در حالی که نگرانیها درباره سرنوشت بازداشتشدگان اعتراضات اخیر و احکام صادره برای آنها رو به افزایش است، انتشار خبر اجرای قریبالوقوع حکم اعدام یک جوان معترض به نام «عرفان سلطانی» موجی از واکنشها و نگرانیهای گسترده را برانگیخته است.
بر اساس اطلاعاتی که به ایرانوایر رسیده است، عرفان سلطانی از دسترسی به وکیل محروم بوده و تاکنون هیچ اتهامی بهطور رسمی به او تفهیم نشده است. همچنین هیچ جلسه دادگاهی برای رسیدگی به پرونده او برگزار نشده است. به خانواده عرفان هشدار داده شده که هرگونه اطلاعرسانی یا موضعگیری عمومی درباره این پرونده، میتواند به بازداشت دیگر اعضای خانواده منجر شود.
نخستین بار «ابراهیمالله بخشی»، از دراویش گنابادی و فعال سیاسی در تبعید، با اعلام این خبر در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که «عرفان سلطانی، روز پنجشنبه ۱۸ دی ماه بازداشت شده و قرار است روز چهارشنبه ۲۴ دیماه اعدام شود».
در حالی که خانواده عرفان از اجرای قریبالوقوع حکم اعدام فرزندشان طی سه روز خبر دادهاند، «محمد اولیاییفرد»، وکیل دادگستری، در گفتوگو با ایرانوایر تأکید میکند که آنچه به خانواده اعلام شده، با هیچیک از اصول دادرسی قانونی در ایران همخوانی ندارد و نشانهای جدی از روندهای امنیتی، ارعاب خانوادهها است.
ایرانوایر از محل نگهداری این زندانی سیاسی و مرجع بازداشت کننده اطلاع دقیقی ندارد. خانواده احتمال میدهد او در اختیار اطلاعات سپاه باشد. به گفته منبع نزدیک به خانواده، جزییات دقیق نحوه بازداشت او همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد و خانواده او تاکنون اطلاعات روشنی از لحظه دستگیری دریافت نکردهاند.
عرفان بیست و شش، هفت ساله است و پیشتر در یک مغازه فروشنده لباس بوده ولی در ماههای اخیر در یک شرکت خصوصی مشغول به کار بوده است.
***
عرفان شامگاه پنجشنبه ۱۸دیماه در نزدیکی محل زندگیاش در منطقه «فردیس کرج» بازداشت شد. روز یکشنبه ۲۱دیماه، پس از سه روز بیخبری کامل، ماموران امنیتی در تماس تلفنی با خانواده عرفان سلطانی، بازداشت او را تایید کرده و اعلام کردند که حکم اعدامش صادر شده و قرار است روز چهارشنبه همین هفته اجرا شود. پس از درخواستهای مکرر خانواده، آنها تنها موفق شدند پیش از اجرای حکم اعدام، یک ملاقات دهدقیقهای با عرفان داشته باشند؛ ملاقاتی که به خانواده اعلام شده آخرین دیدار پیش از اجرای حکم خواهد بود.
به گفته یک فرد نزدیک به خانواده سلطانی که مایل نیست نامی از او برده شود، خانواده عرفان تحت شدیدترین تهدیدها قرار دارند و به آنها هشدار داده شده که از هر گونه اطلاعرسانی و صحبت درباره پرونده خودداری کنند. حتی یکی از اقوام نزدیک عرفان که وکیل دادگستری است، خواهان بررسی پرونده شده تا وکالت عرفان را عهدهدار شود ولی از ورود به پرونده منع شده و مورد تهدید ماموران امنیتی قرار گرفته است. مقامات امنیتی به این وکیل گفتهاند پروندهای برای بررسی وجود ندارد. اعلام کرده بودیم که هر کسی را در اعتراضات بازداشت کنیم حکم او اعدام است و حکم عرفان هم بهعنوان حکم محاربه قطعی است و اجرا خواهد شد.
این منبع مطلع میگوید: «عرفان پیش از بازداشت پیامهایی تهدیدآمیز از سوی منابع امنیتی دریافت کرده بود ولی همچنان بر مبارزه و فعالیت خود تأکید داشت و در اعتراضات شرکت میکرد. او به خانواده اطلاع داده بود که تحت نظر است و با وجود تهدیدها، از مواضع خود کوتاه نیامده است».
بیخبری مطلق و جلوگیری از دسترسی قانونی و داشتن وکیل، نگرانی خانواده را بهشدت افزایش داده و احتمال اجرای سریع و مخفیانه حکم را به یکی از اصلیترین دغدغههای آنان تبدیل کرده است.
منبع ایرانوایر تأکید میکند که عرفان در اعتراضات سالهای گذشته نیز همیشه فعال بوده است.
این منبع همچنین به فعالیتهای عرفان در شبکههای اجتماعی اشاره میکند و میگوید او دو صفحه در اینستاگرام داشته است. یکی از این صفحات که محتوای سیاسی و اعتراضی در آن منتشر میشده که پس از بازداشت او بهطور کامل حذف شده است. صفحه دیگر که شامل تصاویر شخصی اوست، همچنان فعال است.
عرفان به مد، پوشاک و استایل شخصی علاقهمند بوده و همین علاقه، مسیر شغلی او را نیز شکل داده است. او سالها در حوزه فروش لباس فعالیت میکرد و بخش مهمی از زندگیاش حولوحوش این حرفه میگذشت.
به گفته این منبع، عرفان همچنین به ورزش، بهویژه بدنسازی، علاقه داشته و بخشی از وقت خود را صرف فعالیتهای ورزشی میکرده است. او زندگی سادهای داشته و تمرکز اصلیاش بر کار، ورزش و علایق شخصیاش بوده است.
هشدار درباره احتمال محاکمات صحرایی و راهکارهای قانونی خانوادهها
آیا از لحاظ حقوقی ممکن است متهمی در عرض تنها سه روز پس از بازداشت، به اعدام محکوم و حکم اجرا شود؟ محمد اولیاییفرد، وکیل دادگستری و حقوقدان میگوید: «امکان اعدام معترضان در دو سه روز وجود ندارد ولی اگر وکیل حکومتی باشد این امکان وجود دارد که معترض بازداشتی حداقل ظرف ده روز و اکر وکیل حکومتی نباشد حداقل ظرف سی روز اعدام شود. تفاوت زمانی در مورد وکیل حکومتی و مستقل در استفاده یا عدم استفاده از فرجه زمانی تجدید نظر احکام است. اگر وکیل حکومتی باشد از فرجه ۲۰ روزه تجدید نظر استفاده نکرده و بلافاصله با صدور حکم تقاضای تجدید نظر میکند که در اینصورت دادگاه تجدید نظر هم بلافاصله حکم را تایید و برای اجرا ارسال میشود اما وکیل مستقل میتواند پس از صدور حکم بدوی تقاضای تجدید نظر را به روز آخر فرجه قانونی موکول کند در هر دو صورت اینگونه اعدام های عجولانه در اصطلاح در زمره محاکمات و اعدامهای صحرایی محسوب میشود »
این وکیل دادگستری همچنین توضیح میدهد: «اینکه فردی از زمان بازداشت تا اعدام او کمتر از ده روز باشد، با فرآیند قانونی همخوانی ندارد و به نظر میرسد برای تحت فشار و ارعاب قرار دادن خانواده است».
او همچنین بیان میکند: «در هیچجای قانون نیامده که حتی در صورت اتهام محاربه، حکم اعدام بتواند بدون طی این مراحل و در عرض چند روز اجرا شود. تمام جرایم باید از مسیر قانونی عبور کنند».
محمد اولیاییفرد در خصوص اقداماتی که خانواده عرفان میتوانند در این شرایط انجام دهند میگوید: «نوشتن عریضه و مراجعه به دادستان تهران و اعلام اینکه به آنها گفته شده قرار است چهارشنبه حکم اعدام اجرا شود، یا مراجعه به رییس کل دادگستری استان، یا دادستان تهران؛ بهویژه اگر بازداشت در تهران صورت گرفته باشد».