طی ۴۸ ساعت اخیر مقامهای دولتی در استانهای مختلف مانند خراسان شمالی، زنجان، یزد، مرکزی یا خراسان رضوی از افزایش ۵۰ تا تا ۸۰ درصدی قیمت نان خبر دادهاند
بحران معیشتی و تشدید فشارهای اقتصادی در ایران اکنون یکی از ابتداییترین نیازهای روزمره مردم یعنی نان را هم تحت تاثیر قرار داده است. به طوری که گزارشها و پیامهای رسیده به ایندیپندنت فارسی در روز سهشنبه ۱۹ خرداد از تهران، کرج، اصفهان، خراسان رضوی، مازندران و شماری از استانهای دیگر نشان میدهد که علاوه بر افزایش رسمی و غیررسمی قیمت نان در بسیاری از شهرها، برخی نانواییهای دارای سهمیه آرد دولتی، فروش نان را سهمیهبندی کردهاند و به هر مشتری تنها تعداد مشخصی نان میفروشند.
این گزارشها در حالی منتشر میشود که طی روزهای اخیر، اختلافهای علنی میان دولت، رسانههای حکومتی و مقامهای جمهوری اسلامی بر سر مسئولیت بحران اقتصادی نیز افزایش یافته است.
ایندیپندنت فارسی مطلع شد در برخی مناطق تهران، نانواییهای دارای سهمیه آرد دولتی به مشتریان اعلام کردهاند که فروش بیش از سه نان بربری یا دو نان سنگک به هر نفر امکانپذیر نیست. همزمان برخی از مردم نیز از محدودیت خرید نان با کارت بانکی خبر دادهاند.
چند نانوا در استان تهران به ایندیپندنت فارسی گفتند بر اساس ابلاغیهای که به برخی نانواییها اعلام شد، خرید بیش از سه عدد نان با یک کارت بانکی امکانپذیر نیست و مشتریان برای تهیه تعداد بیشتر، باید از کارت بانکی دیگری استفاده کنند؛ موضوعی که باعث سردرگمی و اعتراض بسیاری از مردم شده است.
یکی از ساکنان تهرانپارس به ایندیپندنت فارسی میگوید: «قبلا برای خانواده پنج نفرهمان شش یا هفت نان میخریدیم. حالا نانوا میگوید بیشتر از سه نان نمیتوانم بدهم. وقتی اعتراض میکنیم، میگوید دستور است. مگر نان هم باید سهمیهای شود؟»
فرد دیگری در غرب تهران میگوید: «هر روز یک چیز را محدود میکنند. اول برق، بعد آب، بعد اینترنت و حالا هم نان. مشکل فقط نان نیست. گوشت و مرغ و لبنیات که مدتها است از سفره خیلیها حذف شده است. حالا حتی مردم نان خالی هم نمیتوانند بخورند.»
یک راننده تاکسی در کرج نیز به ایندیپندنت فارسی گفت: «تورم و گرانی و فشارهای اقتصادی از کنترل خارج شده است. نان سنگکی را که تا همین سه ماه پیش هفت هزار تومان بود، حالا بیش از ۲۰ هزار تومان میفروشند و هر نانوایی هم قیمت خودش را دارد. خب این یعنی تورم چند درصدی در سه ماه؟ وقتی نان اینطور گران میشود، معلوم است مردم عصبانی میشوند و میخواهند بازهم به خیابان بیایند.»
یک بازنشسته ساکن مشهد نیز میگوید: «حقوق بازنشستگی من حتی تا نیمه ماه نیز نمیرسد. هر هفته قیمت یک کالای جدید بالا میرود. جمهوری اسلامی سالها میگفت نان خط قرمز است و اجازه نمیدهد گران شود، اما حالا همان نان هم از دسترس مردم خارج شده است.»
همزمان یک نانوا در مازندران به ایندیپندنت فارسی خبر داد که کاهش سهمیه آرد دولتی و افزایش هزینههای تولید، بسیاری از نانواییها را در وضعیت دشواری قرار داده است. او توضیح داد: «هزینه کارگر، اجاره مغازه، برق و مواد اولیه چند برابر شده. سهمیه آرد هم کمتر شده و واقعا برخی نانواییها برای پرداخت حقوق کارگرانشان مشکل دارند. خب ادامه این وضعیت واقعا ممکن نیست.»
در روزهای گذشته افزایش قیمت نان در استانهای مختلف ایران به شکل رسمی نیز اعلام شد. در زنجان، معاون استاندار از افزایش متوسط حدود ۶۰ درصدی قیمت نان خبر داد و در یزد نرخهای جدید از روز ۱۸ خرداد به نانواییها ابلاغ شد. در خراسان شمالی نیز قیمت نان به طور میانگین تا ۸۰ درصد افزایش یافت.
در مشهد نیز مقامهای صنفی از رشد حدود ۵۰ درصدی قیمت نان خبر دادند. مقامهای دولتی در استان مرکزی هم تایید کردند که قیمت برخی انواع نان برای مصرفکنندگان بیش از ۸۰ درصد افزایش یافته است.
در همین حال گزارشهای میدانی نشان میدهد که در تهران، قیمتهای مصوب عملا رعایت نمیشود و بسیاری از نانواییهایی که سنگک، بربری و تافتون پخت میکنند، نان را با نرخهایی بسیار بالاتر از قیمتهای دولتی عرضه میکنند. یکی از ساکنان تهران به ایندیپندنت فارسی گفت: «نان سنگک ساده شده ۱۷ هزار تومان و سنگک کنجدی را تا ۲۵ هزار تومان میفروشند. بعضی نانواییها هم نانهای بزرگتر با کنجد زیاد میپزند و قیمت آن را تا ۸۰ هزار تومان رساندهاند.»
کارشناسان اقتصادی معتقدند افزایش هزینه تولید در بخش کشاورزی نیز به موج جدید گرانیها دامن زده است. بر اساس گزارش روزنامه دنیای اقتصاد، هزینه تامین برخی کودهای شیمیایی که در سال جاری تا حدود ۶۰۰ درصد افزایش یافته، قیمت گندم و سایر محصولات اساسی را بیشازپیش بالا برده و فشار بیشتری بر سفره خانوارها وارد کرده است.
همزمان با تشدید بحران معیشتی، اختلافها در درون حاکمیت نیز آشکارتر شده است. در حالی که مسعود پزشکیان، رئیس دولت، بخشی از مشکلات اقتصادی را ناشی از «فشارهای خارجی» و پیامدهای جنگ دانسته و از مردم خواسته است به «هزینههای مقاومت» آگاه باشند، رسانههای نزدیک به جناحهای رقیب و برخی مدیران دولت پیشین، سیاستهای اقتصادی دولت را عامل اصلی تورم معرفی میکنند.
این اختلاف در روزهای اخیر حتی به درگیری میان نزدیکان پزشکیان، مدیران رسانههای دولتی و صداوسیما در شبکههای اجتماعی و رسانههای حکومتی هم کشیده شده است.
مجموعه این تحولات در حالی است که بسیاری از مردم در ایران میگویند دیگر بحث بر سر افزایش قیمت یک کالا یا محدودیت خرید یک محصول نیست، بلکه مسئله کاهش مستمر قدرت خرید و کوچکتر شدن سفره خانوارها مطرح است. آنچه امروز در صفهای نانوایی دیده میشود هم تنها نشانهای از بحرانی گستردهتر در ایران است؛ بحرانی که از تورم، کاهش ارزش پول ملی، کمبود منابع و پیامدهای جنگ آغاز شد و اکنون حتی به نان، ابتداییترین کالای مصرفی میلیونها ایرانی، رسیده است.