در حالی که برخی محافل جمهوری اسلامی در خیال کسب درآمد چند ده میلیارد دلاری در تنگۀ هرمز – با اخذ عوارض عبور از کشتیها – هستند، اینک رسانههای نزدیک به سپاه پاسداران به فکر کابلهای اینترنت زیر آب افتادهاند و در این خیالاند که از این محل نیز درآمد و اقتدار بیشتر به دست آورند.
روز شنبه ۱۹ اردیبهشت، خبرگزاری فارس نوشت: «تنگه هرمز فقط یکی از مهمترین مسیرهای انتقال نفت جهان نیست. بخشی از زیرساخت حیاتی اینترنت جهانی نیز از همین منطقه عبور میکند. دهها کابل فیبر نوری زیردریایی که آسیا، اروپا و غرب آسیا را به هم متصل میکنند، از این گذرگاه عبور دارند و نقش مهمی در انتقال داده، خدمات ابری، تراکنشهای بانکی و ارتباطات بینالمللی ایفا میکنند… هرگونه آسیب به این کابلها میتواند اختلالات گستردهای در اینترنت و اقتصاد دیجیتال کشورهای مختلف ایجاد کند.»
نزدیک به ده کابل بزرگ اینترنتی از تنگه هرمز میگذرند که ارتباطات میان منطقۀ خلیج فارس را با سایر کشورها تأمین میکنند. خبرگزاری تسنیم نیز که تحت نظر سپاه است، پیشنهادهایی را برای «درآمدزایی از کابلهای اینترنت تنگه هرمز» ارائه داده است. این خبرگزاری باور دارد که «بهرهمندی ایران از عبور این کابلها، چه از لحاظ اقتصادی و چه از لحاظ فناوری ارتباطات» کاملاً ممکن و منطقی است.
تسنیم مینویسد: «اختلال در کابلهای عبوری از گلوگاه هرمز قادر است روزانه دهها تا صدها میلیون دلار خسارت مستقیم و غیرمستقیم به اقتصادهای منطقهای و جهانی وارد سازد.»
خبرگزاری تسنیم تأکید میکند که «هیچ ائتلاف بینالمللی یا شرکت مخابراتی چندملیتی حق ندارد بدون کسب مجوز و پرداخت حقالامتیاز به جمهوری اسلامی ایران، اقدام به عبور دادن کابلهای اینترنت یا لولههای انرژی از بستر این تنگه کند.» تسنیم معقتد است که همه شرکتهای فناوری اطلاعات که در تنگه هرمز حضور دارند، «از جمله شرکتهای آمریکایی متا، آمازون و مایکروسافت که دادههای کاربران ایرانی را از طریق این کابلها به خارج از کشور منتقل میکنند» باید «تحت قوانین جمهوری اسلامی ایران» فعالیت نمایند. تسنیم گوشزد میکند که در این حالت «دیگر حتی نیاز به فیلترینگ و یا مسدود سازی هم نیست.»
همچنین از نظر تسنیم این شرکتها باید «قرارداد تعمیر و نگهداری کابلهای تار نوری را فقط و فقط با ایران منعقد کنند تا یک شرکت ایرانی (یعنی شرکتی که تملک بیش از ۵۰ درصد آن با طرف ایرانی است و تماما ذیل قوانین جمهوری اسلامی ایران فعالیت میکند) این امور را انجام دهد.»
شبکۀ اسرائیلی «آی ۲۴نیوز» معتقد است که این ادعای تازۀ رسانههای نزدیک به سپاه پاسداران حاکی از «تشدید لحن تهدیدآمیز تهران در روزهای اخیر است.» این رسانه یادآوری میکند که اخیراً نیروی دریایی سپاه تهدید کرد حملات ویرانگری علیه تأسیسات نظامی و نیروی دریایی آمریکا در منطقه انجام خواهد داد.
رویای درآمدسازی یا تهدید؟
اخیراً روزنامۀ همشهری نوشت: درآمد بالقوه ایران از تنگه هرمز میتواند رقمی بین ۲۹ تا ۹۵ میلیارد دلار در سال باشد. منظور فقط درآمدی است که میتواند از محل عوارض عبور کشتیها بهدست آید. اگرچه حتی کارشناسان داخلی این ارقام را خیالپردازیهای بیپایه توصیف کردهاند، اما ظاهراً بخشی از حاکمیت باور دارد که کابلهای اینترنت هم میتوانند درآمد بزرگی برای کشور ایجاد کنند.
هرچند بعید به نظر میرسد که شرکتهای بزرگ فناوری ارتباطات حاضر به پرداخت عوارض شوند یا تکنولوژی خود را تماماً در اختیار تهران قرار دهند، اما تهدید ضمنی رسانههای جمهوری اسلامی مطمئناً نگرانیهایی را همراه دارد. کمتر از دو سال پیش (نوامبر ۲۰۲۴)، در اوج جنگ روسیه و اوکراین، دو کابل مخابرات و یک کابل تار نوری در دریای بالتیک قطع شد. اگرچه برخی کشورها مستقیماً روسیه را متهم کردند، اما هنوز قطعاً معلوم نیست که این خرابی عمدی بوده یا خیر. اما درهرصورت این حادثه به خوبی نشان داد که در شرایط جنگ، ضربه زدن به کابلهای زیردریایی میتواند شاهرگ اطلاعاتی دشمن را قطع کند.
