دور سوم گفتوگوهای ایران و آمریکا روز پنجشنبه ۷ اسفند (۲۶ فوریه) در ژنو برگزار خواهد شد و عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ، دیدار خواهد کرد.
مقامات واشنگتن ارزیابی میکنند که هرگونه انعطافپذیری ایران، کمتر از حداقل خواستههای ایالات متحده خواهد بود. در عین حال، مقدمات و بحثهای داخلی نیز در مورد احتمال اقدام نظامی ادامه دارند.
استیو ویتکاف، که مذاکرهکننده اصلی آمریکا است، روز شنبه ۲ اسفند (۲۱ فوریه) در مصاحبهای با شبکه تلویزیونی فاکسنیوز گفته بود دونالد ترامپ “کنجکاو” است که چرا ایران با وجود فشارها و حجم نیروی نظامی در خاورمیانه، تا کنون خواستههای آمریکا را قبول نکرده است.
در واکنش به این اظهارات عباس عراقچی، عصر یکشنبه سوم اسفند (۲۲ فوریه) در شبکه ایکس نوشت: «کنجکاوید بدانید چرا ما تسلیم نمیشویم؟ چون ما ایرانی هستیم.»
ویتکاف همچنین در بخش دیگری از مصاحبه خود گفت که ترامپ پیش از شروع مذاکرات به او و جرد کوشنر دستور داده بود که “غنیسازی صفر” و “پس دادن اورانیوم غنیسازی شده”، خط قرمز است.
بررسی پیشنهاد گروسی از سوی ایران و آمریکا
نیویورک تایمز در گزارشی از قول چند مقام مینویسد که دولت ترامپ و ایران در حال بررسی پیشنهادی هستند که از سوی رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ارائه شده است.
طبق این پیشنهاد، به ایران اجازه داده میشود مقادیر بسیار کمی سوخت هستهای برای اهداف پزشکی تولید کند. ایران سالهاست ایزوتوپهای پزشکی را در راکتور تحقیقاتی تهران تولید میکند.
به نوشته نیویورک تایمز، اگر این پیشنهاد اجرایی شود، ایران میتواند ادعا کند که همچنان غنیسازی اورانیوم انجام میدهد. ترامپ نیز میتواند استدلال کند که ایران تمامی تأسیساتی که امکان تولید سلاح هستهای را فراهم میکردند تعطیل میکند.
اما هنوز روشن نیست که جمهوری اسلامی حاضر باشد برنامه هستهای گسترده خود را، که میلیاردها دلار روی آن سرمایهگذاری کرده است، به یک برنامه بسیار محدود و کوچک کاهش دهد.
همچنین با توجه به تعیین “غنیسازی صفر” به عنوان یک خط قرمز از سوی ترامپ، مشخص نیست که آمریکا اجازه تولید محدود رادیوداروهای هستهای صرفاً برای مطالعات درمان سرطان و مقاصد پزشکی را بدهد.
چشمها دوخته به نتیجه گفتوگوهای پیش رو
بسیاری از تحلیلگران و ناظران مذاکرات روز پنجشنبه را حساس و سرنوشتساز میدانند. احتمال آن میرود که طرف ایرانی نیز با پیشنهادی در حوزه هستهای که منعکسکننده خطوط قرمز جمهوری اسلامی است در ژنو حاضر شود.
باید دید که آیا این پیشنهاد مورد قبول کاخ سفید خواهد بود یا اینکه آمریکا را به سمت استفاده از قوای نظامی مستقر در منطقه خاورمیانه سوق خواهد داد.
به نظر میرسد دستیابی به توافق امری دشوار باشد، به ویژه اگر آمریکا موضوع برنامه موشکی و نیروهای نیابتی شبه نظامی مورد حمایت تهران را نیز وارد مذاکرات کند. بررسی اظهارات سران جمهوری اسلامی حاکی از آن است که قصدی برای عقبنشینی و گفتوگو بر سر این دو موضوع ندارند.
روزنامه “اسرائیل هیوم” به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی گزارش داده که ترامپ نظرات همه افراد حلقه داخلی دولت خود را شنیده و انتظار میرود ظرف ۲۴ ساعت آینده تصمیم بگیرد که آیا ویتکاف را حتی بدون دریافت پیشنهاد دقیق ایران از قبل به ژنو بفرستد یا خیر.
به گفته این مقام آمریکایی، به نظر نمیرسد نمایندگان ایران در مذاکرات، جدیت تهدید نظامی یا شدت عواقب حمله آمریکا را درک کنند.
به نوشته اسرائیل هیوم، ارزیابیها در آمریکا و اسرائیل مبنی بر این است که ایران به دنبال خریدن زمان است، با این امید که هم آمادگی بهتری برای یک حمله احتمالی داشته باشد و هم اینکه ترامپ به این نتیجه برسد که عواقب اقدام نظامی از مزایای آن بیشتر است.
با این حال، این مقام ارشد آمریکایی گفته است ترامپ مسائل را متفاوت میبیند و معتقد است که تغییر رژیم میتواند به عنوان یک ابزار استراتژیک منطقهای عمل کند و منتظر زمان مناسب و شرایط بهینه است.
به گفته او، در داخل دولت آمریکا، تیمهای متعددی در حال کار بر روی برنامههایی برای گامهایی هستند که میتواند منجر به فروپاشی رژیم پس از حمله شود، و همچنین بر روی پرورش چهرههایی که میتوانند قدرت را به دست بگیرند تا از هرج و مرج جلوگیری کنند.
