال و گزارشهای تحلیلی صدای آمریکا (VOA) تنظیم شده است.