در حالی که دولتهای عربی حاشیه خلیج فارس، از جمله کویت، بارها استفاده از خاک خود برای حمله به ایران را انکار کردهاند، یک تحقیق تازه از فرانسه ۲۴ میگوید مجموعهای از ویدئوهای راستیآزماییشده، شواهدی فزاینده به دست میدهد که دستکم در دو نوبت، موشکهای آمریکایی از داخل خاک کویت به سوی ایران شلیک شدهاند. این گزارش که بر پایه بررسی و مکانیابی چند ویدئو و تحلیل کارشناسانه تصاویر تهیه شده، میگوید در روزهای ۲۴ و ۳۱ مارس، پرتابههایی از سامانههای موشکی هایمارس از منطقهای در خاک کویت شلیک شده و به اهدافی در داخل ایران رسیدهاند.
بر اساس این تحقیق، ویدئوهایی که در ۲۴ مارس از شهر امقصر عراق، در نزدیکی مرز کویت، ضبط و در شبکههای اجتماعی منتشر شدهاند، نشان میدهند که دستکم ۱۳ موشک از سمت خاک کویت به طرف ایران شلیک شده است. اغلب این ویدئوها از سمت عراقی مرز و رو به جنوب گرفته شدهاند و در آنها موشکها از آن سوی مرز، یعنی از قلمرو کویت، دیده میشوند. در یکی از این ویدئوها که یک دقیقه و ۳۰ ثانیه طول دارد، توالی طولانیتری از شلیکها ثبت شده و صدای یک مرد عربزبان نیز شنیده میشود که میگوید این تصاویر در مرز کویت، در امقصر، و در ۲۴ مارس ضبط شدهاند.
تیم تحقیق دیجیتال فرانسه ۲۴ برای بررسی این تصاویر، چند ویدئوی مختلف از همان رویداد را با یکدیگر همزمانسازی کرده و سپس با تحلیل زاویه دوربینها، جهت نگاه آنها به سوی تأسیسات نفتی داخل خاک کویت و همچنین با محاسبه فاصله احتمالی تا محل شلیک، توانسته است محدودهای را که موشکها از آنجا پرتاب شدهاند شناسایی کند. بر پایه این تحلیل، موشکها از بیابانهای کویت، در شرق شهر عبدلی و در نزدیکی دکلهای حفاری نفت، شلیک شدهاند.
تحقیق فرانسه ۲۴ میگوید یک دور دیگر از همین نوع شلیکها نیز در شب ۳۱ مارس تا اول آوریل از همان منطقه ثبت شده است. این بار هم ویدئوهای متعددی از سمت عراق ضبط شدهاند، از جمله یک ویدئو که از روی یک یدککش عراقی به نام «المارد» گرفته شده و در فاصله حدود ۵۰ کیلومتری شرق امقصر قرار داشته است. تحلیل موقعیت و جهت دوربین در این ویدئو نیز به همان منطقهای در خاک کویت اشاره میکند که در بررسی رویداد ۲۴ مارس شناسایی شده بود. به این ترتیب، گزارش نتیجه میگیرد که در دو مقطع جداگانه، از یک منطقه مشخص در کویت موشکهایی به سمت خاک ایران شلیک شده است.
این تحقیق سپس به نوع موشکها و سامانه شلیککننده میپردازد. فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، پیشتر استفاده از سامانههای پرتابگر متحرک موشکی موسوم به هایمارس را در عملیات خود علیه ایران که «خشم حماسی» نام گرفته، تأیید کرده بود، هرچند محل استقرار این سامانهها را اعلام نکرده است. با این حال، برخی یگانهای گارد ملی آمریکا تصاویری منتشر کردهاند که نشان میدهد سامانههای هایمارس در داخل کویت مستقر بودهاند. این سامانه با دقت بالا میتواند شش موشک جیامالآراس با برد حدود ۷۰ کیلومتر یا یک موشک اتکمز با بردی تا ۳۰۰ کیلومتر شلیک کند. در گزارش تأکید شده که ارتش کویت خود از سامانه هایمارس استفاده نمیکند.
فردریک کوخه، کارشناس سامانههای تسلیحاتی و بالستیک در آکادمی نظامی سلطنتی بروکسل، پس از بررسی تصاویر مربوط به شلیکهای ۲۴ مارس گفته است این موشکها با موشکهای استاندارد جیامالآراس که توسط سامانه هایمارس شلیک میشوند سازگارند. به گفته او، فاصله زمانی میان پرتابها نیز نشان میدهد که احتمالاً دستکم دو سامانه هایمارس بهطور همزمان در حال شلیک بودهاند، زیرا هر توالی کامل شلیک با این سامانه معمولاً حدود ۴۵ ثانیه طول میکشد و فاصله هر پرتاب تا پرتاب بعدی حدود شش تا هفت ثانیه است. او البته احتمال رهگیر بودن این موشکها را بهطور کامل رد نکرده، اما گفته شمار زیاد شلیکها و نبود هیچ نشانه آشکاری از عملیات رهگیری در تصاویر، این فرض را ضعیف میکند.
در بخش دیگری از این گزارش آمده است که محل شلیکهای ۲۴ و ۳۱ مارس در منطقهای در حدود ۵۵ کیلومتری شمالغرب اردوگاه بوهرینگ، یکی از پایگاههای نظامی آمریکا در کویت، قرار دارد. این اردوگاه در جریان جنگ ایران به پایگاه لشکر چهلودوم پیادهنظام گارد ملی ارتش آمریکا از ایالت نیویورک تبدیل شده و یک یگان مجهز به هایمارس از گارد ملی ویسکانسین نیز هماکنون در کویت فعالیت میکند. گزارش همچنین یادآوری میکند که یگانهای دیگر گارد ملی آمریکا نیز پیشتر از هایمارس در همین اردوگاه استفاده کرده بودند. فرانسه ۲۴ برای دریافت توضیح با مقامهای کویتی و همچنین سنتکام تماس گرفته، اما مقامهای کویت پاسخی ندادهاند و سنتکام نیز از اظهارنظر خودداری کرده است.
گزارش فرانسه ۲۴ تنها به محل شلیکها بسنده نمیکند، بلکه میکوشد با بررسی همزمان انفجارهایی در داخل ایران، ارتباط میان شلیکهای ثبتشده در کویت و اصابتها در ایران را نیز نشان دهد. بر اساس این گزارش، در همان روز ۲۴ مارس که ساکنان امقصر عراق موشکهایی را در حال شلیک از بیابانهای کویت فیلمبرداری کرده بودند، ساکنان نزدیک مرز شمالی عراق و ایران نیز مجموعهای از انفجارها را در گذرگاه مرزی شلمچه در ایران ثبت کردند؛ گذرگاهی که حدود ۶۰ کیلومتر با منطقه شلیک در کویت فاصله دارد. در این ویدئوها دستکم هفت انفجار دیده میشود و فاصله زمانی میان این انفجارها با فاصله زمانی شلیکهای ثبتشده در کویت همخوانی دارد. به نوشته فرانسه ۲۴، این همزمانی میتواند نشان دهد که موشکهای شلیکشده از خاک کویت در داخل ایران فرود آمدهاند.
این گزارش با استناد به مشخصات فنی موشکهای جیامالآراس توضیح میدهد که چنین سناریویی از نظر فنی کاملاً ممکن است. این موشکها با سرعتی حدود دو برابر سرعت صوت حرکت میکنند و میتوانند فاصله ۶۰ کیلومتری میان منطقه شلیک در کویت و گذرگاه مرزی شلمچه را در حدود ۹۰ ثانیه طی کنند. شرکت آمریکایی لاکهید مارتین، سازنده این موشکها، برد نمونههای استاندارد آنها را ۷۰ کیلومتر اعلام کرده است. فردریک کوخه پس از تحلیل ویدئوهای انفجارهای شلمچه نیز گفته است که این اصابتها با موشکهای جیامالآراس شلیکشده از کویت در همان روز سازگار است. به گفته او، استفاده از این موشکها برای هدف قرار دادن ایران کاملاً ممکن است، زیرا ایران در برد این سلاح قرار دارد، این موشکها نسبت به گزینههایی چون موشک کروز یا بمباران هوایی ارزانترند، خطر کمتری برای مهاجم دارند و زمان واکنش اندکی به طرف مقابل میدهند. همچنین آمادهسازی آنها سریع است و برای اهدافی که در لحظه شناسایی میشوند، مناسباند.
تصاویر ماهوارهای گرفتهشده در ۳۰ مارس نیز، به گفته گزارش، نشانههایی از خسارت موشکی به انبارهایی در شلمچه را نشان میدهند. در این تصاویر، محوطهای در نزدیکی ایستگاه قطار دیده میشود که در تصویر مربوط به ۲۳ فوریه سالم است، اما در تصویر ۳۰ مارس چند آشیانه یا انبار در آن تخریب شدهاند. این دادهها نیز در کنار ویدئوهای شلیک و انفجار، به استحکام فرضیه حمله از خاک کویت میافزاید.
گزارش به حملات ۳۱ مارس نیز میپردازد و میگوید رسانههای دولتی ایران اعلام کردهاند که در آن شب یک مرکز غیرنظامی کشتیسازی و تعمیر کشتی در نزدیکی خرمشهر هدف موشکهای آمریکایی قرار گرفته است. این مرکز حدود ۶۵ کیلومتر با منطقه شلیک در کویت فاصله دارد. رسانههای دولتی ایران گفتهاند این مرکز با ۴۴ موشک هدف قرار گرفته و هیچ استفاده نظامی نداشته است، هرچند فرانسه ۲۴ میگوید نتوانسته بهطور مستقل کاربری این تأسیسات یا نوع دقیق موشکهای بهکاررفته را تأیید کند. با این حال، نزدیکی این محل به محدوده برد موشکهای جیامالآراس و همزمانی با تصاویر ثبتشده از پرتابها، احتمال ارتباط میان آنها را تقویت میکند.
این تحقیق در بستری وسیعتر نیز قرار میگیرد. روزنامه نیویورک تایمز نیز در ۱۳ مارس از شلیک موشکهای هایمارس از بحرین خبر داده بود. دولت بحرین به آن روزنامه گفته بود که در هیچ عملیات تهاجمی مشارکت نداشته، در حالی که سنتکام در آن مورد نیز از اظهارنظر خودداری کرده بود. به این ترتیب، گزارش فرانسه ۲۴ میتواند بخشی از یک الگوی بزرگتر را نشان دهد: استفاده از خاک برخی کشورهای عربی خلیج فارس برای حملات آمریکا علیه ایران، در حالی که دولتهای این کشورها علناً چنین نقشی را انکار میکنند.
از سوی دیگر، ایران از آغاز حملات مشترک آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه، بارها زیرساختها و مواضع نظامی در چند کشور عربی حاشیه خلیج فارس، از جمله کویت، را هدف قرار داده است. در اول آوریل، ایران نفتکش کویتی «السلمی» را هدف گرفت. پیش از آن نیز حملاتی به نیروگاه و تأسیسات آبشیرینکن در ۳۰ مارس، بندر اصلی شویخ در ۲۷ مارس و مخازن سوخت فرودگاه بینالمللی کویت در ۲۵ مارس گزارش شده بود. پایگاه هوایی علی السالم و اردوگاه بوهرینگ نیز از جمله اهداف اصلی این حملات بودهاند. در این زمینه، جمهوری اسلامی همواره استدلال کرده است که این کشورها به دلیل آنکه خاکشان برای حمله به ایران استفاده میشود، به بخشی از جبهه جنگ بدل شدهاند.
گزارش در پایان به بازتاب سیاسی و حقوقی این تحولات نیز اشاره میکند. در ۱۶ مارس، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران این حملات ایران را «حملات تلافیجویانه» خوانده بود؛ توصیفی که با واکنش تند سفیر کویت در سازمان ملل روبهرو شد. ناصر الحیین هشدار داد که چنین توصیفی ممکن است ناخواسته به تجاوز ایران علیه کویت و دیگر کشورهای منطقه مشروعیت ببخشد. همین واکنش نشان میدهد که موضوع استفاده از خاک کشورهای عربی برای حملات آمریکا به ایران، اکنون به یکی از حساسترین محورهای سیاسی و دیپلماتیک جنگ تبدیل شده است.
در مجموع، گزارش تحقیقی فرانسه ۲۴ تصویری ارائه میدهد که اگر درست باشد، بهطور جدی روایت رسمی کویت را به چالش میکشد. بر پایه این تحقیق، ویدئوهای ثبتشده، مکانیابی جغرافیایی، تحلیل کارشناسی نوع موشکها، همزمانی انفجارها در ایران و شواهد ماهوارهای، همگی در کنار یکدیگر این فرض را تقویت میکنند که دستکم در دو نوبت، موشکهای آمریکایی از داخل خاک کویت به سوی اهدافی در ایران شلیک شدهاند. اگر این نتیجهگیری تأیید شود، جنگ ایران و آمریکا دیگر تنها به رویارویی مستقیم دو طرف محدود نخواهد ماند، بلکه نقش عملی کشورهای عربی خلیج فارس در آن، به مسئلهای علنیتر و بحرانیتر تبدیل خواهد شد.