گالری کشاورزیان در پاریس این روزها میزبان مجموعه آثاری از تورج وند است که در آن با استفاده مدرنی از هنر مینیاتور اصیل ایرانی تلاش شده تا به شخصیتهای تاثیرگذار اعتراضات سراسری ایرانیان ادای احترام شود. از ویدا موحد و نیکا شاکرمی گرفته تا اعتراضات دیماه و زن، زندگی، آزادی.
نمایشگاه «قهرمانهای امروز» در پاریس با نگاهی مدرن به هنر مینیاتور، شخصیتهای شاهنامه و در میانه قراردادن چهرههای موثر و شناختهشده اعتراضات سراسری در دورههای مختلف در ایران پنجرههای تازهای به هنر پیشین ایران گشوده است. تورج وند، این آثار را نخستین بار پس از اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» به تصویر کشید.
او درباره قابهای به نمایش آمده میگوید: «من چیزی به مینیاتور نمیافزایم. به آن گوش میدهم و در مرکز آن، جایی را آزاد میکنم که فردی از امروز بتواند در آن بایستد. باقی کار خودبهخود انجام میشود؛ حافظه، حال را به رسمیت میشناسد و حال نیز به نوبه خود، حافظه را.»
یکی از بازدیدکنندگان از نمایشگاه به یورونیوز میگوید: «در کارهای تورج عناصر اسطورهای ایران برای توصیف نگاه و توصیفی از شرایط امروز به کار گرفته شدهاند. برای نمونه چهره دیوها همان چهره ترسنتک اساطیری است، اما به جای گرز، اسلحه در دست دارند؛ برای سرکوب کسانی که در برابر ظلم ایستادگی میکنند. افرادی که نماد ایستادگی در برابر ظلم و نیز نماد شجاعت هستند، غالبا یک تنه در برابر نیروهای اهریمنی مقاومت میکنند. عناصر و شخصیتهای موجود در تابلوها هم برگرفته از اساطیر ایرانی هستند که در ادبیات ما جلوه دارد و هم برگرفته از مینیاتورها که ریشه در هنرهای تجسمی ما دارند.»
او درباره قابهای به نمایش آمده میگوید: «من چیزی به مینیاتور نمیافزایم. به آن گوش میدهم و در مرکز آن، جایی را آزاد میکنم که فردی از امروز بتواند در آن بایستد. باقی کار خودبهخود انجام میشود؛ حافظه، حال را به رسمیت میشناسد و حال نیز به نوبه خود، حافظه را.»
یکی از بازدیدکنندگان از نمایشگاه به یورونیوز میگوید: «در کارهای تورج عناصر اسطورهای ایران برای توصیف نگاه و توصیفی از شرایط امروز به کار گرفته شدهاند. برای نمونه چهره دیوها همان چهره ترسنتک اساطیری است، اما به جای گرز، اسلحه در دست دارند؛ برای سرکوب کسانی که در برابر ظلم ایستادگی میکنند. افرادی که نماد ایستادگی در برابر ظلم و نیز نماد شجاعت هستند، غالبا یک تنه در برابر نیروهای اهریمنی مقاومت میکنند. عناصر و شخصیتهای موجود در تابلوها هم برگرفته از اساطیر ایرانی هستند که در ادبیات ما جلوه دارد و هم برگرفته از مینیاتورها که ریشه در هنرهای تجسمی ما دارند.»
پیش از آنکه الگوریتم بر ما چیره شود باید سلیقه هوش مصنوعی را ارتقا داد
تورج وند درباره استفاده از هوش مصنوعی در خلق قابها به یورونیوز گفته «اما چرا هوش مصنوعی؟ چون به باور من هر هنری باید از روح دوران خود و ابزار دوران خودش بهره ببرد تا بتواند آن ابزار را به بهترین شکل ممکن فرم دهد.
این روزها مانند بسیاری دیگر از حوزهها مواجهه ما در هنر نیز با هوش مصنوعی تعیین کننده است، ما باید پیش از آنکه الگوریتمها بر ما چیره شوند، هوش مصنوعی را با سلیقه خود صیقل داده و آن را ارتقا ببخشیم. »
ادای احترامی به اقدام نمادین و اعتراضی ویدا موحد
در نخستین قاب تصویر «ویدا موحد» که روسری سفیدش را بالا برده در محاصره سواران باتوم و شمشیر به دست ایستاده است.
ویدا موحد ششم دیماه ۱۳۹۶ در حرکتی نمادین و اعتراضی روی سکوی برقی در خیابان انقلاب تهران رفت و با و برداشتن روسری خود از سر و تکان دادن آن بر سر چوبی، به نمادی از اعتراضات مدنی علیه حجاب اجباری تبدیل شد. حرکت نمادین او زمینه بخش شکلگیری «دختران خیابان انقلاب» بود. او پس از این اقدام بازداشت و مدتی را در حبس سپری کرد؛ کنش او بازتاب گستردهای در رسانههای بینالمللی یافت و به عنوان حرکتی نمادین در تاریخ جنبشهای اعتراضی زنان ایران ثبت شد.
نیکا شاکرمی در محاصره باتوم بهدستان
در دیگر قابهایی که در حالا در گالری کشاورزیان در پاریس به روی دیوار رفته تصاویر آشنای دیگری جلوی چشم مخاطبان قرار میگیرد. نیکا شاکرمی، از کشته شدگان اعتراضات ۱۴۰۱ در حالی که میکروفون به دست گرفته و با چهرهای شادان با اجرای آهنگ میپردازد در محاصره نیروهای اهریمنی است که باتوم و نیزه به دست گرفته و گویی از دل تاریخی هزار ساله به سوی او میتازند. البته حالا با ابزارهایی که سرکوبگران با آن در خیابانها به سراغ معترضان آمده بودند.
پیکر این دختر ۱۶ ساله پس از حضور در اعتراضات ۱۴۰۱ ناپدید و چند روز بعد توسط خانوادهاش در کهریزک شناسایی شد.
در بیانیه نمایشگاه آمده «این جهان، جهان تقابلهاست، رویارویی قهرمان امروز با قهرمان اسطورهای دیروز، تقابل هوش مصنوعی با استادان کارکشته قرون گذشته و تقابل فضاهای خالی با هرج و مرج پیدا در قاب و در نهایت تقابل مطلق خیر و شر با پیچیدگی واقعیت.»
تورج وند، برنده نخستین دوره جایزه آناهیتا است. این جایزه سالانه که با همکاری مشترک گالری کشاورزیان و انجمن گندیشاپور اهدا میشود، از چهرههای هنر معاصر که آثارشان تداومبخش میراث فرهنگی ایران است، تقدیر میکند.
مرد معترض تنها در محاصره دیوها
در قاب دیگری که از تصاویر یکی از معترضان دی ماه الهام گرفته، تصویر مردی که با دستهای خالی روبهروی گارد ویژه نشسته بود به شکل دیگری با در میان نهادن سوژه آن مرد تنها در میان دیوها به تصویر کشیده شده است.
بازنمایی جنبشهای اخیر ایران در مینیاتورهای بازسازیشده
تورج وند درباره قابهای به نمایش درآمده در این نمایشگاه میگوید: «نقاشیهای مینیاتوری تاریخی ایرانی با استفاده از هوش مصنوعی بازسازی شد تا جنبشهای اخیر ایران را بازنمایی کند.»
از: يورونيوز
