کمی بیش از یک هفته پس از اعمال محدودیتهای جدید آمریکا و افزایش فشار بر اقتصاد ایران، شرکت هواپیمایی ماهان، یکی از شناختهشدهترین شرکتهای هواپیمایی تجاری ایران، پروازهای خود به برخی کشورهای همسایه را به حالت تعلیق درآورد. به نوشته نیویورکتایمز، چنین تحولاتی، آن هم به دنبال تحریمهای گسترده آمریکا و محاصره دریایی ایران، انزوای بیشتر این کشور را در پی خواهد داشت.
بخش هوانوردی ایران سالهاست هدف تحریمهای آمریکا قرار دارد؛ دلیل این امر اتهام واشنگتن مبنی بر استفاده از این صنعت برای تأمین مالی و تجهیز متحدان مسلح ایران در خاورمیانه است. با این وجود، ماهان ایر تا پیش از اعمال محدودیتهای جدید توانسته بود هواپیما تهیه کند و به پروازهای بینالمللی خود ادامه دهد.
نیویورکتایمز، پنجشنبه ۲۶ شهریور، در گزارشی به تاثیر اعمال تحریمهای جدید آمریکا پرداخته است. این روزنامه، در آغاز، جریان تعلیق پروازهای هواپیمایی ماهان به چند مقصد خارجی را مرور و خاطر نشان میکند که چنین تصمیماتی میتواند به دلیل تحریمهای گسترده آمریکا اتخاذ شده باشد.
کمی بیش از یک هفته پس از آنکه وزارت خزانهداری آمریکا جهت کاهش توانایی صنعت هوانوردی ایران تحریمها و محدودیتهای گسترده جدیدی را بر فعالیت این صنعت در خارج از کشور اعمال کرد، ماهان ایر، یکی از اصلیترین ایرلاینهای ایران، اعلام کرد که پروازهای خود به مقصد عمان را از روز پنجشنبه و پروازها به ترکیه را از روز دوشنبه تعلیق خواهد کرد.
این شرکت بدون ارائه توضیحات دقیق، تنها اعلام کرد که توقف پروازها در پی تصمیمات اعلامنشدهی مقامات هوانوردی ترکیه و عمان صورت میگیرد و به موضوع تحریمها اشارهای نکرد. وزارت خزانهداری آمریکا اما پیش از این، تحریمهای گستردهای را علیه ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی اعمال و محدودیتهای وسیعتری را علیه این بخش وضع کرده بود.
نیویورکتایمز مینویسد که تحریمهای جدید آمریکا همکاری سایر کشورها و شرکتهای غیرایرانی با صنعت هوانوردی ایران را هم دشوارتر کرده چرا که چنین همکاریهایی میتواند آنها را در معرض خطر مجازات از سوی دولت آمریکا قرار دهد.
در این میان، تعلیق پروازها میتواند ارتباط بسیاری از ایرانیان با جهان خارج را -که پیش از این نیز در حال تضعیف بود- محدودتر کند و در میان کارزار فشار اقتصادی آمریکا، آنها را بیش از پیش تحت فشار قرار دهد.
به گزارش نیویورکتایمز، ایرانیان داخل کشور واکنشهای متفاوتی به تحریمهای جدید نشان دادهاند. برخی نگرانند که هزینه اصلی این تحریمها در نهایت بر دوش مردم عادی بیفتد، در حالی که برخی دیگر میگویند بسیاری از ایرانیان اساساً به دلیل وخامت شرایط اقتصادی توانایی سفر هوایی را ندارند.
برای ایرانیانی که توانایی سفر دارند، محدودیتهای جدید به فهرست مشکلات ناشی از فشار اقتصادی آمریکا افزوده شده است. توقف پروازها در شرایطی رخ میدهد که بحران اقتصادی ایران بر اثر جنگ تشدید شده. نیروی دریایی ایالات متحده با اعمال محاصره علیه بنادر جنوبی ایران، توانایی این کشور برای صادرات نفت یا واردات کالاهای اساسی را محدود کرده و دولت ایران به دلیل فشارهای مالی، بهای سوخت را برای ایرانیانی که پیش از این نیز با تورم فزاینده و نرخ بالای بیکاری دستبهگریبان بودند، افزایش داده است.
مرضیه، زن خانهدار ۶۲ سالهای که در جنوبغرب ایران زندگی میکند، به نیویورکتایمز گفت: «این ما مردم ایران هستیم که بدبخت میشویم» و افزود: «روزبهروز ما را بیشتر و بیشتر به سمت نابودی سوق میدهند.»
انسیه، معلم بازنشسته ۷۴ سالهای که گاهی برای دیدار فرزندانش به اروپا سفر میکند، نیز گفت تحریمهای بخش هوانوردی «بیشترین آسیب را به خانوادهها و جامعه ایران وارد میکنند».
در مقابل، مسعود، حسابدار ۳۹ ساله در مشهد، مشکلات موجود را تا حدی نتیجه سیاستهای نظامی و منطقهای حکومت ایران میداند که به گفته او زمینهساز تحریمهای آمریکا شده است.
نیویورکتایمز مینویسد که تحریمهای صنعت هوانوردی ایران همچنین میتواند نگهداری و تعمیر هواپیماهای ساخت آمریکا را که توسط شرکتهای هواپیمایی ایرانی مورد استفاده قرار میگیرند، دشوارتر کند.
وزارت خزانهداری آمریکا مجوزهایی را که امکان پرداخت به دولت ایران بابت هواپیماهای آمریکایی در حال عبور از حریم هوایی ایران یا فرود اضطراری در این کشور را فراهم میکرد، تعلیق کرده است. این مجوزها همچنین به هواپیماهایی که به ایران وارد یا از آن خارج میشدند اجازه میداد برخی کالاها و خدمات را در آمریکا دریافت کنند و صادرات کالاها یا خدمات به ایران برای تضمین ایمنی هواپیماهای ساخت آمریکا را امکانپذیر میکرد.
این وزارتخانه همچنین یک مجوز گسترده را که اجازه پرواز هواپیماهای غیرنظامی ساخت آمریکا یا هواپیماهای غیرنظامی حاوی دستکم ۱۰ درصد قطعات آمریکایی به ایران را میداد، متوقف کرده است. کارشناسان تحریمها میگویند از آنجا که بخش عمده ناوگان هواپیماهای مسافربری غیرنظامی جهان در این دسته قرار میگیرند، شرکتهای هواپیمایی خارجی اکنون برای حفظ مسیرهای پروازی خود به ایران باید از دولت آمریکا مجوز دریافت کنند. وزارت خزانهداری اعلام کرده است که درخواستهای مرتبط با ایمنی هوانوردی را «مورد به مورد» بررسی خواهد کرد.
وزارت خزانهداری آمریکا همچنین شرکتهایی در امارات متحده عربی و ترکیه را -که به گفته این وزارتخانه، به ماهان ایر در خرید سه فروند هواپیما در تابستان امسال کمک کردهاند- تحریم کرده است.