در پی تداوم قطع گسترده اینترنت و تلاش حاکمیت برای ایجاد بنبست خبری در جریان اعتراضات ۱۴۰۴، شرکت اسپیسایکس اعلام کرده است که دسترسی به شبکه اینترنت ماهوارهای استارلینک برای کاربران در جغرافیای ایران رایگان شده است. این اقدام که با هدف درهمشکستن حصار سانسور صورت گرفته، روزنه امیدی برای برقراری ارتباط معترضان با جهان خارج ایجاد کرده است؛ اما طبق گزارش اختصاصی بیبیسی فارسی، این فرصت با چالشهای امنیتی جدی همراه است که میتواند امنیت جانی کاربران را به خطر اندازد. از آنجا که دستگاههای امنیتی جمهوری اسلامی با استفاده از تجهیزات ردیابی رادیویی و پارازیتهای سیار در تلاش برای شناسایی محل استقرار گیرندههای ماهوارهای هستند، آگاهی از پروتکلهای حفاظتی برای هر کاربر استارلینک در ایران به یک ضرورت حیاتی تبدیل شده است تا این ابزار ارتباطی به تلهای برای شناسایی فعالان بدل نگردد.
هشدارهای امنیتی مطرح شده در گزارشهای فنی بیبیسی فارسی و تحلیلهای کارشناسان فناوری در ایران اینترنشنال، بر دو محور اصلی «ردیابی سیگنال» و «امنیت فیزیکی» تمرکز دارند. کارشناسان هشدار میدهند که دیشهای استارلینک به دلیل ارسال سیگنال به سمت ماهواره، میتوانند توسط دستگاههای جهتیاب (Direction Finders) که در اختیار نهادهای سرکوبگر است، شناسایی شوند. برای کاهش این خطر، توصیه شده است که کاربران از قرار دادن دیشها در نقاط بسیار مرتفع و دیدرس خودداری کرده و در صورت امکان، با استفاده از موانع غیرفلزی پیرامون دیش، زاویه تابش سیگنال را محدود کنند. همچنین، با توجه به یورشهای شبانه به منازل در خیزش ۱۴۰۴، مخفیسازی تجهیزات در ساعات عدم استفاده و پرهیز از اشتراکگذاری عمومی وایفای بدون رمزنگاریهای پیچیده، از جمله مواردی است که میتواند مانع از ردیابی محلی کاربران توسط گشتیهای لباسشخصی شود.
علاوه بر مخاطرات فیزیکی، تهدیدهای سایبری و بدافزارهای حکومتی نیز بخش دیگری از هشدارهای جدی در این دوران هستند. بر اساس مستندات صدای آمریکا (VOA)، نهادهای امنیتی با انتشار نسخههای جعلی اپلیکیشن استارلینک در گروههای تلگرامی، سعی در جاسوسی از تلفنهای همراه کاربران دارند. کاربران باید تنها از منابع رسمی اقدام به دریافت نرمافزارهای جانبی کنند و از اتصال مستقیم دستگاههای حساس به شبکه استارلینک بدون استفاده از لایههای حفاظتی (مانند VPNهای معتبر برای تغییر IP داخلی) خودداری ورزند. این اقدامات حفاظتی در حالی اهمیت دوچندان مییابد که آمارهای شبکه سیبیاس (CBS) از ابعاد هولناک کشتهشدگان اعتراضات ۱۴۰۴ حکایت دارد و هرگونه بیاحتیاطی در فضای دیجیتال میتواند منجر به بازداشتهای خودسرانه و یا شناسایی کانونهای اعتراضی در محلات شود.
در نهایت، میتوان چنین نتیجه گرفت که رایگان شدن استارلینک، اگرچه گامی بلند در راستای حمایت بینالمللی از حق دسترسی به اطلاعات در ایران است، اما بدون رعایت دقیق هشدارهای امنیتی میتواند به بهای سنگینی تمام شود. در نبرد نابرابری که در جریان خیزش ۱۴۰۴ میان مردم و ماشین سرکوب در جریان است، تکنولوژی تنها زمانی کارآمد خواهد بود که با هوشیاری و آگاهی از متدهای ضدجاسوسی همراه گردد. مسئولیت جامعه جهانی و شرکتهای فناوری نیز فراتر از فراهم کردن دسترسی رایگان، باید شامل آموزشهای مداوم و ارتقای پروتکلهای پنهانکاری برای کاربران در مناطق پرخطر باشد. حفظ این پل ارتباطی با جهان، نقشی حیاتی در مستندسازی جنایات و رساندن فریاد مظلومیت ملتی دارد که در تاریکی مطلق برای آزادی میجنگد؛ مشروط بر آنکه این ابزار به سلاحی علیه خودِ شهروندان تبدیل نشود.
منابع مورد استفاده برای تدوین این گزارش: این نوشتار بر پایه گزارشهای فنی بیبیسی فارسی، تحلیلهای امنیتی ایران اینترنشنال، هشدارهای خبری صدای آمریکا (VOA) و آمارهای شبکه سیبیاس (CBS) تنظیم شده است.