جنگ اخیر با ایران نشان داد که چگونه یک کشور با تکیه بر ابزارهای ارزان و ساده میتواند هزینههای هنگفتی به پیشرفتهترین ارتش جهان تحمیل کند. بر اساس گزارش روزنامه نیویورکتایمز، پهپادهای کمهزینه ایران نهتنها شیوههای سنتی دفاعی آمریکا را به چالش کشیدهاند، بلکه ضعف ساختاری در اتکای واشنگتن به سامانههای گرانقیمت و پیچیده را نیز آشکار کردهاند. این مساله اکنون بهگفته کارشناسان، هم از نظر مالی و هم از نظر ذخایر تسلیحاتی، به نگرانی جدی تبدیل شده است.
به نوشته این روزنامه، هزینه ساخت هر پهپاد ایرانی از نوع شاهد-۱۳۶ حدود ۳۵ هزار دلار است، در حالی که سامانههای دفاعی آمریکا برای سرنگونی همین هدف، گاه میلیونها دلار هزینه دارند. این عدم توازن، به یکی از مهمترین ویژگیهای این جنگ تبدیل شده است.
در بخش دفاع هوایی، یکی از گزینههای آمریکا و متحدان آن استفاده از جنگندههای اف-۱۶ است که با راکتهای هدایتشونده دقیق از نوع APKWS II پهپادها را در فاصله چند کیلومتری منهدم میکنند. هزینه این نوع عملیات پدافندی با احتساب هزینه یک ساعت پرواز جنگنده حدود ۶۵ هزار دلار برای هر پهپاد است. با این حال، نیویورکتایمز تأکید میکند که این روش همیشه در دسترس نیست، زیرا وسعت میدان درگیری زیاد است و ایران نیز هواپیماهای هشدار زودهنگامی را که ایالات متحده برای شناسایی زودهنگام پهپادها به آنها نیاز دارد، هدف قرار داده است.
در سامانههای زمینی، رادارها و حسگرها با محدودیت مهمی روبهرو هستند؛ انحنای زمین. بهنوشته نیویورکتایمز، این موضوع باعث میشود پهپادهای پرواز پست دیر شناسایی شوند و زمان واکنش کاهش یابد.
یکی از سامانههای اختصاصی مقابله با پهپادها، موشک رهگیر «کایوت» است که در برد کوتاه عمل میکند. هزینه استفاده از دو موشک آن برای سرنگونی یک پهپاد حدود ۲۵۳ هزار دلار است. با وجود کارایی و هزینه کمتر نسبت به گزینههای دیگر، مشکل اصلی کمبود این سامانه است. ارتش ایالات متحده در سالهای اخیر تعداد نسبتاً کمی از آنها را خریداری کرده است.
دریافت رایگان خبرنامهبا خبر-پیامک های ما اخبار را بصورت زنده دریافت کنید
آبونه شویددر دریا، ناوشکنهای آمریکایی از موشکهای «استاندارد-۲» استفاده میکنند. این روش بسیار پرهزینه است. برای هر پهپاد معمولا دو موشک باید شلیک شود، شلیک این دو موشک حدود ۴.۲ میلیون دلار هزینه دارد. بهنوشته نیویورکتایمز، عیب اصلی این سامانه این است که اساساً برای مقابله با هواپیماها و موشکهای بالستیک طراحی شده، نه پهپادهای ارزان و انبوه.
سامانه پدافند موشکی «پاتریوت» نیز میتواند پهپادها را در فاصله دورتر هدف قرار دهد اما هزینه استفاده از دو موشک آن برای سرنگونی یک پهپاد ۳۵ هزار دلاری به حدود ۸ میلیون دلار میرسد. با وجود کارایی بالا، این گزینه یکی از گرانترین روشهاست و استفاده گسترده از آن باعث کاهش سریع ذخایر موشکی میشود.
در گزینههای برد نزدیک، سامانه توپخانهای «سی-رم» قرار دارد که در فاصله بسیار کم و در آخرین لحظه و در فاصله کمتر از یک مایل پهپاد را هدف قرار میدهد. هزینه آن نسبتاً پایینتر و حدود ۳۰ هزار دلار است اما برد بسیار محدود آن باعث میشود فقط بهعنوان آخرین خط دفاعی کاربرد داشته باشد.
در حوزه فناوریهای نوین، پهپادهای رهگیر مبتنی بر هوش مصنوعی مانند «مروپس» مطرح شدهاند که هزینه استفاده از آنها تقریباً برابر با خود پهپاد مهاجم (حدود ۳۰ هزار دلار) است. با این حال، بهنوشته نیویورکتایمز، هنوز مشخص نیست این فناوریها تا چه حد در میدان نبرد عملیاتی شدهاند.
در نهایت، تلاشهایی برای توسعه سلاحهای لیزری ارزانقیمت نیز صورت گرفته که هزینه هر شلیک آنها تنها چند دلار است اما این سامانهها هنوز وارد میدان جنگ نشدهاند. بهگزارش نیویورکتایمز، نگرانی اصلی اکنون فراتر از هزینههاست و به کاهش جدی ذخایر تسلیحاتی مربوط میشود.
