ایسنا/آذربایجان شرقی مدیرکل حفاظت محیطزیست آذربایجان شرقی گفت: حجم آب دریاچه ارومیه به دنبال گشایشهای آبی و مدیریت منابع، از ۲۵۰ میلیون مترمکعب به حدود ۳.۸ میلیارد مترمکعب رسیده که افزایش چشمگیر و نویدبخشی دارد. هرچند شرایط کنونی امیدبخش است، اما به هیچ وجه به معنای عبور کامل از بحران نیست و دریاچه هنوز تا احیای کامل، فاصله دارد.
محمدحسین حسنزاده روز دوشنبه ۲۱ اردیبهشت در حاشیه بازدید از دریاچه ارومیه، با استناد به اطلاعات ثبتشده تا ۱۸ اردیبهشت در جمع خبرنگاران اظهار کرد: تراز فعلی دریاچه ارومیه به ۱۲۷۱ متر رسیده که در سالهای اخیر رقم قابل توجهی به شمار میرود؛ در حالی که این عدد در پاییز سال گذشته با تراز ۱۲۶۹.۵ متر، فاصلهای حدود دو متر با وضعیت فعلی داشت. همچنین وسعت دریاچه اکنون حدود سه هزار کیلومتر مربع است.
وی با اشاره به افزایش دما در ماههای آینده، خاطرنشان کرد: مردم باید آگاه باشند که در فصل تابستان بخشی از آب دریاچه بر اثر تبخیر از دست میرود، اما با وجود این واقعیت طبیعی، وضعیت فعلی نسبت به سالهای گذشته قابل توجه و متفاوت است. با این حال، سرعت و مدت زمان احیای دریاچه، مستقیماً به عملکرد ما در مدیریت مصرف آب و اصلاح رفتارهای بهرهبرداری بستگی دارد.
حسنزاده با تاکید بر لزوم تداوم برنامههای علمی و هماهنگی بین ارگانها، گفت: اگر مردم، بخش کشاورزی، دانشگاهها و رسانهها در یک مسیر مشترک و با برنامهای واحد حرکت کنند، امکان تثبیت شرایط فعلی فراهم میشود. تامین حقابه دریاچه، اصلاح الگوی کشت، کاهش سطح زیر کشت و تقویت نگاه مشارکتی از جمله مهمترین الویتهای استان ما است که میتواند به حفظ وضعیت موجود و پیشبرد روند احیا کمک کند.
وی همچنین با اشاره به نقش آذربایجان شرقی در تامین بخشی از نیازهای آبی دریاچه ارومیه، گفت: بخشی از منابع آبی استان به حوضههای دیگری مانند دریای خزر میریزد، اما در عین حال رودخانههایی مانند قلعهچای و آجیچای از جمله مسیرهای مهمی هستند که به دریاچه ارومیه منتهی میشوند و در تامین حقابه آن نقش دارند.
وی اضافه کرد: در سالهای اخیر، بخشی از نیاز آبی دریاچه از طریق خروجی تصفیهخانهها تامین شده و با تکمیل فاز دوم این طرحها، امکان انتقال آب بیشتر به بستر دریاچه فراهم میشود. حفظ کیفیت آب خروجی، کاهش برداشتهای غیرمجاز و هدایت حقابه به سمت دریاچه از جمله محورهای مهمی است که باید با جدیت دنبال شود.
مدیرکل حفاظت محیطزیست آذربایجان شرقی در پایان سخنانش تاکید کرد: اگرچه رسیدن به شرایط مطلوب دور از دسترس نیست، اما این مسیر کوتاهمدت نخواهد بود و برآوردها نشان میدهد که احیای پایدار دریاچه ارومیه دستکم به یک بازه زمانی ۱۰ ساله نیاز دارد.
پرورش آرتمیا، گامی برای احیای تدریجی دریاچه ارومیه
رئیس انجمن آبزیپروری ایران نیز در حاشیه این بازدید در گفتوگو با ایسنا از روند اجرای مزرعه پرورش آرتمیا در بندر رحمانلو عجبشیر خبر داد و گفت: ایده اصلی این طرح، احیای تدریجی و هدفمند بخشهای کوچکتری از دریاچه است؛ به این معنا که یک محدوده مشخص با استفاده از پساب عجبشیر احیا شود تا با پرورش آرتمیا در آن، سایر مولفههای اکوسیستم جانی دوباره بگیرند.
پروفسور ناصر آق توضیح داد: در چنین الگوی کوچکی، با آب کمتر و عمق بیشتر میتوان میزان تبخیر را کاهش داد و در عین حال، یک زیستبوم فعال و زنده ایجاد کرد. این مدل علاوه بر مزیت زیستمحیطی، از نظر اقتصادی نیز قابل توجه است، زیرا برداشت آرتمیا میتواند هزینههای مرتبط با احیای دریاچه ارومیه را تامین کند.
وی با اشاره به ارزش راهبردی آرتمیا در صنعت آبزیپروری گفت: آرتمیا و بهویژه تخم آن، محصولی استراتژیک برای پرورش میگو و دیگر آبزیان به شمار میرود و در صورت نبود آن، بخشی از این صنعت با رکود و بیکاری مواجه میشود. از سوی دیگر، تخم آرتمیا قابلیت نگهداری طولانیمدت در بستهبندی مناسب را دارد و از این جهت، یک مزیت اقتصادی مهم محسوب میشود.
وی افزود: در این فرآیند، تخم آرتمیا در شرایط مناسب باز میشود، نوزادها وارد آب میشوند و تنها در حدود دو هفته به مرحله تولیدمثل میرسند. پس از آن، جمعیت بصورت تصاعدی افزایش پیدا میکند و در مدت کوتاهی امکان دستیابی به محصول فراهم میشود.
عضو هیئت علمی دانشگاه ارومیه با اشاره به ظرفیت تولید این طرح گفت: برآوردها نشان میدهد که در صورت اجرای مناسب، امکان تولید سالانه ۵۰ تن آرتمیا و پنج تن تخم آرتمیا وجود دارد؛ ظرفیتی که هم به احیای اکولوژیک کمک میکند و هم میتواند پشتوانهای مالی برای ادامه مسیر احیای دریاچه ارومیه باشد.
کمبود آرتمیا، چالشی برای صنعت آبزیپروری
مدیر داخلی مزرعه پرورش آرتمیای بندر رحمانلو عجبشیر، در گفتوگو با ایسنا با اشاره به اهمیت این گونه در زنجیره غذایی آبزیپروری کشور گفت: آرتمیا یکی از حلقههای اصلی زنجیره غذایی در پرورش ماهیان خاویاری، میگو و سایر آبزیان به شمار میرود و نبود آن، صنعت آبزیپروری را با چالش جدی روبهرو میکند. پیشتر بخش زیادی از این نیاز از منابع طبیعی تامین میشد، اما با تشدید خشکی دریاچه ارومیه، این منبع ارزشمند رو به ومبود رفت.
حبیب روحی در ادامه افزود: این مجموعه اکنون در زمینی به مساحت ۵۵ هکتار و در قالب دریاچهای مصنوعی فعالیت میکند. این پروژه از سال ۱۳۹۷ آغاز شده و از سال ۱۴۰۳ به مرحله آبگیری و تولید رسیده است. همچنین تولید در سال گذشته محدود اما امیدوارکننده بود و امسال با سرمایهگذاری بیشتر، برنامهریزی دقیقتر و تولید جلبکهای مغذی در استخرهای همین مجموعه، شرایط بهتری برای افزایش بازدهی فراهم شده است. در حال حاضر، محصولات تولیدی به پرورشدهندگان ماهی و میگو در داخل کشور عرضه میشود که در چشمانداز این پروژه، صادرات به خارج از کشور هدف قرار گرفته است.
به گزارش ایسنا، وی خاطرنشان کرد: میزان برداشت مدنظر از هر هکتار، حدود دو تن است، در حالی که این رقم در سال گذشته بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ کیلوگرم بود و تلاش میکنیم تا امسال به میزان مورد نظر نزدیک شویم. این محل در گذشته بخشی از پهنه دریاچه ارومیه بود و اکنون تلاش شده با استفاده از همان ظرفیت طبیعی، کارکردی جدید و مولد برای آن تعریف شود.
