مردم حتی قبل از اینکه باکهایشان خالی شود برای پر کردن بنزین هجوم میآورند / عکس: عطا کناره، خبرگزاری فرانسه
iran-emrooz.net | Tue, 25.08.2026, 9:19
ایران امروز
بیتا غفاری / فایننشال تایمز / ۲۵ اوت ۲۰۲۶با تشدید کمبود سوخت ناشی از محاصره آمریکا، صفهای طولانی در جایگاههای سوخت تهران شکل گرفته و نگرانی رانندگان را افزایش داده است؛ وضعیتی که نشانهای از فشار روزافزون جنگ بر اقتصاد ایران به شمار میرود.این هجوم به پمپبنزینها در حالی رخ میدهد که دولت دونالد ترامپ از آغاز کارزار جدیدی علیه تهران خبر داده که آن را «جنگ اقتصادی» مینامد. همزمان، سازمان بهینهسازی مصرف سوخت ــ نهاد دولتی مسئول مدیریت منابع سوخت در ایران ــ هشدار داده است که کشور با کمبود «بحرانی» بنزین روبهروست.یکی از کارکنان یک جایگاه سوخت در پایتخت گفت مردم «حتی پیش از خالی شدن باک خودروهایشان برای سوختگیری عجله میکنند، چون نگرانند جنگ دوباره از سر گرفته شود یا قیمتها افزایش یابد». او که نخواست نامش فاش شود، افزود محدودیت ۲۰ لیتری برای هر خودرو باعث شده رانندگان ناچار باشند بارها برای سوختگیری مراجعه کنند.ایران، با وجود آنکه یکی از صادرکنندگان بزرگ نفت خام است، سالهاست برای جبران کمبود عرضه داخلی به واردات بنزین وابسته بوده است. اما محاصره دریایی آمریکا که از ۱۴ ژوئیه برقرار شده، توانایی ایران برای تأمین سوخت را بهشدت محدود کرده است. همچنین بمبارانهای آمریکا و اسرائیل در هفتههای نخست جنگ ــ که از ماه فوریه آغاز شد ــ بخشی از ظرفیت پالایشی کشور را از بین برد.سازمان بهینهسازی مصرف سوخت اعلام کرده است که ایران در حال حاضر روزانه با کمبود ۱۵ میلیون لیتری بنزین در برابر تقاضای روزانه ۱۳۵ میلیون لیتری مواجه است.اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، روز دوشنبه اعلام کرد واشنگتن در تلاش برای تشدید فشار اقتصادی و مالی بر تهران، دامنه تحریمهای ثانویه علیه شرکای تجاری ایران را گسترش میدهد.حاکمیت ایران تأکید دارد که کشور توان مقاومت در برابر فشارهای آمریکا را دارد و از پذیرش خواستههای ترامپ برای بازگشایی تنگه هرمز خودداری کرده است.دو طرف یکدیگر را به نقض توافق ماه ژوئن متهم میکنند؛ توافقی که هدف آن بازگشایی تدریجی این آبراه حیاتی و فراهم کردن زمینه مذاکرات درباره یک راهحل نهایی بود. رهبران ایران استدلال میکنند که تهران پیش از موافقت با پایان جنگ باید هزینه بیشتری به واشنگتن تحمیل کند.مقامهای ایرانی میگویند کمبود سوخت با نظام یارانهای موجود تشدید شده است؛ نظامی که برای جمعیت ۹۰ میلیونی کشور یکی از ارزانترین بنزینهای جهان را فراهم میکند. رانندگان در حال حاضر برای هر لیتر بنزین بین ۱۵ هزار ریال (حدود ۰٫۰۰۷۵ دلار) تا ۵۰ هزار ریال پرداخت میکنند.دولت که ماههاست از ذخایر راهبردی کشور استفاده میکند، میگوید نظام فعلی قیمتگذاری و سهمیهبندی دیگر به دلیل جهش تورم و اختلالات ناشی از جنگ در زنجیره تأمین، قابل دوام نیست.مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در ماه جاری گفت فروش بنزین با قیمتی کمتر از نرخ بازار، فشار سنگینی بر منابع دولتی وارد میکند؛ منابعی که برای پرداخت یارانه مواد غذایی و حمایت از کارگران مورد نیاز هستند. او گفت: «چه کسی گفته دولت باید بنزین را لیتری یک میلیون و ۳۰۰ هزار ریال بخرد و بعد آن را به قیمت ۱۵ هزار ریال بفروشد؟»محسن حاجیمیرزایی، رئیس دفتر رئیسجمهور، نیز روز دوشنبه اعلام کرد دولت قصد دارد سهمیههای سوخت را کاهش دهد، اما هنوز تصمیم نهایی درباره قیمتها اتخاذ نشده است.او گفت: «درباره پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و امنیتی هرگونه سیاست قیمتگذاری ابهامهایی وجود دارد.» وی افزود که دولت قطعاً سهمیهها را کاهش خواهد داد، اما «ممکن است مردم برای مصرف فراتر از سهمیه تخصیصیافته خود ناچار به پرداخت قیمتهای بالاتری شوند.»با این حال، چشمانداز افزایش قیمت سوخت برای جمعیتی که قدرت خرید آن بیش از هر زمان دیگری تضعیف شده، موضوعی بسیار حساس است.ارزش پول ملی ایران در روزهای اخیر به پایینترین سطح تاریخی خود رسیده و هر دلار آمریکا حدود دو میلیون ریال معامله میشود. نرخ تورم سالانه نیز به نزدیک ۹۰ درصد و تورم مواد غذایی به حدود ۱۳۰ درصد رسیده است.طرح آزمایشی افزایش قیمت بنزین در استان کرمان در ماه جاری تنها چند ساعت پس از اجرا متوقف شد. طرح چنین افزایشهایی یادآور وقایع سال ۲۰۱۹ است؛ زمانی که افزایش ناگهانی قیمت بنزین در یک شب، موجی از اعتراضات مرگبار را در شهرهای مختلف ایران برانگیخت.مرتضی بهروزفر، تحلیلگر انرژی مستقر در تهران، گفت قیمت بنزین نوعی «دماسنج تورم» است و میتواند شوک بسیار شدیدی به اقتصاد وارد کند.بهروزفر پیشنهاد کرد دولت در کوتاهمدت به اقدامات تأمین سوخت ادامه دهد و در عین حال برای بهبود حملونقل عمومی، صنعت خودروسازی داخلی و صنعت پالایش کشور تلاش کند.او گفت: «مردم همین حالا هم تحت فشار بسیار شدیدی قرار دارند. اگر دولت بخواهد اکنون از طریق افزایش قیمت بنزین این مسئله را حل کند، ممکن است پیامدهای اجتماعی و اقتصادی نامطلوبی به همراه داشته باشد.»
