خبرگزاری هرانا – بر پایه تازهترین دادههای تجمیعی هرانا تا پایان روز چهلودوم از آغاز اعتراضات، مجموع رخدادهای اعتراضی ثبتشده ۶۷۵ مورد در ۲۱۰ شهر و ۳۱ استان گزارش شده است. بر اساس این آمار، مجموع جانباختگان تأییدشده ۶۹۶۱ نفر اعلام شده که از این میان ۶۵۰۷ نفر در دسته «معترضان» ثبت شدهاند و ۱۷۸ نفر از جانباختگان «کودکان زیر ۱۸ سال» هستند. همچنین ۲۱۴ نفر از نیروهای وابسته به حکومت و ۶۲ نفر در بخش «غیرنظامی-غیرمعترض» گزارش شدهاند. شمار موارد «در دست بررسی» نیز ۱۱۶۳۰ مورد اعلام شده است. در همین بازه، شمار مصدومان غیرنظامی ۱۱۰۲۱ نفر، مجموع بازداشتها ۵۱۴۶۵ مورد، بازداشت دانشجو ۱۱۲ مورد، اعترافات اجباری ۳۱۱ مورد و احضارها ۱۱۰۴۸ مورد ثبت شده است.
به گزارش خبرگزاری هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، در روز چهلودوم، روندها عمدتاً حول یک محور اصلی قابل مشاهده بود: تداوم و گسترش برخوردهای امنیتی و قضایی علیه معترضان و حامیان آنان، از فعالان سیاسی و روزنامهنگاران تا کادر درمان، دانشجویان، نوجوانان و شهروندان در شهرهای مختلف. همزمان، گزارشهایی از یورش به منازل، توقیف ابزارهای ارتباطی، مسدودسازی حسابهای بانکی، پروندهسازی و طرح اتهامات سنگین و نیز کشتهشدن یک معترض تحت تعقیب هنگام بازداشت منتشر شد.
«بازداشتهای زنجیرهای و پروندهسازی»: از فعالان سیاسی تا شهروندان در چندین استان
در ادامه بازداشتهای مرتبط با اعتراضات، قربان بهزادیاننژاد، مشاور ارشد میرحسین موسوی و از امضاکنندگان بیانیه ۱۷ نفره، در تهران بازداشت شد. در گزارشها همچنین یادآوری شده است که پیشتر عبدالله مومنی، مهدی محمودیان و ویدا ربانی از دیگر امضاکنندگان همان بیانیه نیز بازداشت شده بودند.
همزمان، اداره کل اطلاعات آذربایجان شرقی از بازداشت ۴۸ شهروند در ارتباط با اعتراضات سراسری خبر داد و اعلام شد این بازداشتها در شهرهایی از جمله تبریز، سهند، میانه، باسمنج و جلفا صورت گرفته است. در سطحی دیگر، رسانههای رسمی نیز از بازداشت بیش از ۱۷ شهروند مرتبط با اعتراضات در استانهای البرز، کرمانشاه و کردستان خبر دادند.
در گزارشهای میدانی، از بازداشت شهروندان در نقاط مختلف نیز نام برده شده است. از جمله در گزارشی درباره بازداشت سه شهروند آمده است: محمد هادی مهیمنی در گرگان، عمر مهاجر در چابهار و راحله معینی در تهران بازداشت شدهاند؛ در همین گزارش ذکر شده که راحله معینی در زندان قرچک ورامین نگهداری میشود و محمد هادی مهیمنی در زندان گرگان محبوس است.
در گزارشی دیگر، از بازداشت دستکم شش شهروند (از جمله یک نوجوان) خبر داده شده است: مانی وفادار (نوجوان ۱۷ ساله) در بجنورد، فردین جوانبخت و حامد کریمخواه در بوشهر، و جابر تقوایی، سعید جوانبخت و علی تقوایی در یاسوج بازداشت شدهاند. بر اساس اطلاعات منتشرشده، مانی وفادار پس از بازداشت در بجنورد، هماکنون در کانون اصلاح و تربیت این شهر نگهداری میشود. همچنین درباره زمان بازداشت برخی افراد جزئیات بیشتری ارائه شده و آمده است: فردین جوانبخت و حامد کریمخواه در ۱۶ بهمن در بوشهر و جابر تقوایی، سعید جوانبخت و علی تقوایی در ۱۹ دی در یاسوج بازداشت شدهاند.
از سوی دیگر، گزارشهایی از بازداشتهای پراکنده در چند شهر دیگر نیز منتشر شد و در میان اسامی ذکرشده میتوان به علی شاعری، محمد شاکری و علی ببری (در اسفراین)، یاسر غفارنژاد (در یاسوج)، عارف خانزاده (در بجنورد)، شهاب نادری (در کرمانشاه) و نیز عرشیا امین جواهری (دانشجو در اصفهان) اشاره کرد. همچنین در همین گزارش از بازداشت دانا رسولپور و هژار باریکی نیز نام برده شده است. در توضیح تکمیلی آمده است که هویت و محل سکونت برخی از این افراد از جمله علی شاعری، محمد شاکری، علی ببری (ساکن اسفراین) و یاسر غفارنژاد (ساکن یاسوج) احراز شده است.
در حوزه قضایی، رسانههای رسمی از برگزاری جلسه دادگاه محمدرضا طبری، از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه، خبر دادند و یکی از اتهامات مطرحشده علیه او «محاربه از طریق اقدام مسلحانه» عنوان شده است؛ موضوعی که نشان میدهد مسیر پروندهسازی برای برخی بازداشتشدگان به سمت اتهامات سنگینتر سوق داده میشود.
«فشار بر رسانهها و روزنامهنگاران»: تفتیش خانه، توقیف گوشی و مسدودسازی حساب بانکی
در ادامه موج برخوردهای امنیتی با رسانهها، گزارش شده است نیروهای امنیتی پس از تفتیش منزل آزاده مختاری (روزنامهنگار)، تلفن همراه و مدارک هویتی او را توقیف کردهاند و او از استفاده از شبکههای اجتماعی منع شده است.
در گزارشی دیگر، کیانوش درویشی (روزنامهنگار) اعلام کرده پس از احضار به پلیس فتا، حسابهای بانکیاش مسدود شده است. در روایت او، مسدودسازی حسابها بدون ارجاع پرونده به دادگاه و صرفاً با نامه پلیس فتا صورت گرفته و علت احضار نیز به انتشار یک «استوری از جنازهها» نسبت داده شده است.
همزمان گزارشهایی از ادامه فشار بر فعالان رسانهای دیگر نیز منتشر شد؛ از جمله اشاره شده است که در جریان بازرسی منزل بلدا معیری (عکاس)، بخشی از لوازم الکترونیکی او ضبط شده است. همچنین از تداوم بازداشت چند نفر دیگر در شهرهای مختلف نام برده شده که شامل پدرام علمداری و سمیه حیدری در تبریز، حسن عباسی در بندرعباس و آرتین غضنفری در مشهد است.
در همین چارچوب، کانون نویسندگان ایران نیز نسبت به وضعیت دو عضو زندانی خود، یوسف انصاری و علی اسدالهی ابراز نگرانی کرده و درباره تداوم بازداشت و روند پرونده آنان هشدار داده است.
«فشار بر کادر درمان»: بازداشت اعضای نظام پزشکی و برخورد با درمانگرانِ معترضان
در حوزه درمان نیز گزارشها از تداوم فشارها حکایت دارد. محمد رئیسزاده، رئیس سازمان نظام پزشکی ایران، شمار بازداشتشدگان عضو این سازمان در جریان اعتراضات را ۳۳ نفر اعلام کرده و گفته است تاکنون ۱۱ نفر از اعضای بازداشتشده در شهرهایی از جمله شیراز، اردبیل، قزوین، استان گلستان و تهران آزاد شدهاند، اما بر اساس آخرین آمار، ۲۳ نفر همچنان در بازداشت هستند.
همزمان، گزارشهایی درباره بازداشت درمانگران نیز منتشر شده است. از جمله درباره بازداشت صابر دهقان (جراح مغز و اعصاب در سیرجان) آمده است که او در ۱۲ دی هنگام مداوای مجروحان اعتراضات در بیمارستان، پس از مشاجره با مأموران امنیتی بازداشت شده و تا زمان تنظیم گزارش، اطلاعات روشنی درباره وضعیت و اتهامات او منتشر نشده است.
در کنار این موارد، گزارشهای متعدد از نگرانی کادر درمان و روایتهای مرتبط با فشارهای امنیتی بر رسیدگی به مجروحان همچنان ادامه دارد؛ روندی که میتواند دسترسی ایمن مجروحان به خدمات درمانی را محدودتر کند.
«توقیف اموال و مسدودسازی ارتباطات»: برخورد با چهرههای شناختهشده و سرکوبِ نمادین
در ادامه برخوردها با چهرههای شناختهشده، گزارش شده است اموال و حساب بانکی و خط تلفن همراه وریا غفوری (بازیکن سابق فوتبال و مربی تیم استقلال) توقیف و مسدود شده است. در همین گزارش به پلمب دو کافیشاپ متعلق به او در تهران با نام «کافه وریا» اشاره شده؛ کافیشاپهایی که در روزهای اوج اعتراضات (۱۸ و ۱۹ دی) تعطیل بودند. این اقدامات در حالی گزارش شده که او پیشتر در واکنش به سرکوبها، مواضعی حمایتی از معترضان در فضای مجازی منتشر کرده بود.
«مرگ در لحظه بازداشت»: کشتهشدن صادق اشتری و بازداشت همپروندهایها
در گزارش دیگری، صداوسیما از کشتهشدن صادق اشتری، یکی از شهروندان تحت تعقیب مرتبط با اعتراضات تهرانپارس، هنگام دستگیری با تیراندازی مأموران امنیتی خبر داده است. همچنین اعلام شده ۱۵ نفر از افراد «همپروندهای» او نیز بازداشت شدهاند. انتشار ویدئویی در این رابطه، بدون ارائه جزئیات روشن درباره شرایط ضبط، از جمله مواردی است که همزمان با افزایش گزارشهای مربوط به اعترافات و ویدئوهای اجباری در پروندههای اعتراضی مطرح میشود.
«پیامدهای اقتصادی و فضای امنیتی»: رکود بازار و تداوم اضطراب اجتماعی
در حوزه اقتصادی نیز گزارشها حاکی است که بازار در بسیاری از نقاط به وضعیت عادی بازنگشته است. در گزارشی درباره پاساژهای علاءالدین و چهارسو (از مراکز اصلی عرضه موبایل و لوازم جانبی) آمده است با وجود باز بودن مغازهها، بازار همچنان دچار رکود است؛ بهگونهای که رفتوآمدها عمدتاً مربوط به کسبه است و صدای مشتری در راهروها کمتر شنیده میشود. این گزارش همچنین به فضای امنیتی و حضور پررنگ مأموران در اطراف و داخل پاساژ اشاره کرده و از سنگینتر شدن اضطراب در محیط کسبوکار خبر داده است.
آمار بهروزشده (تجمیعی) تا پایان روز چهلودوم از آغاز اعتراضات
🔳 جمع کل رخدادهای اعتراضی ثبتشده: ۶۷۵
🔳 تعداد شهرها بدون تکرار: ۲۱۰
🔳 تعداد استانها بدون تکرار: ۳۱
🔳 مصدوم شده غیرنظامی: ۱۱۰۲۱
🔳 جمع کل بازداشتها: ۵۱۴۶۵
🔳 بازداشت دانشجو: ۱۱۲
🔳 اعترافات اجباری: ۳۱۱
🔳 احضارها: ۱۱۰۴۸
🔳 جمع کل معترضان کشتهشده: ۶۵۰۷
▪️ از جمله کودکان: ۱۷۸
▪️ نظامیان/حکومتی: ۲۱۴
▪️ غیرنظامی-غیرمعترض: ۶۲
🔳 جمع کل کشتهشدهها: ۶۹۶۱
🔳 موارد در دست بررسی: ۱۱۶۳۰
جمعبندی
روز چهلودوم در حالی سپری شد که محور غالب تحولات، تداوم سرکوب سازمانیافته در قالب بازداشتهای گسترده و پراکنده، تشدید فشار بر گروههای مرجع (روزنامهنگاران، نویسندگان، کادر درمان و دانشجویان)، و گسترش ابزارهای کنترلی مانند تفتیش منزل، توقیف تلفن و مدارک هویتی، منع فعالیت آنلاین، مسدودسازی حسابهای بانکی و پروندهسازی با اتهامات سنگین بود. در کنار این روندها، گزارش کشتهشدن یک معترض تحت تعقیب هنگام دستگیری و نیز استمرار فضای امنیتی در حوزه عمومی و اقتصادی، تصویری از تداوم بحران و افزایش هزینههای انسانی و اجتماعی اعتراضات ارائه میکند.