کاهش سهمیه بنزین سههزارتومانی از ۷۰ به ۵۰ لیتر، محدودیت دسترسی شهروندان کردستان به سوخت را افزایش داده است؛ بهگونهای که پس از پایان سهمیههای دولتی و آزاد، دریافت بنزین پنجهزارتومانی از کارت جایگاهها به روزانه ۱۵ لیتر و در عمل به ساعات ابتدایی روز محدود شده است.
در شهرهای کردستان چه خبر است؟
****
در شهرهای استان کردستان، شهروندانی که سهمیه ۶۰ لیتری بنزین هزار و ۵۰۰تومانی و سهمیه بنزین سههزارتومانی خود را مصرف کردهاند، برای تامین سوخت مورد نیاز خود ناچار به استفاده از کارت جایگاهها هستند. اما این کارتها نیز با محدودیت ۱۵ لیتری مواجهاند و ظرفیت آنها معمولا تا ساعت ۱۰ یا ۱۱ صبح به پایان میرسد.
بر اساس مشاهدات و اظهارات شهروندان، مراجعه به جایگاهها برای دریافت بنزین پنجهزارتومانی از ساعات ابتدایی صبح آغاز میشود. برخی شهروندان از ساعت پنج یا شش صبح در صف جایگاه حاضر میشوند تا بتوانند در صورت وجود سوخت، حداکثر ۱۵ لیتر بنزین دریافت کنند. با پایان سهمیه کارت جایگاه، خودروهایی که دیرتر مراجعه کردهاند، امکان دریافت بنزین آزاد را ندارند و باید تا روز بعد منتظر بمانند.
این محدودیت پس از کاهش سهمیه بنزین سههزارتومانی تشدید شده است. پیش از این، سهمیه این نوع بنزین ۱۰۰ لیتر بود و پس از کاهش به ۷۰ لیتر، نیاز به استفاده از کارت جایگاهها افزایش یافت. اکنون با کاهش سهمیه به ۵۰ لیتر، فشار بیشتری بر جایگاهها و شهروندانی وارد شده است که مصرف ماهانه خودروی آنها از مجموع سهمیههای تعیینشده بیشتر است.
مدیریت توزیع فرآوردههای سوخت در کردستان، محدودیت استفاده از کارت جایگاهها را با هدف کنترل قاچاق سوخت اعمال کرده است. بر این اساس، هر خودرو در صورت استفاده از کارت جایگاه تنها امکان دریافت ۱۵ لیتر بنزین دارد. به گفته یک جایگاهدار، سهمیه کارت جایگاه در هر نوبت به حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ خودرو میرسد و پس از آن سوخت موجود روی کارت به پایان میرسد؛ مسالهای که موجب شکلگیری صفهای طولانی در ساعات ابتدایی روز شده است.
یکی از شهروندانی که در دقایق پایانی موفق به دریافت بنزین پنجهزارتومانی شده، میگوید در حالی که هنوز ماه به نیمه نرسیده، خودروی او ۱۱۰ لیتر بنزین مصرف کرده است؛ ۶۰ لیتر از سهمیه هزار و ۵۰۰تومانی و ۵۰ لیتر از سهمیه سههزارتومانی. به گفته او، در صورت نیاز دوباره به بنزین، باید صبح زود و ترجیحا پیش از ساعت هفت به جایگاه مراجعه کند و در صورت کوتاه بودن صف، حداکثر ۱۵ لیتر سوخت دریافت کند.
او با اشاره به مصرف بالای خودروی پژو و ناتوانی در تعویض آن میگوید خودرو را تنها برای امور شخصی استفاده میکند، اما با توجه به میزان مصرف، اگر شرایط به همین شکل ادامه پیدا کند، ممکن است هر دو یا سه روز در بخش پایانی ماه مجبور به مراجعه و ایستادن در صف بنزین آزاد باشد.
تحمیل محدودیت به بهانه قاچاق؛ گمرک هم پول میگیرد
یک جایگاهدار هم در گفتوگو با «ایرانوایر»، ضمن تایید وجود محدودیتها، قاچاق سوخت را نیز یکی از دلایل این وضعیت میداند. به گفته او، برخی افراد بهصورت روزانه و با چهرههایی تکراری در صف دریافت بنزین پنجهزارتومانی حاضر میشوند و احتمال دارد هدف آنها خرید سوخت با قیمت پایینتر و فروش آن با قیمت بالاتر باشد. او در عین حال این مساله را نیز از تبعات فقر و بیکاری عنوان میکند.
مقایسه شهروندان شهرهای مختلف کردستان با استانهای همجوار نیز بخش دیگری از این گلایهها است. یکی از افرادی که اخیرا به استانهای دیگر سفر کرده، میگوید در آنجا محدودیت ۱۵ لیتری برای استفاده از کارت جایگاه وجود نداشته و شهروندان در ساعات مختلف روز میتوانستند سوخت مورد نیاز خود را دریافت کنند.
این شهروند با اشاره به اعمال محدودیتها در کردستان به بهانه مقابله با قاچاق، این پرسش را مطرح میکند که آیا محدود کردن دسترسی همه شهروندان به سوخت، راهکار موثری برای مقابله با قاچاق است؟ به گفته او، اگر قاچاق سازمانیافتهای وجود دارد، باید میان فعالیت احتمالی شبکههای قاچاق و نیاز روزمره شهروندانی که ماهانه چند بار برای دریافت بنزین آزاد به جایگاه مراجعه میکنند، تفاوت قایل شد و قطعا میتوان راهحل مناسبت برای آن پیدا کرد.
در موارد زیادی نیز دیده شده که شهروندان و بهویژه مسافرانی که به این شهرها سفر میکنند، در پمپ بنزینها سرگردان باشند و از کسانی که کارت سوختشان موجودی دارد تنها سه یا چهار لیتر بنزین طلب کنند تا شاید در جایگاه بعدی فرجی حاصل شود که البته در بیشتر موارد به درِ بسته میخورند، چون طرف مقابل نیز شاید امروز بنزین داشته باشد اما احتمالا فردا و پسفرداها به همین درد مبتلا میشود.
البته نباید افزایش قیمت بنزین در آن سوی مرز و در اقلیم کردستان را هم نادیده گرفت. اخیرا قیمت بنزین در اقلیم حداقل ۷۵۰ و حداکثر ۱۵۰۰ دینار است که با پول ایران برابر با ۱۰۰ هزار تا ۲۰۰ هزار تومان به ازای هر لیتر میرسد. در صورتی که مسافری بخواهد با ماشین خود از این سو به آن سوی مرز برود باید پول کامل یک باک بنزین به قیمت اقلیم را به گمرک ایران پرداخت کند، یعنی اگر باک خودرو ۷۰ لیتر بنزین ظرفیت داشته باشد فارغ از پُر یا نصف بودن باک باید پول ۷۰ لیتر بنزین با قیمت اقلیم را به گمرک ایران پرداخت کند.
همین موضوع تا حدودی توانسته دست دولت را در ایجاد محدودیت در شهرهای مرزی به بهانه جلوگیری از قاچاق ولی با ایجاد محدودیت و مشکل برای مردم باز کند.
این وضعیتی است که پس از بارها آزمون و خطا و ایجاد محدودیت، حالا در شهرها و استانهای مرزی شرایط را به مراتب سختتر کرده است؛ از ۱۰۰ به ۷۰ و از ۷۰ به ۵۰ و حالا محدودیت در استفاده از کارت آزاد که به ایجاد صفهای طولانی دامن زده است. فارغ از هر بحرانی، شهروندان بهويژه مرزنشینان، هزینه میپردازند.
