ایران امروز – دیو لاولر، باراک راوید / اکسیوس
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، شامگاه سهشنبه اعلام کرد که ایالات متحده با پیشنهاد پاکستان برای یک آتشبس دو هفتهای با ایران موافقت کرده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، نیز پذیرش این توافق از سوی تهران را تأیید کرد و گفت ایران طی این دو هفته «با هماهنگی نیروهای مسلح ایران» عبور «ایمن» از تنگه هرمز را فراهم خواهد کرد.
نمای کلی: پیشنهاد پاکستان که تنها چند ساعت پیش از ضربالاجل ترامپ برای آغاز حملات گسترده در صورت عدم دستیابی به توافق ارائه شد، شامل توقف تهدیدهای ترامپ و تعهد ایران به باز نگه داشتن تنگه است.
قرار است این دوره دو هفتهای برای مذاکره بر سر یک توافق گستردهتر که بتواند به پایان جنگ منجر شود، مورد استفاده قرار گیرد.
به گفته دو منبع آگاه از برنامهها که با اکسیوس گفتوگو کردهاند، انتظار میرود آمریکا و ایران روز جمعه در اسلامآباد مذاکرات صلح برگزار کنند. احتمالاً جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، ریاست هیئت آمریکایی را بر عهده خواهد داشت.
آخرین وضعیت: یک مقام وزارت دفاع آمریکا اعلام کرد که آتشبس اکنون اجرایی شده و ایالات متحده تمامی حملات خود را متوقف کرده است. همین مقام افزود ممکن است انتقال دستور آتشبس به سطوح پایینتر نیروهای سپاه پاسداران زمان ببرد.
این اعلام کمتر از ۱۲ ساعت پس از آن صورت میگیرد که ترامپ تهدید کرده بود «تمدن» ایران را بهطور کامل نابود خواهد کرد؛ تهدیدی که بهطور مشخص زیرساختهایی مانند پلها، نیروگاهها و احتمالاً تأسیسات نفت و آب را هدف قرار میداد.
همانطور که اکسیوس پیشتر گزارش داده بود، مذاکرات میان آمریکا و ایران در ۲۴ ساعت گذشته شتاب گرفته و پاکستان نقش میانجی اصلی را ایفا کرده است.
با وجود اجرایی شدن آتشبس در ساعت ۸ شب به وقت شرق آمریکا، همچنان موشکهایی از ایران به سوی اسرائیل و چند کشور حاشیه خلیج فارس شلیک شد.
نکته قابل توجه: یک مقام کاخ سفید گفت اسرائیل نیز با آتشبس موافقت کرده و حملات خود را متوقف خواهد کرد.
نخستوزیر پاکستان اعلام کرد این آتشبس شامل لبنان نیز میشود؛ جایی که اسرائیل در حال انجام عملیات نظامی است. با این حال، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، وجود هرگونه آتشبس در لبنان را رد کرد، اما گفت اسرائیل در قبال ایران به این توافق پایبند خواهد بود.
نتانیاهو، رهبران عربستان سعودی و امارات متحده عربی، و متحدان سیاسی مانند سناتور لیندسی گراهام (جمهوریخواه از کارولینای جنوبی)، ترامپ را تحت فشار قرار داده بودند تا هرگونه پیشنهاد را مگر در صورت امتیازدهی عمده از سوی ایران رد کند.
در مقابل، اعضای تیم ترامپ از جمله ونس و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه، به او توصیه کرده بودند در صورت امکان یک توافق را بپذیرد.
آخرین تحولات: بازارهای مالی بلافاصله به این خبر با آسودگی واکنش نشان دادند.
قراردادهای آتی شاخص S&P 500 بیش از ۱ درصد افزایش یافت، در حالی که قیمتهای آتی نفت بهسرعت حدود ۶ درصد کاهش پیدا کرد.
بازارها در طول روز به دلیل نگرانی از تشدید تنشها ضعیف بودند، اما در اواخر روز با نشانههای نزدیک بودن توافق، روندی صعودی به خود گرفتند.
آنچه ترامپ گفت: «بر اساس گفتوگوها با نخستوزیر پاکستان، شهباز شریف، و فیلد مارشال عاصم منیر، و با توجه به درخواست آنها برای به تعویق انداختن نیروی ویرانگری که قرار بود امشب علیه ایران به کار گرفته شود، و مشروط به موافقت جمهوری اسلامی ایران با بازگشایی کامل، فوری و ایمن تنگه هرمز، من با تعلیق بمباران و حمله به ایران برای مدت دو هفته موافقت میکنم.»
«این یک آتشبس دوطرفه خواهد بود! دلیل این اقدام آن است که ما پیشتر به تمامی اهداف نظامی دست یافته و حتی از آنها فراتر رفتهایم، و به یک توافق قطعی درباره صلح بلندمدت با ایران و صلح در خاورمیانه بسیار نزدیک شدهایم.»
«ما یک پیشنهاد ۱۰ بندی از ایران دریافت کردهایم و معتقدیم این یک مبنای قابل اجرا برای مذاکره است. تقریباً بر سر تمامی موارد اختلافی گذشته میان ایالات متحده و ایران توافق حاصل شده، اما یک دوره دو هفتهای امکان نهاییسازی و تحقق این توافق را فراهم خواهد کرد.»
«به نمایندگی از ایالات متحده آمریکا و همچنین کشورهای خاورمیانه، مایه افتخار است که این مسئله طولانیمدت در آستانه حلوفصل قرار گرفته است. از توجه شما به این موضوع سپاسگزارم!»
طرف دیگر: عراقچی نوشت: «به نمایندگی از جمهوری اسلامی ایران، از برادران عزیزم، نخستوزیر پاکستان، شریف، و فیلد مارشال منیر، بابت تلاشهای خستگیناپذیرشان برای پایان دادن به جنگ در منطقه، قدردانی و تشکر میکنم.»
«در پاسخ به درخواست برادرانه نخستوزیر شریف در پیامش، و با در نظر گرفتن درخواست آمریکا برای مذاکرات بر اساس پیشنهاد ۱۵ بندی خود، و نیز اعلام رئیسجمهور آمریکا درباره پذیرش چارچوب کلی پیشنهاد ۱۰ بندی ایران بهعنوان مبنای مذاکره، بدینوسیله به نمایندگی از شورای عالی امنیت ملی ایران اعلام میکنم: اگر حملات علیه ایران متوقف شود، نیروهای مسلح قدرتمند ما نیز عملیات دفاعی خود را متوقف خواهند کرد. برای مدت دو هفته، عبور ایمن از تنگه هرمز با هماهنگی نیروهای مسلح ایران و با در نظر گرفتن محدودیتهای فنی امکانپذیر خواهد بود.»
متن کامل توییت ترامپ:
«بر اساس گفتگوهایی که با شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، و فیلد مارشال عاصم منیر فرمانده ارتش این کشور داشتم، و با توجه به درخواست آنها مبنی بر اینکه از ارسال نیروی ویرانگری که امشب به سوی ایران گسیل میشد خودداری کنم، و مشروط به موافقت جمهوری اسلامی ایران با بازگشایی کامل، فوری و ایمن تنگه هرمز، من با تعلیق بمباران و حمله به ایران به مدت دو هفته موافقت میکنم.
این یک آتشبس دو طرفه خواهد بود! دلیل این کار این است که ما پیش از این به تمام اهداف نظامی دست یافته و از آنها فراتر رفتهایم، و در مسیر دستیابی به توافقی قطعی برای صلح بلندمدت با ایران و صلح در خاورمیانه بسیار پیشرفت کردهایم.
ما یک پیشنهاد ده مادهای از ایران دریافت کردهایم و معتقدیم که این پیشنهاد پایه قابل اجرا برای مذاکره است. تقریباً تمام نکات اختلافی گذشته بین ایالات متحده و ایران مورد توافق قرار گرفته است، اما یک دوره دو هفتهای امکان نهاییسازی و امضای توافق را فراهم میکند.
از طرف ایالات متحده آمریکا، به عنوان رئیسجمهور، و همچنین به نمایندگی از کشورهای خاورمیانه، برای من مایه افتخار است که این مشکل دیرینه در آستانه حل شدن قرار دارد. از توجه شما به این موضوع سپاسگزارم!
رئیسجمهور دونالد جی. ترامپ»