دویچه وله، میترا شجاعی، روزنامه نگار
“ما آنها را شکار خواهیم کرد”؛ این جمله معروف الکساندر گاولند، یکی از موسسان حزب آلترناتیو برای آلمان (AfD) درشب اعلام نتایج انتخابات پارلمانی آلمان در سال ۲۰۱۷ است، زمانی که “آافد” برای اولین بار با ۱۳.۴ درصد آرا توانست وارد پارلمان آلمان شود.
اگرچه این جمله ظاهرا خطاب به آنگلا مرکل، صدراعظم وقت آلمان گفته شد اما بسیاری آن را تهدیدی برای سایر احزاب دموکراتیک دانستند.
حالا ۹ سال بعد این جمله لااقل در یک ایالت آلمان عملی شد؛ حزب آافد با کسب ۴۳.۸ درصد آرا قویترین حزب در ایالت زاکسن آنهالت شد و حزب مرکل، دموکراتمسیحی تنها توانست ۱۷.۲ درصد آرای رأیدهندگان ناراضی و خشمگین این ایالت شرقی آلمان را کسب کند.
دو حزب دیگر بزرگ آلمان یعنی سوسیالدموکراتها و سبزها هریک توانستند تنها حدود ۹ درصد آرا را به دست آورند.
حزب آلترناتیو برای آلمان از سوی اداره حفاظت از قانون اساسی (سازمان امنیت داخلی آلمان) به عنوان جریان راست افراطی طبقهبندی شده است. شاخه ایالتی این نهاد در زاکسن آنهالت نیز AfD را از سال ۲۰۲۳ در رده یک جریان “راست افراطی اثباتشده” طبقهبندی کرده است.
بسیاری از اعضای بلندپایه این حزب سخنانی آشکارا علیه مهاجران، مسلمانان و برخی دیگر از اقلیتها بر زبان راندهاند. از جمله آلیس وایدل، یکی از دو رهبر این حزب در سخنرانیاش در پارلمان آلمان در سال ۲۰۱۸ گفت: «برقع، دختران با روسری، مردان چاقوکش نانخورِ دولت و دیگر بیعرضهها رفاه، رشد اقتصادی و بهویژه نظام تأمین اجتماعی ما را تضمین نخواهند کرد.»
بیورن هوکه، یکی دیگر از رهبران ایالتی این حزب در سال ۲۰۱۷ با استفاده از عبارتی تحقیرآمیز گفت: «باید جلوی مهاجرتگسترده جمعیت زیادهاز حد آفریقایی به اروپا گرفته شود.»
“مهاجرت معکوس” یا اخراج اجباری؟
علاوه بر اینها، این حزب واژهای را وارد فرهنگ سیاسی آلمان کرد که میتواند دامن هر مهاجری را بگیرد: remigration یا مهاجرت معکوس. هرچند اعضای این حزب میگویند، منظورشان بازگرداندن مهاجران مجرم یا کسانی است که سالها با اقامت موقت در آلمان زندگی کردهاند اما با نگاه به سیاستهای کلی این حزب میتوان فهمید که آنها در کل خواهان کاهش مهاجرت و بازگرداندن کسانی هستند که در چارچوب تعریف این حزب “مهاجر خوب” ارزیابی نمیشوند.
حتی لغتنامه معتبر دودن در توضیح این واژه تذکر داده که این واژه پوششی برای یک معنای بزرگتر و گستردهتر است و در بحثها و مشاجرات سیاسی به کار گرفته میشود.
رنه اشپرینگر، نماینده این حزب در پارلمان آلمان سال ۲۰۲۴ در جریان افشاگری شرکت اعضای این حزب در یک جلسه برنامهریزی برای “مهاجرت معکوس” در شبکه ایکس نوشت: «ما خارجیها را به وطنشان میفرستیم، در مقیاس میلیونی و این یک برنامه سری نیست. این یک وعده است».
دانیال سپهری، نویسنده و روزنامهنگار که در پادربورن آلمان به دنیا آمده و خود را ایرانی-آلمانی میداند برنامه “مهاجرت معکوس” حزب آلترناتیو برای آلمان را همان “دیپورت کردن” دانسته و به دویچه وله میگوید: «منظورشان از این کار فقط “مجرمان” نیست، بلکه همهٔ مهاجران را شامل میشود. آنها میان “آلمانیهای خالص” و “آلمانیهای دارای پیشینهٔ مهاجرتی” تفاوت میگذارند؛ گروه دوم از نظر آنها فقط آلمانیهای درجهٔ دو هستند.»
“شهادت” مهاجران به نفع آافد
علیرغم همه این دادهها که برای همه در اینترنت قابل دسترسی هستند، برخی از مهاجران و نیز ایرانیان مهاجر از این حزب طرفداری میکنند. بسیاری از آنها میگویند، هیچ رفتار نژادپرستانهای را در این حزب تجربه نکردهاند.
مارس سال ۲۰۲۴ سه تن از اعضای این حزب برای شهادت دادن به این موضوع و دفاع از آافد در دادگاه شهر مونستر آلمان حاضر شدند. یکی از آنها میثم اهتمایی، نامزد شهرداری و نمایندگی در پارلمان آلمان بود.
او در دادگاه گفت که در شاخهٔ هسنِ حزب AfD با نتیجهای بسیار خوب بهعنوان نامزد فهرست انتخاباتی برای انتخابات فدرال و همچنین انتخابات ایالتی معرفی شده است.
به گفتهٔ اهتمایی، او هرگز در داخل حزب تجربهٔ نژادپرستی نداشته است اما از سوی رقبای سیاسی بارها با این پرسش روبهرو شده است: «چطور ممکن است تو در چنین حزبی عضو باشی؟»
یک عضو دیگر این حزب نیز که برای شهادت در همین زمینه در دادگاه حاضر شده بود، کاترین اشمیدل نام دارد که در نیجریه به دنیا آمده است. او گفت: «من وقتی به سیاست علاقمند شدم که دیدم آلمان چگونه به خاطر مهاجرت انبوه در حال تغییر است و این مرا به عنوان یک مادر نگران کرد».
او “جایگاه امن” خود را در این حزب با رسانههای اجتماعی مقایسه کرد و گفت که در شبکههای اجتماعی او را یک “نازی سیاهپوست” و “میمون احمق” نامیدهاند.
میثم اهتمایی علاوه بر عضویت در حزب آلترناتیو برای آلمان، عضو سازمانی با عنوان “مهاجرتباران برای آلمان” MFD نیز هست که در حقیقت برای جذب مهاجران به حزب آافد تلاش میکند. در وبسایت این سازمان آمده است که ۱۳۷ عضو از بیش از ۳۰ کشور جهان دارد و دروازههایش به روی هرکسی که “اعتقاد راسخاش را به فرهنگ آلمانی به عنوان فرهنگ حاکم ابراز کند و برای ادامه وجود این ملت به عنوان یک فرهنگ واحد تلاش کند”، باز است.
تلاش ما برای گفتوگو با آقای اهتمایی متاسفانه بدون نتیجه ماند. او اما در یکی از ویدیوهای تبلیغاتیاش برای انتخابات در شهر محل اقامتش در ایالت هسن در سال ۲۰۲۳ میگوید: «من تلاش میکنم تا در سیاست، خرد و عملگرایی جای ایدئولوژی را بگیرد. سیاستهای اشتباه در زمینه انرژی، اقتصاد و مهاجرت به رفاه و انسجام در حوزه انتخاباتی من به شدت ضربه زده است.»
او در این ویدیو همچنین وعده میدهد که ورود به مدرسه بدون دانستن “کافی” زبان آلمانی ممنوع میشود و همچنین از Leitkultur یا فرهنگ حاکم (به نوعی برتر و تعیینکننده) آلمانی سخن میگوید.
چرا یک مهاجر جذب حزبی ضد مهاجر میشود
دانیال سپهری در پاسخ به این پرسش میگوید: «هیچکس از نژادپرستی و فاشیسم مصون نیست و متأسفانه ایرانیهای راستگرا، نژادپرست یا فاشیست هم وجود دارند. میان راستافراطیهای آلمانی و ایرانی نیز پیوندهای تاریخی وجود داشته است؛ مثلاً همین ارجاع به “خون آریایی” یا “آریایی بودن”.»
او اضافه میکند: «متأسفانه برخی ایرانیها فکر میکنند اگر خود را “سفید” بنامند، دیگر تحت تأثیر سیاستهای نژادپرستانهٔ AfD قرار نمیگیرند. اما در نهایت، AfD هیچ علاقهای به ایرانیها ندارد و میبینیم که آنها نیز در خیالپردازیهای راستگرایان دربارهٔ “مهاجرت معکوس” گنجانده شدهاند و قربانی تحریکات نژادپرستانه هستند.»
اظهارات یکی از رهبران آافد در یک مصاحبه تلویزیونی که در آن ایرانیان را به عنوان “مسلمانان خوب” در مقابل مسلمانان سودان قرار داد، به این تفکر برخی از ایرانیان که این حزب با ایرانیها مشکلی ندارد دامن زده است.
دانیال سپهری در این باره میگوید: «پیش از هر چیز اینکه میان “مهاجران خوب” و “مهاجران بد” تفاوت گذاشته شود، نهتنها مضحک است، بلکه عمیقاً نژادپرستانه است. چنین کاری قرار است گروههای مختلف جمعیتی را علیه یکدیگر تحریک کند.»
این نویسنده به اخراج برخی ایرانیان در سالهای اخیر تحت تاثیر تبلیغات آافد و در اثر سیاستهای غلط احزاب حاکم اشاره کرده و میگوید: «بار دیگر افراد به ایران بازگردانده میشوند و این فقط شامل “مجرمان” نیست، بلکه مسیحیان، زنان و افراد کوییر را هم دربر میگیرد. دولت فدرال دیگر برای افراد تحت تعقیب از ایران ویزای بشردوستانه صادر نمیکند. سیاست سختگیرانهٔ ویزا حتی دانشجویان و نیروهای متخصص ایرانی را نیز تهدید میکند.»
همه اینها به نظر بسیاری از تحلیلگران نتیجه “مشکلانگاری” مهاجرت است. وقتی حزبی دلیل همه مشکلات اقتصادی، اجتماعی و سیاسی را “مهاجران و مهاجرت بیرویه” بداند، طبیعتا برنامههایش را نیز بر مخالفت با مهاجرت تنظیم میکند.
در این میان، این حزب شاید در ابتدا بتواند با شعارهای عوامپسندانه بین “مهاجران خوب” و “مهاجران بد” تمایز قائل شود اما این تفاوتگذاری چند سالی بیشتر دوام نخواهد آورد.
