بهگفته نیروهای امدادی، آتشبس اکتبر ۲۰۲۵ عملاً تنها روی کاغذ دوام آورده و جنگ همچنان به طور خاموش زندگی فلسطینیان را در نوار غزه و کرانه باختری اشغالی دشوار میکند. در شرایطی که توجه رسانههای جهان به بحران انسانی این منطقه کمرنگ شده، ارتش اسرائیل از یک سو به پیشروی آرام و توسعه قلمرو خود در غزه ادامه میدهد و از سوی دیگر، از گروههای مسلح فلسطینیِ مخالف حماس پشتیبانی میکند. محمود اسلیم، کارشناس فلسطینی سازمان مردمنهاد «پزشکان جهان»، در گفتگو با روزنامه فرانسوی لیبراسیون، تصویر تکاندهندهای از وضعیت میدانی و چالشهای امدادرسانی در اواسط سال ۲۰۲۶ ترسیم کرده است؛ شرایطی که به تعبیر او، روزبهروز دشوارتر و پیچیدهتر میشود.
به گفته محمود اسلیم، در غزه دیگر هیچ ساختار دولتی، حاکمیت، سیستم مالیاتی یا عدالتی وجود ندارد. گزارشها حاکی از آن است که تنها از اکتبر ۲۰۲۵ تا اواخر مه ۲۰۲۶، ۷۸۴ فلسطینی دیگر کشته شدهاند و از آغاز جنگ در ۷ اکتبر، ۹۰ درصد زیرساختهای این باریکه بهطور کامل یا جزئی تخریب شده است. مردم در چادرها یا خرابهها، بدون آب، برق و بهداشت زندگی میکنند. سوخت بهشدت نایاب است، حملونقل عمومی از کار افتاده و قیمت مسکن سرسامآور است؛ به طوری که اجاره یک فضای ساده برای نگهداری داروها و اطلاعات مراجعان از هزار دلار پیش از جنگ، به شش هزار دلار در ماه رسیده است.
بحران بهداشتی، درمانی و انسانی
وضعیت سلامت در غزه به نقطه فروپاشی کامل رسیده است. بیش از نیمی از داروهای ضروری و ۷۰ درصد از اقلام بهداشتی بهطور کامل تمام شدهاند. از میان ۳۶ بیمارستان غزه، تنها ۱۹ بیمارستان آن هم به صورت جزئی فعال هستند و از ۲۰۹ مرکز بهداشتی، فقط ۱۰۸ مرکز کار میکنند. این در حالی است که ۱۷۲ هزار فلسطینی زخمی شدهاند، ۵۵ هزار نفر به خدمات بازپروری و پروتز نیاز دارند و بیش از ۲۰ هزار بیمار در وضعیت اضطراری برای خروج از غزه جهت درمان به سر میبرند.
علاوه بر این، بیش از سهچهارم جمعیت (یعنی یک میلیون و ۶۰۰ هزار نفر) با ناامنی شدید غذایی مواجهاند. به دلیل شرایط فاجعهبار پناهگاهها و نبود بهداشت، عفونتهای واژینال شیوع گستردهای یافته و سیستم مراقبتهای پیش از بارداری کاملاً نابود شده است؛ به طوری که ۸۵ درصد از بارداریها در کلینیکهای این سازمان با مشکل مواجه بوده و آمار سقط جنین ۳۰۰ درصد افزایش یافته است.
استراتژی اسرائیل: گسترش ارضی و ساخت گروههای موازی
بررسی دهها ویدئو و تحلیل تصاویر ماهوارهای توسط ژولیت پوآسونیه، خبرنگار کانال دو فرانسه، فاش میکند که ارتش اسرائیل در هشت ماه پس از آتشبس، حاکمیت خود را در مناطق اشغالی بهشدت توسعه داده است. بر اساس نقشههای تحمیلی، مرزهای تعیینشده با بلوکهای زرد رنگ حدود ۳۰۰ متر در عمق غزه پیشروی کردهاند. در حالی که در فاز اول طرح اولیه، قرار بود اسرائیل ۵۵ درصد غزه را کنترل کند، این رقم بعداً به ۶۰ درصد رسید. بنیامین نتانیاهو در اواخر مه ۲۰۲۶ صراحتاً اعلام کرد که از مرز ۶۰ درصد عبور کردهاند و در پاسخ به درخواست حامیانش برای کنترل ۱۰۰ درصدی، استراتژی خود را «قدم به قدم» خواند و هدف بعدی را ۷۰ درصد اعلام کرد.
همزمان، اسرائیل استراتژی دیگری را برای تضعیف حماس دنبال میکند که شامل حمایت از گروههای مسلح فلسطینیِ مخالف حماس تحت عنوان «قوات الدفاع الشعبی» [نیروهای دفاع جوانان] است. این نیروها که در شبکههای اجتماعی بسیار فعال هستند، به دلیل استقرار در مناطق تحت کنترل اسرائیل، بدون ترس از حماس تمرینات نظامی انجام میدهند؛ فعالیتی که کارشناسان تأکید دارند بدون حمایت مستقیم اسرائیل غیرممکن میبود.
کارشکنی در کمکرسانی و بحران مالی امدادگران
به گفته محمود اسلیم، قرار بود طبق توافق، روزانه ۶۰۰ کامیون کمکرسانی وارد غزه شود، اما به دلیل کنترلهای شدید ارتش اسرائیل، این میزان حداکثر به ۱۴۰ کامیون در روز میرسد، و آن هم نه هر روز. در نتیجه، هزاران کامیون در مرزهای اردن، مصر و کرانه باختری سرگردان ماندهاند. این در حالی است که کالاهای غیرضروری مانند کوکاکولا، چای و قهوه در بازارهای محلی یافت میشود، اما مواد غذایی تازه و میوه و سبزیجات به دلیل نابودی کامل کشاورزی غزه و عدم صدور مجوز ورود، وجود ندارد و مردم تنها به غذاهای کنسروی دسترسی دارند.
این بحران با کمبود شدید منابع مالی برای سازمانهای مردمنهاد همراه شده است. در حال حاضر تنها ۱۰ درصد از نیازهای بشردوستانه کل فلسطین پوشش داده میشود و سازمان «پزشکان جهان» نیز تنها با ۵۰ درصد بودجه خود کار میکند. این سازمان مجبور شده عملیاتهای خود را محدود، پرسنل را کاهش و برای اولین بار یکی از کلینیکهای بزرگ خود را به دلیل مسائل مالی و نه امنیتی تعطیل کند.
علاوه بر بحران مالی، از مه ۲۰۲۵ هیچ پرسنل بینالمللی جدیدی اجازه ورود به غزه را دریافت نکرده و مدیریت عملیاتها به ناچار از راه دور یعنی از رامالله یا عمان و توسط نیروهای محلی انجام میشود؛ فرآیندی که با محدودیتهای شدید در جابهجایی پزشکان، انتقال پول و قطع مداوم ارتباطات روبهرو است.
ادامه در ار.اف.ای