تهران – ایرنا – معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به ارزشهای زمینشناختی، زیستبومی و تنوع زیستی غارها به عنوان گنجینههای پنهان طبیعت ایران، بر ضرورت حفاظت از این میراث طبیعی در برابر دستاندازی، تصرف و تخریب تأکید کرد.
به گزارش ایرنا از روابط عمومی سازمان حفاظت محیط زیست، شینا انصاری در مراسم گرامیداشت چنگیز شیخلی پدر غارنوردی و غارشناسی ایران، با قدردانی از تلاشهای فعالان و پیشکسوتان این حوزه اظهار کرد: دلسوزان ایرانزمین برای معرفی سرمایههای طبیعی سرزمین و یادآوری ارزشهای آنها سالها زحمات بینهایتی کشیدهاند و ما قدردان همه این عزیزان هستیم.
وی با اشاره به پیوند میان غارنوردی، کوهنوردی و حفاظت از محیط زیست افزود: همه ما از علاقهمندان به طبیعت هستیم و میان این حوزهها و محیط زیست پیوندی جدی وجود دارد.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با بیان اینکه غارها از گنجینههای پنهان طبیعت کشور هستند، گفت: متأسفانه شاید در گذشته در سازمان حفاظت محیط زیست توجه کافی و وافی به غارها بهعنوان سرمایههای طبیعی و گنجینههای پنهان کشور نشده بود، در حالی که این زیستبومها از نظر ارزشهای زمینشناختی و زیستبومی و همچنین تنوع زیستی ارزشمند، نقشی بیبدیل در تعادل اکولوژیکی دارند.
انصاری ادامه داد: خوشبختانه در حال حاضر به همت همکارانم در معاونت محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی، توجه ویژهای به حوزه غارها شده است، شیوهنامه حفاظت از غارهای کشور نیز تهیه و در تابستان امسال ابلاغ شده است تا زمینه حفاظت مؤثرتر از این میراث ارزشمند طبیعی فراهم شود.
وی با تأکید بر ضرورت جلوگیری از تخریب و دستاندازی به غارها تصریح کرد: باید این میراث طبیعی را از دستاندازی، تصرف و تخریب دور نگه داریم، در همین راستا، درجه حفاظتی تعدادی از غارها نیز توسط همکاران سازمان در حال بررسی و تعیین است.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با تأکید بر نقش پیشکسوتان و صاحبنظران این حوزه در سیاستگذاری و حفاظت از غارها گفت: وظیفه سازمان حفاظت محیط زیست، سیاستگذاری در حوزههای مختلف محیط زیست، از جمله تنوع زیستی و بهطور مشخص حفاظت از غارهاست، اما برای اجرای مطلوب این سیاستها به نظرات و تجربیات اساتید، پیشکسوتان و صاحبنظران این حوزه نیاز داریم.
انصاری افزود: اگر قرار است حفاظت از این میراث طبیعی به نحو مطلوب محقق شود، باید از ظرفیت و دانش افرادی که در این حوزه دغدغهمند و دلسوز هستند استفاده کنیم تا بتوانیم از سرمایههای ارزشمند کشور صیانت و حفاظت کنیم.
وی خاطرنشان کرد: در مناطقی که غارها شکنندگی و آسیبپذیری بالایی دارند، باید محدودیتهای حفاظتی لازم اعمال شود و در عین حال، در مواردی که امکان بازدید عمومی وجود دارد، میتوان با بهرهگیری از ظرفیت گردشگری مسئولانه، زمینه استفاده از این میراث طبیعی را به شکلی فراهم کرد که به پایداری و حفاظت از آنها کمک کند.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در پایان با گرامیداشت یاد و خاطره پیشکسوت فقید حوزه غارنوردی و کارشناس طبیعت گفت: بسیار خوشحالم که در جمع شما عزیزان حضور داشتم، روح استاد و پیشکسوت عزیزمان، که از پایهگذاران کارشناسی نوین در کشور بودند، شاد و در آرامش باشد.
حفاظت از غارها نیازمند شناخت علمی و بهرهگیری از ظرفیت پیشکسوتان است
همچنین حمید ظهرابی معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست با تأکید بر نقش پیشکسوتان و فعالان حوزه طبیعت در حفاظت از سرمایههای طبیعی کشور گفت: اگر امروز بخشهایی از طبیعت ارزشمند ایران همچنان حفظ شده است، بدون تردید وامدار تلاش زنان و مردانی است که بخش مهمی از عمر خود را صرف شناخت، حفاظت و صیانت از طبیعت کردهاند.
وی اظهار کرد: ما امروز میراثدار بخشی از طبیعت بسیار ارزشمند کشور هستیم و باید قدردان انسانهایی باشیم که زندگی خود را وقف طبیعت و حفاظت از ارزشهای آن کردهاند.
وی افزود: ایران با وجود همه مشکلات و دشواریهایی که در طول سالها با آن مواجه بوده، همچنان از کشورهای مهم جهان از نظر تنوع زیستی به شمار میرود و بسیاری از گونههای ارزشمند حیات وحش که در کشور ما حفظ شدهاند، در کشورهای همسایه و حتی در سطح منطقه منقرض شدهاند، این دستاورد حاصل تلاش و پایمردی نسلهایی از کارشناسان، پیشکسوتان و فعالان حوزه محیط زیست و طبیعت است.
معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به خدمات و تلاشهای استاد شیخلی در حوزه غارشناسی گفت: استاد گامهای بزرگی برای شناخت و حفاظت از یکی از اجزای مهم تنوع زیستی کشور برداشت، وی غارنوردی را به غارشناسی تبدیل کرد، یعنی از مرحله صرفاً بازدید و مشاهده غارها عبور کرده و به مرحله شناخت علمی و تلاش برای حفاظت از آنها رسید.
ظهرابی تصریح کرد: لازمه حفاظت از هر پدیده طبیعی، شناخت درست آن است، بنابراین اگر امروز در حوزه غارهای کشور اقدامات مؤثری در زمینه شناخت، حفاظت و تعیین درجات حفاظتی در حال انجام است، بخشی از این مسیر، حاصل تلاشها و پایمردی پیشکسوتانی است که سالها برای معرفی ارزشهای غارهای کشور تلاش کردهاند.
وی با اشاره به نقش انجمنها و تشکلهای تخصصی در این زمینه گفت: بدون تردید، پیگیریهای مستمر انجمنهای تخصصی و حضور کارشناسان و صاحبنظران این حوزه، در پیشبرد اقدامات مرتبط با غارشناسی و حفاظت از غارهای کشور بسیار مؤثر بوده است، اگر این پیگیریها و مطالبهگریها وجود نداشته باشد، ممکن است موضوع غارشناسی نیز در میان انبوه کارگروهها و برنامههای اجرایی کشور به حاشیه برود.
معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست با قدردانی از خانواده این پیشکسوت و برگزارکنندگان مراسم، گفت: حضور شاگردان و دوستداران این استاد در مسیر حفاظت از غارهای کشور نشان میدهد که راه و میراث علمی و حرفهای ایشان همچنان تداوم دارد و تلاشهای این مرد بزرگ برای شناخت و حفاظت از طبیعت کشور همچنان آثار خود را نشان میدهد.
به گزارش ایرنا، چنگیز شیخلی چهارشنبه ۲۸ مردادماه ۱۴۰۵ درگذشت، به او، «پدر غارنوردی و غارشناسی ایران» لقب داده بودند.
چنگیز شیخلی متولد ۱۳۰۶ در شهر مشهد بود، در سال ۱۳۳۱ دیپلم ادبی خود را دریافت کرد و در انجمن فرهنگی ایران و انگلیس به صورت مکاتبهای رشته باستانشناسی کمبریج را طی سه سال تحصیل کرد. او از ۱۲ سالگی کوهنوردی را از کوه سنگی مشهد شروع کرد و در مرداد ۱۳۲۴ به قله کلکچال و در خرداد ۱۳۲۶ به قله توچال و سپس به قله دماوند صعود کرد. در مرداد ۱۳۲۶ به عضویت باشگاه «نیرو و راستی»، که یکی از نخستین کلوپهای کوهنوردی ایران بود، درآمد.
نخستین حضور چنگیز شیخلی در غار به سال ۱۳۲۲ خورشیدی در منطقه حصار برمیگردد که از آن به بعد، به دنیای عجیب زیرِ زمین علاقمند شد. او در سال ۱۳۲۵ هیأت غارنوردی ایران را تأسیس کرد، در همان سالها از سوی سازمان جغرافیایی کشور و فدراسیون کوهنوردی ایران چند برنامه هم به هیأت غارنوردی واگذار شد و به اتفاق عبدالواحد خنجی برای نقشهبرداری غارهای منطقه چهارمحال و بختیاری اعزام شدند که نقشههایش چاپ و هماکنون نیز در سازمان جغرافیایی ارتش موجود است.
شیخلی بیش از ۷۰ سال غارنوردی کرد و از پیشکسوتان این عرصه و همچنین از جمله کاشفان غارهای ایران بهشمار میآید. او در این دوران بیش از ۵۰۰ غار را کشف کرد و ۱۶ جلد کتاب دستی در این زمینه نوشت، اما همچنان گمنام بود.