ترامپ که اعلام کرده در حال ارزیابی گامهای بعدی در جنگ با جمهوری اسلامی است، پس از ترک اقامتگاه کمپ دیوید، زودتر از موعد به کاخ سفید بازگشت
دونالد ترامپ و تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی ـ با استفاده از رویترز
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، بار دیگر از احتمال تشدید اقدام نظامی علیه جمهوری اسلامی ایران سخن گفت و در عین حال راه مذاکره را باز گذاشت؛ تهران نیز در پاسخ، خواستهها و شروطی را مطرح کرد.
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، روز شنبه گفت که قطر شروط تهران را به واشنگتن منتقل کرده و ایران منتظر پاسخ ترامپ است. او همچنین هشدار داد که دکترین هستهای کشور ممکن است در نهایت تغییر کند.
این اظهارات پس از آن مطرح شد که ترامپ روز پنجشنبه به اکسیوس گفت در حال نزدیک شدن به تصمیمی مهم درباره ازسرگیری حملات گسترده علیه ایران است و باید بررسی کند آیا میخواهد «وارد عمل شود و رژیم ایران را نابود کند یا نه».
همزمان مدعی شد که همچنان آماده دیپلماسی است و ایران خواهان توافق است. تهران ازسرگیری مذاکرات را رد و تأکید کرد که تا زمانی که شروطش برآورده نشود، هیچ مذاکرهای انجام نخواهد شد.
محسن رضایی در گفتگو با الجزیره اظهار کرد که تهران همچنان با میانجیها در قطر و پاکستان در تماس است. او گفت سه شرطی که بهطور علنی برای پایان دادن به جنگ مطرح شدهاند، عبارتاند از پایان درگیریها «در همه جبههها»، آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران و پایان محاصره دریایی آمریکا.خبرخی گزارشهای دیگر بهطور کلیتر از هفت شرطی سخن میگویند که از طریق میانجیها به واشنگتن منتقل شدهاند؛ این شروط بهویژه با بازگشایی تنگه هرمز مرتبطند. فهرست کامل و رسمی این شروط هنوز به شکل عمومی منتشر نشده است، هرچند در اظهارات پیشین مقامهای ایران، لغو تحریمها و پایان فشار نظامی آمریکا نیز از جمله خواستهها بوده است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، عصر شنبه در تماسی تلفنی با شبکه خبر صداوسیما گفت، شروط ایران برای پایان جنگ، همان مطالبات و مبنایی است که در تفاهمنامه اسلامآباد بوده است.
بقایی با اشاره به مطالبه ایران برای توقف تحریمها و پایان محاصره دریایی گفت محاصره دریایی مصداق بارز «اقدام تجاوزکارانه» است. او افزود ایران بدون محقق شدن این شروط نمیتواند از پایان جنگ یا عادیسازی شرایط در منطقه سخن بگوید.
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره تفاهم ایران و عمان بر سر کشتیرانی در تنگه هرمز نیز گفت که قرار بود نتایج این مذاکرات در نشست صلاله با کشورهای منطقه به اشتراک گذاشته شود، اما «این فرصت به نوعی از دست رفت». او تأکید کرد تفاهم میان ایران و عمان درباره تعیین مسیر امن برای کشتیرانی شکل گرفته است.
پیش از او، محسن رضایی گفته بود که واشنگتن در نهایت مجبور خواهد شد موضع تهران را بپذیرد و ایران برای «جنگ سرنوشتساز» آماده است. او همچنین مدعی شد ایران نقاط آسیبپذیر ارتش آمریکا را شناسایی کرده و اخیرا یک موشک ضدکشتی را در نزدیکی یک ناو هواپیمابر آمریکایی آزمایش کرده است. این ادعاها بهطور مستقل تأیید نشدهاند.
رضایی همچنین هشدارهای هستهای تهران را تشدید کرد و گفت که اقدامات آمریکا و اسرائیل ممکن است زمینه خروج ایران از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) را فراهم کند. او افزود، هنوز هیچ تصمیمی در این زمینه گرفته نشده و گامهای بعدی تهران به رفتار واشنگتن بستگی خواهد داشت.
دبیر شورای عالی امنیت ملی به فتوای علی خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی ایران، مبنی بر ممنوعیت سلاحهای هستهای اشاره کرد و در عین حال افزود که تهران نمیتواند بگوید در آینده چه رخ خواهد داد و به این ترتیب احتمال تغییر موضع در آینده را باز گذاشت.
این هشدار در شرایطی مطرح میشود که رویارویی تهران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز بار دیگر تشدید شده است. شورای حکام آژانس در این ماه پرونده ایران را به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع داد و گفت که آژانس همچنان به برخی سایتهای کلیدی و اطلاعات مربوط به مواد هستهای، پس از حملات به تأسیسات ایران، دسترسی ندارد.
این بنبست هستهای و دیپلماتیک همزمان است با تشدید درگیریها در یمن؛ جایی که حوثیهای مورد حمایت حکومت ایران در برابر نیروهای همسو با دولت یمن، که از سوی جامعه بینالمللی به رسمیت شناخته شده و مورد حمایت عربستان سعودی است، بهسرعت پیشروی کردهاند.
حوثیها مواضع راهبردی در امتداد سواحل دریای سرخ یمن و اطراف تنگه بابالمندب، یکی از مهمترین گلوگاههای دریایی جهان، را تصرف کردهاند. پیشروی آنها تواناییشان برای تهدید کشتیرانی در ورودی غربی دریای سرخ را تقویت کرده است. این امر همزمان با آن رخ میدهد که عبور و مرور در تنگه هرمز نیز بر اثر درگیری ایران مختل شده است.
محسن رضایی به الجزیره گفت که ایران خواهان پایان درگیری میان عربستان سعودی و حوثیها است و افزود که معتقد است حوثیها نیز به توافق با ریاض علاقهمندند.
حکومت ایران از این گروه حمایت گستردهای میکند، اما مدعی است که حوثیها مستقل تصمیم میگیرند.
وزارت خارجه آمریکا یکشنبه شب با اشاره به افزایش تنشها در خاورمیانه هشدار داد که وضعیت امنیتی منطقه همچنان پیچیده است و احتمال تشدید پیشبینینشده درگیریها وجود دارد. این وزارتخانه از شهروندان آمریکایی حاضر در خاورمیانه خواست هوشیاری بیشتری داشته باشند و احتمال لغو پروازها، بسته شدن حریم هوایی و اختلال در سفرها را در نظر بگیرند.
وزارت خارجه آمریکا همچنین با اشاره به هدف قرار گرفتن تأسیسات دیپلماتیک این کشور، از جمله در خارج از خاورمیانه، هشدار داد جمهوری اسلامی ایران و گروههای حامی آن ممکن است منافع آمریکا در خارج از این کشور یا مکانهای مرتبط با ایالات متحده و شهروندان آمریکایی در سراسر جهان، از جمله شرکتها و دیگر مؤسسات آمریکایی را هدف قرار دهند.
این هشدار پس از آن بود که حوثیها روز شنبه اعلام کردند پس از مشاهده شعلههای آتش و ستون بزرگی از دود در نزدیکی فرودگاه اصلی پایتخت عربستان سعودی، با موشک و پهپاد به اماکن «حساس» در ریاض حمله کردهاند. آنها همچنین مدعی حمله به تأسیسات آرامکو در ینبع شدند؛ ینبع یک مرکز مهم صادرات نفت در دریای سرخ است. مقامهای سعودی تأیید نکردند که به چه هدفی در ریاض حمله شده است.
این حملات در حالی است که ینبع اهمیت ویژهای پیدا کرده است، زیرا عربستان سعودی برای دور زدن اختلالات ایجادشده در اطراف تنگه هرمز، به زیرساختهای صادراتی خود در دریای سرخ متکی شده است. با این حال، مسیرهای انرژی عربستان سعودی نیز خود تحت فشار فزاینده قرار گرفتهاند، از جمله حملاتی به خط لوله شرق به غرب این کشور و دیگر زیرساختها.
دونالد ترامپ تاکنون در برابر اقدام نظامی مستقیم آمریکا علیه حوثیها مقاومت کرده است. در عین حال، به گزارش رویترز، مقامهای آمریکایی در ماه جاری با نمایندگان حوثیها در عمان دیدار کردهاند. منابع آگاه گفتند حوثیها بر تعهد خود به آتشبس سال ۲۰۲۵ با واشنگتن تأکید کرده و گفتهاند قصد ندارند به کشتیهای آمریکایی حمله کنند. با این حال، وزارت خارجه آمریکا این دیدار را رسما تأیید نکرده است.
گسترش درگیری منطقهای همچنین فشار اقتصادی بر آمریکا را تشدید کرده است. قیمت نفت همچنان در محدوده ۱۰۰ دلار در هر بشکه باقی مانده و افزایش قیمت بنزین و گازوئیل، در آستانه انتخابات میاندورهای نوامبر، به موضوعی مهم در فضای سیاسی آمریکا تبدیل شده است.
ترامپ اصرار دارد ملاحظات انتخاباتی تعیینکننده سیاست او در قبال ایران نیست؛ او از افزایش قیمت انرژی را بهایی میداند که برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای ارزش پرداختن دارد، و از آن دفاع میکند.
با این حال، واشنگتنپست روز شنبه گزارش داد که ترامپ در هفتههای اخیر با دقت بیشتری به صحبتهای مشاورانش توجه کرده است؛ مشاورانی که نظرسنجیهای تازه را به او ارائه کردهاند.
به گزارش این روزنامه، مشاوران ترامپ درباره فضای سیاسی نیز با صراحت بیشتری با او سخن گفتهاند و او قصد دارد همزمان با نزدیک شدن به انتخابات میاندورهای، حضور خود در کارزارهای انتخاباتی جمهوریخواهان را افزایش دهد. با اینهمه، هنوز مشخص نیست جنگ ایران، افزایش قیمت نفت و گسترش درگیریها با در یمن در نهایت چه تأتیری بر تصمیم رأیدهندگان خواهد گذاشت.