ار اف ای – آیا دشمنی جمهوری اسلامی ایران با ایالات متحدۀ آمریکا ابدی است؟ سی ان ان در تحلیلی به سراغ این موضوع رفته و نتیجه گرفته است تا زمانی که تغییری سیاسی در ایران رخ ندهد، چرخهای از تنش، کاهش موقت تنش، و بازگشت دوباره به تقابل ادامه خواهد داشت.
در حالی که بحث در واشنگتن اغلب بر سر تاکتیکهاست و نزدیک به پنج دهه است که رؤسای جمهور آمریکا از هر دو حزب، با ترکیبی از دیپلماسی، تحریم، بازدارندگی و نیروی نظامی با ایران مواجه شدهاند. مناقشه میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران ادامه دارد، زیرا عامل اصلی رفتار ایران تقریباً ثابت مانده است: ایدئولوژی انقلابی جمهوری اسلامی.
برت مکگورک نویسندۀ این تحلیل، در سمتهای ارشد امنیت ملی در دوران ریاستجمهوری جورج دبلیو. بوش، باراک اوباما، دونالد ترامپ و جو بایدن خدمت کرده است. او این تحلیل را با اشاره به این نکته شروع کرده است که سرویسهای اطلاعاتی آمریکا در سال ۲۰۰۴ نامهای از ایمن الظواهری، معاون اسامه بنلادن، به ابومصعب الزرقاوی، رهبر القاعده در عراق، را رهگیری کردند که در آن دربارۀ استفاده از خشونت بیرحمانه برای ایجاد یک خلافت اسلامی در عراق و پس از آن در سراسر خاورمیانه بحث شده بود و الظواهری نوشته بود: «بزرگترین نبرد اسلام در این عصر اکنون در حال وقوع است».
با وصف این که آمریکا در آن زمان این نامه را منتشر کرد؛ کمتر کسی باور داشت که القاعده بتواند در قلب جهان عرب سرزمینی را تصرف و اداره کند.
برت مکگورک در ادامه نوشته است ده سال بعد، جانشین الزرقاوی، ابوبکر البغدادی، دومین شهر بزرگ عراق را تصرف کرد و خلافتی اعلام کرده بود که وسعتی در حد ایالت ایندیانا داشت و میلیونها نفر تحت حاکمیت آن زندگی میکردند.
او در ادامه نوشته، از این تجربه درسی مهم گرفته است که دربارۀ ایران نیز صدق میکند: «وقتی رهبران بهطور آشکار اهداف ایدئولوژیک بلندمدت خود را اعلام میکنند و بارها نشان میدهند که برای تحقق آنها حاضر به استفاده از خشونت هستند، باید آنها را جدی گرفت».
مکگورک معتقد است عامل اصلی ادامۀ تنشها میان ایران و آمریکا تاکتیکهای رییس جمهورهای مختلف ایالات متحده آمریکا نیست بلکه ماهیت پایدار نظام ایران و اهدافی است که از سال ۱۹۷۹ در جمهوری اسلامی نهادینه شدهاند.
او در مورد مذاکرات جاری میان آمریکا و ایران نوشته است هیچیک از مواردی که اکنون گفته میشود دونالد ترامپ در حال مذاکره دربارۀ آن با ایران است نمیتواند مسیر ثابت ۴۷ سالۀ جمهوری اسلامی ایران را تغییر دهد.
این تحلیل مدعی است که قانون اساسی ایران برای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی صرفاً نقشی دفاعی قائل نیست، بلکه آن را دارای «رسالت ایدئولوژیک جهاد در راه خدا» میداند. و مأموریت این سازمان از سوی مقامات جمهوری اسلامی، گسترش نفوذ ایران در خاورمیانه، اخراج آمریکا از منطقه، و حمایت از گروههای مسلحی که به نابودی اسرائیل متعهدند، تفسیر شده است.
نکتهای که پیآمدهای آن در خاورمیانه قابل مشاهده است و به حمایت سپاه از گروههایی مانند حزبالله، حماس، جهاد اسلامی فلسطین، شبهنظامیان عراقی و حوثیها میتوان اشاره کرد.
تحلیلگر سی ان ان معتقد است: «سپاه پاسداران بهطور خاص برای حفاظت از انقلاب در داخل و گسترش آن در خارج، طراحی شده است. نیروی قدس، شاخۀ برونمرزی آن، طی دههها شبکهای از نیروهای متحد مسلح ایجاد کرده که قادر به گسترش نفوذ ایران فراتر از مرزهایش هستند».
مکگورک با یادآوری توافق هستهای دولت باراک اوباما رئیس جمهوری سابق ایالات متحده آمریکا با جمهوری اسلامی ایران اشاره میکند که سیاستگذاران آمریکا در مقاطع مختلف امیدوار بودند ایران در ازای فرصتهای اقتصادی و بازگشت به نظام بینالمللی از شدت رویکرد انقلابی خود بکاهد و ادامه میدهد که توافق هستهای برجام هر چند که محدودیتهای قابل توجهی بر برنامه هستهای ایران اعمال کرد اما بر اهداف انقلابی و رفتار منطقهای این کشور نتوانست تأثیری بگذارد و حتی در مواردی با دسترسی این کشور به منابع مالی گستردهتر باعث اعتماد به نفس بیشتر حکومت ایران شد.
او نوشته علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی در آن زمان اندکی پس از توافق برجام هر گونه نرمش در برابر اسرائیل و آمریکا را رد کرد و پیش بینی کرد اسرائیل ظرف ۲۵ سال آینده وجود نخواهد داشت.
این تحلیلگر سخنان آیتالله علی خامنهای را با سخنان ایمن الظواهری در سال ۲۰۰۴ مقایسه کرده و نوشته این سخنان صرفا شعار نبود بله با مسیر جمهوری اسلامی ایران در طول حیاتش مطابقت داشت.
اما تفاوت دونالد ترامپ با دیگر روسای جمهور آمریکا در طول چندین دهه حکومت جمهوری اسلامی ایران در این نکته برجسته شده که او نخستین رئیس جمهوری است که مستقیما رهبران ارشد ایران را هدف قرار داده است؛ اهدافی که تأثیرات زیادی بر فعالیتهای نظامی ایران در منطقه و برنامههای تسلیحاتی ایران داشته است؛ اما این موفقیتهای نظامی منجر به چه نتایج راهبردی برای آمریکا شدهاند؟
این تحلیل نتیجه گرفته است رویدادهای اخیر نشان دادهاند که قدرت نظامی به تنهایی نمیتواند با یک نظام ایدئولوژیک ریشهدار مقابله کند. با وجود ضربات وارد شده، نظام ایران همچنان پابرجاست و حتی چهرههای سرسختتری در رأس آن قرار گرفتهاند و تا زمانی که تغییری سیاسی در ایران رخ ندهد، چرخهای از تنش، کاهش موقت تنش، و بازگشت دوباره به تقابل ادامه خواهد داشت.
