حمید آصفی
اگر این سخن درست است، باید شجاعت پرسیدن چند سؤال سخت را هم داشته باشیم
در گفتوگوی اخیر سیدعباس عراقچی، جملهای مطرح شد که نباید در هیاهوی خبر گم شود. او گفت: «این حفره امنیتی فقط در نفوذ و گرفتن اطلاعات نیست؛ در جهتگیری به تصمیمسازیها هم گاهی هست و از آن بدتر، در جهتدهی به فضای روانی ما هم هست.»
اگر این سخن را یک تعارف سیاسی ندانیم، بلکه یک اعتراف به وجود یک آسیب ساختاری تلقی کنیم، آنگاه مسئله دیگر صرفاً یک عملیات اطلاعاتی نیست؛ بلکه پرسش از کیفیت حکمرانی امنیتی است.
اگر نفوذ تا قلب تصمیمسازی رسیده، این نفوذ چگونه رشد کرده است؟
اگر فضای روانی کشور قابل هدایت از بیرون است، چه کسی مسئول فرسایش سرمایه اجتماعی در داخل است؟
اگر دشمن توانسته بر دستگاه تحلیل اثر بگذارد، آیا فقط دشمن مقصر است یا ساختارهایی که نقد را برنتابیدند و تصمیمها را در اتاقهای بسته گرفتند، سهمی تعیینکننده در این آسیب دارند؟
مشکل از جایی آغاز میشود که «امنیت» به جای آنکه قدرتِ دیدن واقعیت باشد، گاهی به قدرتِ نشنیدن واقعیت تبدیل میشود. از آن لحظه، نخستین قربانی، حقیقت است؛ نه حکومت، نه مخالفان.
نفوذ، همیشه از مرز عبور نمیکند؛ گاهی از رخنههای خودساخته وارد میشود. هیچ سرویس اطلاعاتی در جهان نمیتواند از شکافی عبور کند که پیشتر با حذف کارشناسی، تضعیف نهادهای حرفهای، رواج تملق، شخصیسازی تصمیمها و بیاعتنایی به نقد ایجاد نشده باشد.
خطرناکترین نوع نفوذ، «نفوذِ خودساخته» است؛ جایی که یک سیستم، بدون آنکه متوجه باشد، خودش زمینه اثرگذاری رقیب را فراهم میکند. در چنین وضعیتی، دشمن دیگر دروازه را نمیشکند؛ فقط از دری وارد میشود که از قبل باز مانده است.
قدرت، زمانی آسیبپذیر میشود که اطمینان، جای ارزیابی را بگیرد؛ تملق، جای تخصص را؛ و روایتِ مطلوب، جای واقعیت را. آن روز، دیگر نیازی به جاسوس نیست؛ زیرا خطای محاسبه، کارِ جاسوس را انجام میدهد.
اگر سخن عراقچی را جدی بگیریم، باید یک جمله را نیز با همان صراحت بپذیریم:
نفوذ، معلول است؛ علت نیست.
علت را باید در ساختارهایی جست که شفافیت را مزاحم، نقد را تهدید، و پاسخگویی را هزینه تلقی کردهاند. هیچ جامعهای فقط با دشمن بیرونی آسیب نمیبیند؛ آسیب زمانی عمیق میشود که ضعفهای درونی، فرصت را برای دشمن بیرونی فراهم کنند.
بنابراین، ارزش واقعی سخنان عراقچی نه در هشدار درباره نفوذ، بلکه در فرصتی است که برای یک بازنگری بزرگ فراهم میکند.حکومتی که جرأت آسیبشناسی نداشته باشد، محکوم به تکرار آسیبهاست. امنیت، با انکار ضعف ساخته نمیشود؛ با شناخت ضعف ساخته میشود.
شاید مهمترین جمله این روزها این باشد:
«نفوذ از پنجره وارد نمیشود؛ از ترکهایی وارد میشود که سالها در دیوار اعتماد، عقلانیت و پاسخگویی ایجاد شده»
این جمله، اگرچه تلخ است، اما آغاز هر اصلاح واقعی، پذیرش همین تلخی است.
https://t.me/hamidasefichannel2
صفحه یوتیوب
https://youtube.com/@hamidasefi-mf3jo