هنوز تابستان به پایان نرسیده، اما هشدار مسوولان درباره زمستان پیشرو، نگرانیها را در کردستان افزایش داده؛ استانی که در تابستان با قطعیهای برق دستوپنجه نرم میکند، خیلی زود با هشدار محدودیت گاز در زمستان نیز مواجه شده است. مدیرعامل شرکت گاز کردستان از زمستانی سختتر و طولانیتر از سالهای گذشته خبر داده و تاکید کرده است که عبور از روزهای اوج مصرف، نیازمند مدیریت مصرف و همراهی مردم خواهد بود. آنهم برای مردمی که هنوز با تبعات قطعی برق درگیرند، هشدار درباره زمستان سخت بیش از آنکه یک پیشبینی دوردست باشد، هشداری درباره ماههای پیش رو و ضرورت آمادگی برای شرایطی است که میتواند زندگی روزمره، آموزش و تولید را همزمان تحت تاثیر قرار دهد.
****
«احمد فعلهگری»، مدیرعامل شرکت گاز کردستان، با اشاره به کاهش ظرفیت تولید گاز کشور اعلام کرده است که یکسوم ظرفیت تولید گاز از دست رفته و با آغاز فصل سرما و فعالیت سیستمهای گرمایشی، مصرف در بخشهای خانگی و تجاری بهشدت افزایش خواهد یافت. به گفته او، در روزهای اوج مصرف، فشار مضاعفی به شبکه و تاسیسات گاز وارد میشود و حفظ پایداری شبکه در چنین شرایطی، کاری سخت و پیچیده خواهد بود.
این هشدارها در شرایطی مطرح میشود که هنوز شهریورماه است و قطعی برق در کردستان ادامه دارد. طرح زودهنگام احتمال بروز مشکلات گاز در زمستان، آنهم در استانی که سرمای هوا بخش قابلتوجهی از سال را تحت تاثیر قرار میدهد، نگرانیهایی را در میان شهروندان ایجاد کرده است.
نگرانی اصلی مردم؛ گاز چگونه قطع خواهد شد؟
در میان مردم، پرسش اصلی این است که اگر محدودیت گاز در زمستان رخ دهد، این قطعیها چگونه اعمال خواهد شد؟ آیا مانند خاموشیهای برق، قطعی گاز نیز منطقهای و طبق برنامه خواهد بود یا ممکن است بهصورت گسترده و همزمان در یک شهر یا حتی یک استان اعمال شود؟
این پرسش زمانی جدیتر میشود که برخی شهروندان تجربه قطعی گاز در زمستانهای گذشته را به یاد میآورند.
یکی از شهروندان کردستانی با یادآوری زمستان سال ۱۳۸۵ میگوید برخی شهرهای استان در آن سال، شرایط دشواری را تجربه کردند؛ زمانی که برف سنگینی روی زمین نشسته بود اما گاز شهری قطع شد، توزیع نفت و صفهای طولانی برای دریافت آن شکل گرفت و حتی اعتراضاتی نیز نسبت به این وضعیت رخ داد.
با این حال، به گفته او، شرایط امروز با آن زمان تفاوت اساسی دارد. در اواسط دهه ۸۰، گاز شهری هنوز به بسیاری از نقاط روستایی و حتی برخی مناطق شهری نرسیده بود و خانوارها همچنان امکان استفاده از وسایل گرمایشی و تجهیزات مبتنی بر سوخت نفت را داشتند.
اما امروز وضعیت کاملا متفاوت است. ضریب نفوذ گاز در کردستان تقریبا به صددرصد رسیده و تقریبا تمامی نقاط شهری و روستایی استان به شبکه گاز متصل هستند.
یک شهروند دیگر میگوید: «مشکل اصلی آنجاست که امروزه بسیاری از خانهها و زیرساختهای مسکونی متناسب با استفاده از گاز شهری ساخته یا تجهیز شدهاند و امکان بازگشت گسترده به شیوههای قدیمی گرمایش با نفت عملا وجود ندارد و همین مساله باعث شده نگرانی درباره احتمال قطعی گاز، برای خانوارها جدیتر از گذشته باشد؛ چرا که در صورت بروز بحران، جایگزین آماده و در دسترسی برای بسیاری از مردم وجود ندارد.»
مردم به فکر ذخیره سوخت افتادهاند
هشدارهای زودهنگام باعث شده برخی خانوارها از هماکنون به فکر راههای جایگزین برای تامین سوخت باشند. تهیه بشکه، مخزن و تانکر برای ذخیره سوخت از جمله گزینههایی است که برخی شهروندان درباره آن صحبت میکنند و باید دید در این فاصله تا زمستان چقدر این هشدارها جدیتر میشوند، هرچند استفاده از این روشها نیز با مشکلات و محدودیتهای جدی همراه است.
یک خانواده کردستانی در این باره میگوید تحمل چند روز سرما، نداشتن امکان استحمام و مشکلات ناشی از قطع گاز برای یک خانواده دشوار است و وقتی پای کودکان در میان باشد، نمیتوان دست روی دست گذاشت.
نگرانی این خانواده تنها به گرمایش خانه محدود نمیشود. وضعیت مدارس در روزهای سرد و احتمال اختلال در فعالیت آنها نیز پرسش دیگری است که هنوز پاسخ روشنی برای آن وجود ندارد.
واحدهای تولیدی هم نگرانند
در کنار خانوارها، واحدهای تولیدی نیز از احتمال محدودیت گاز نگران هستند. تجربه قطعیهای برق در ماههای گذشته که قبل از هر چیز واحدهای تولیدی را تحت تاثیر قرار داد، این نگرانی را ایجاد کرده که در صورت کمبود گاز، صنایع نیز در اولویت محدودیت یا قطعی قرار گیرند.
مدیر یک واحد تولیدی در کردستان میگوید: «شرکت نفت از هماکنون هشدارهای لازم را به واحدهای تولیدی داده و از آنها خواسته که زیرساختهای مورد نیاز برای استفاده از سوخت جایگزین، یعنی گازوییل، را فراهم کنند.» سوختی که قرار است از طریق این شرکت در اختیار واحدها قرار گیرد.
با این حال، همچنان مشخص نیست قیمت سوخت جایگزین برای واحدهای تولیدی چقدر خواهد بود. به گفته این مدیر، زمزمههایی درباره افزایش چنددهبرابری قیمت سوخت جایگزین شنیده میشود؛ موضوعی که در صورت تحقق میتواند فشار مضاعفی بر هزینههای تولید وارد کند.
زمستان سخت؛ این بار در داخل
حالا در حالی که هنوز چند ماه تا آغاز زمستان باقی مانده، هشدار درباره کمبود و محدودیت انرژی، از برق به گاز رسیده است. نگرانیای که سالها پیش بیشتر در ادبیات رسمی مسوولان جمهوری اسلامی درباره بحران انرژی در اروپا مطرح میشد، اکنون برای مردم کردستان به یک دغدغه اصلی تبدیل شده است.
پرسش اصلی همچنان بیپاسخ مانده است: اگر شبکه گاز در روزهای اوج مصرف با کمبود مواجه شود، برنامه دولت برای مدیریت بحران چیست و سهم خانوارها، مدارس و واحدهای تولیدی از این محدودیتها چه خواهد بود؟