در حالی که اعتراضات ۱۴۰۴ ایران با سرکوبی بیسابقه روبروست، گزارشهای تحقیقی جدید پرده از ابعاد هولناک پنهانکاری در مورد شمار واقعی جانباختگان برمیدارد. طبق گزارش اختصاصی بیبیسی فارسی، شاهدان عینی و منابع بیمارستانی از بهکارگیری کانتینرهای یخچالدار نظامی برای انتقال و نگهداری مخفیانه صدها پیکر در حاشیه شهرهای بزرگ خبر میدهند. این اقدام که با هدف جلوگیری از تجمع خانوادهها در برابر سردخانههای رسمی و کنترل آمار تلفات انجام میشود، نشاندهنده تلاش آگاهانه دستگاه امنیتی برای محو آثار جرم و جلوگیری از فوران خشم عمومی است. این گزارش تأکید میکند که استفاده از کانتینرهای غیرمتعارف، یادآور تاریکترین دورانهای ناپدیدسازی قهری در تاریخ معاصر است که اکنون در ابعادی وسیعتر در جریان خیزش ۱۴۰۴ تکرار میشود.
بر اساس مستندات ارائه شده در این گزارش و بازتاب آن در ایران اینترنشنال، بسیاری از این پیکرها بدون طی کردن مراحل قانونی کالبدشکافی و صدور گواهی فوت رسمی، به مکانهای نامعلوم منتقل شدهاند. طبق آمار تخمینی شبکه سیبیاس (CBS) که شمار کشتهشدگان اعتراضات ۱۴۰۴ را تا ۲۰ هزار نفر عنوان کرده است، تناقض فاحشی میان آمار نهادهای رسمی و واقعیتهای میدانی وجود دارد. گزارشهای رسیده از رشت، سنندج و تهران حاکی از آن است که نیروهای لباسشخصی با حضور در بیمارستانها، کنترل بخشهای مراقبتهای ویژه و سردخانهها را در دست گرفته و خانوادهها را برای سکوت و پذیرش روایتهای دروغین تحت فشار قرار میدهند. این سطح از پنهانکاری سیستماتیک، عملاً حق سوگواری و تظلمخواهی را از شهروندان سلب کرده و بحران انسانی ناشی از سرکوب را دوچندان نموده است.
علاوه بر پنهان کردن ابعاد کشتار، موضوع «گروگان گرفتن پیکرها» به عنوان ابزاری برای امتیازگیری سیاسی و امنیتی در گزارشهای رادیو فردا نیز مورد بحث قرار گرفته است. نهادهای امنیتی تحویل اجساد را به تعهد خانوادهها برای عدم برگزاری مراسم عمومی و پذیرش علتهای ساختگی مرگ (مانند ایست قلبی یا تصادف) مشروط کردهاند. سازمان عفو بینالملل در واکنش به این افشاگریها، استفاده از کانتینرهای یخچالدار نظامی برای پنهانسازی قربانیان را مصداق بارز جنایت علیه بشریت و آزار روانی خانوادهها دانسته است. این اقدامات که با هدف جلوگیری از تبدیل شدن تشییع جنازهها به کانونهای جدید اعتراض در خیزش ۱۴۰۴ انجام میشود، عمق بیاعتمادی میان جامعه و حاکمیت را به نقطهای بیبازگشت رسانده است.
در نهایت میتوان چنین نتیجه گرفت که افشای راز کانتینرهای مرگ، ضربه حیثیتی دیگری بر پیکره حکومتی است که سعی دارد با دروغ و ارعاب، ابعاد واقعی فاجعه در خیزش ۱۴۰۴ را پنهان کند. مستندات جمعآوری شده توسط رسانههای آزاد ثابت میکند که کشتار در خیابانها تنها نیمی از جنایت است و نیمه دیگر در سردخانههای مخفی و قبرستانهای گمنام در جریان است. با وجود قطع اینترنت و انسداد فضای خبری، شهادتهای شجاعانه کادر درمان و خانوادههای دادخواه نشان داد که حقیقت را نمیتوان برای همیشه در کانتینرهای منجمد مدفون کرد. این گزارشها مبنایی حقوقی برای نهادهای بینالمللی فراهم میسازد تا در آینده، تمامی آمران و عاملان این پنهانکاری سیستماتیک را در پیشگاه عدالت به پاسخگویی وادارند و مانع از آن شوند که خونهای ریخته شده در خیابانهای ایران بدون کیفر بماند.
منابع مورد استفاده برای تدوین این گزارش: این نوشتار بازنویسی و تحلیل گزارش تحقیقی بیبیسی فارسی است که با استناد به آمارهای سیبیاس (CBS)، گزارشهای خبری ایران اینترنشنال و تحلیلهای حقوقی عفو بینالملل تنظیم شده است.