گزارشها از یمن حاکی است شبهنظامیان حوثی با تصرف شهر ساحلی «ذو باب» و رسیدن به جزیرهٔ راهبردی «میون» یا پریم، در ادامهٔ پیشروی سریع خود در امتداد ساحل دریای سرخ به تنگهٔ بابالمندب رسیدند.
چهار منبع دولت یمن روز جمعه ۲۰ شهریور به خبرگزاری رویترز گفتند حوثیها به جزیرهٔ میون در تنگهٔ بابالمندب رسیدهاند. پیش از آن، دو منبع دولت یمن گفته بودند نیروهای دولتی از این جزیره عقبنشینی کرده و حوثیها شهر ذو باب، در ساحل روبهروی آن، را نیز تصرف کردهاند.
ذو باب مستقیماً در ساحل بابالمندب قرار دارد و جزیرهٔ میون نیز در میان این تنگه واقع شده است. کنترل این دو نقطه برای تسلط بر یکی از مهمترین آبراههای تجاری جهان اهمیت راهبردی دارد.
این تازهترین مرحلهٔ پیشروی حوثیها در غرب یمن است. آنها روز پنجشنبه بندر تاریخی و راهبردی «المخا» در جنوب استان تعز و جزایر حنیش در دریای سرخ را تصرف کردند و سپس حرکت خود را به سوی جنوب و بابالمندب ادامه دادند.
جزایر حنیش مجموعهای از جزایر یمنی در جنوب دریای سرخ هستند که در نزدیکی ورودی شمالی تنگهٔ بابالمندب قرار دارند.
پیشروی حوثیها در امتداد ساحل غربی یمن طی چند روز، بخش مهمی از مناطق تحت کنترل نیروهای مورد حمایت عربستان را به دست این گروه انداخته است. رویترز میگوید این تحولات نشاندهندهٔ تغییر تمرکز حوثیها از تحکیم کنترل بر شمال و مناطق پرجمعیت یمن به تلاش برای گسترش نفوذ بر سواحل طولانی این کشور است.
در مقابل، نیروهای دولت یمن اعلام کردهاند برای بازپسگیری مناطق از دسترفته در ساحل دریای سرخ از تسلیحات و نیروی هوایی استفاده خواهند کرد. سخنگوی نظامی این نیروها نیز از غیرنظامیان خواسته است از مسیر میان تعز و المخا و همچنین تجهیزات و مواضع حوثیها فاصله بگیرند.
همزمان درگیریهای حوثیها با عربستان سعودی نیز در روزهای اخیر شدت گرفته است. عربستان حملاتی علیه مواضع حوثیها در یمن انجام داده، هرچند به نوشتهٔ رویترز این حملات تاکنون مناطق راهبردیای را که حوثیها در پیشروی اخیر خود تصرف کردهاند هدف قرار نداده است.
حوثیها میگویند عملیات آنها آزادی کشتیرانی و تجارت بینالمللی در دریای سرخ و بابالمندب را مختل نمیکند و فقط «اهداف مشخص» را شامل میشود. مرکز هماهنگی عملیات بشردوستانهٔ وابسته به حوثیها اعلام کرده است کشتیهای سعودی همچنان مشمول ممنوعیت اعلامشدهٔ این گروه هستند.
با وجود افزایش نگرانیها، دادههای شرکت ردیابی کشتی «کپلر» نشان میدهد تردد تجاری از بابالمندب تا روز پنجشنبه هنوز کاهش محسوسی نداشته و ۲۶ کشتی کالایی از این تنگه عبور کردهاند که نزدیک به میانگین ده روز پیش از آن است.
تنگهٔ بابالمندب در باریکترین بخش حدود ۲۹ کیلومتر عرض دارد و یکی از مسیرهای اصلی انتقال کالا و انرژی میان آسیا و اروپا از طریق دریای سرخ و کانال سوئز است. جزیرهٔ میون این تنگه را به دو کانال کشتیرانی تقسیم میکند و موقعیت آن بر اهمیت راهبردی این جزیره میافزاید.
بر اساس دادههای کپلر، در ماه ژوئن حجمی معادل حدود هفت درصد تولید جهانی نفت از بابالمندب عبور کرده است.
«پاسخ منفی» رئیسجمهور آمریکا به درخواست عربستان
در میانهٔ این تحولات، وبسایت اکسیوس به نقل از دو مقام آمریکایی گزارش داد محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، روز پنجشنبه دو بار با دونالد ترامپ تماس گرفته و در تماس دوم از رئیسجمهور آمریکا خواسته است حملاتی علیه حوثیها انجام دهد.
بر اساس این گزارش که مقامات دو کشور هنوز آن را تأیید یا رد نکردهاند، ترامپ با این درخواست مخالفت کرده و مقامهای آمریکایی گفتهاند واشینگتن در حال حاضر قصد ورود مستقیم نظامی به جنگ با حوثیها را ندارد.
اکسیوس همچنین گزارش داده که آمریکا اطلاعات و دادههای مربوط به اهداف حوثیها را در اختیار عربستان قرار خواهد داد و دریاسالار برد کوپر، فرمانده سنتکام، برای رایزنیهای فوری به عربستان رفته است.
به نوشتهٔ اکسیوس، مقامهای آمریکایی در هفتههای اخیر به همتایان سعودی خود گفتهاند دستور ترامپ این است که تمرکز نیروهای آمریکا بر ایران و حفاظت از تنگهٔ هرمز باقی بماند و از گشوده شدن یک جبههٔ نظامی دیگر خودداری شود.
رویترز گفته است نتوانسته گزارش اکسیوس دربارهٔ تماسهای محمد بن سلمان و ترامپ را مستقلاً تأیید کند.
همزمان با تشدید درگیریها، وزارت خارجهٔ جمهوری اسلامی ایران در بیانیهای دربارهٔ تحولات یمن بر «استقلال، حاکمیت ملی و یکپارچگی سرزمینی» این کشور تأکید کرد و خواستار پایان آنچه «محاصرهٔ غیرقانونی و غیرانسانی» یمن خواند، شد.
در این بیانیه آمده است که مسائل یمن از طریق «ادامهٔ محاصره و یا رویکرد نظامی» قابل حل نیست و تهران خواستار ازسرگیری فوری گفتوگوها بر مبنای «نقشهٔ راه توافقشده» شده و برای کمک به این روند اعلام آمادگی کرده است.
عباس عراقچی، وزیر خارجهٔ ایران، نیز در گفتوگویی تلفنی با فیصل بن فرحان، وزیر خارجهٔ عربستان سعودی، دربارهٔ آخرین تحولات منطقه گفتوگو کرد. به گفتهٔ وزارت خارجهٔ ایران، دو طرف با اشاره به تشدید تنشها و افزایش ناامنی در منطقه بر ادامهٔ همکاری و تلاشهای دیپلماتیک برای جلوگیری از گسترش دامنهٔ درگیریها و بازگرداندن ثبات و امنیت تأکید کردند.
این در حالی است که روز پنجشنبه دو منبع ایرانی به رویترز گفتند تهران هفتهٔ گذشته حوثیها را به انجام حملات علیه عربستان تشویق کرده و وعدهٔ کمک مالی و تسلیحاتی بیشتری به این گروه داده است. به گفتهٔ این منابع، چند فرماندهٔ سپاه پاسداران نیز برای کمک به هماهنگی حملات به یمن سفر کردهاند.
این ادعاها بهطور مستقل تأیید نشده و جمهوری اسلامی بارها حوثیها را که متحد حکومت ایران هستند، گروهی مستقل معرفی کرده است.
تشدید نبردها در یمن، آتشبسی را که از سال ۲۰۲۲ بخش عمدهٔ جنگ میان حوثیها و نیروهای مورد حمایت عربستان را متوقف کرده بود، بیش از پیش در معرض فروپاشی قرار داده است.
با تصرف ذو باب و رسیدن حوثیها به جزیرهٔ میون، پیشروی این گروه اکنون به خود تنگهٔ بابالمندب رسیده است. کنترل کامل این تنگه از سوی حوثیها، همزمان با اختلال گسترده در تردد از تنگهٔ هرمز، میتواند مسیر دوم عمدهٔ انتقال انرژی و کالا از منطقه را نیز با تهدید جدی روبهرو کند.