تثبیت استارشیپ در مدار؛ آغاز تحول در ماموریت‌های فضایی و آینده تجاری اسپیس‌ایکس

سازه‌ای ۱۲۰ متری که سال‌ها منتقدان آن را بلندپروازی خیالی می‌خواندند، اکنون نخستین ماموریت مداری تاریخ خود را به پایان رسانده تا پرچمدار عصری تازه در تسخیر کیهان باشد.

برخلاف تمام پروازهای پیشین که صرفا پرش‌های قوسی زیرمداری بودند و گرانش موشک استارشیپ را به آب‌های اقیانوس هند بازمی‌گرداند، این بار هدف فتح کامل مدار زمین بود.

اما این فتح تاریخی بی‌دردسر هم نبود. در همان دقایق نخست آزمایش، از کار افتادن ناگهانی یکی از موتورها باعث شد مهندسان احتمال لغو آزمایش دوشنبه شش مهر را بررسی کنند.

اما با تصمیم نهایی مهندسان اسپیس ایکس مبنی بر شروع و احتراق اولیه دقیق موشک بالابرنده، قوی‌ترین موشک ساخت بشر در ارتفاع ۲۷۵ کیلومتری وارد مدار پایدار زمین شد.

استارشیپ در این پرواز محموله‌ای عملیاتی شامل ۲۶ ماهواره نسل جدید استارلینک را هم با موفقیت در مدار زمین قرار داد.

با وجود اینکه طرح اولیه شامل ۱۰ ساعت پرواز و شش چرخش مداری بود، هدایت‌کنندگان ماموریت پس از گذشت یک ساعت تصمیم گرفتند استراتژی را تغییر دهند و با فرودی زودهنگام پس از حدود سه ساعت، فضاپیما را در آب‌های اقیانوس آرام شمالی فرود آورند.

در این مانور عملکرد سپر حرارتی موشک نیز هنگام ورود به جو مورد بررسی قرار گرفت که برآوردهای اولیه از عملکرد موفق آن خبر می‌دهد.

هم‌زمان با این نمایش فضایی، بوستر غول‌پیکر سوپرهوی نیز پس از جدایی در آسمان، راهی آب‌های آرام خلیج مکزیک شد تا فرود نرمی را به ثبت برساند. در پرواز قبلی، یخ‌زدگی لوله‌ها باعث شد سه موتور بوستر حین مانور بازگشت مسدود شود و در نهایت فرودی سخت را تجربه کند.

این بار با اصلاحات نرم‌افزاری و سخت‌افزاری، فرود مطمئن در آب برگزیده شد تا تنها برج پرتاب عملیاتی مچازیلا از گزند خطرات احتمالی در امان بماند و آزمایش قطعات جدید بدون ریسک زیرساختی سنجیده شود.

با این حال، این پیروزی فنی با یک زمین‌لرزه بزرگ تجاری همراه شده است. اسپیس‌ایکس در حالی منابع خود را تمام‌قد به استارشیپ اختصاص داده که کم‌کم در حال بازنشستگی فالکون ۹ موفق‌ترین راکت تاریخ معاصر است.

گویین شاتول، مدیر ارشد شرکت، گفته است: «اگر خودمان محصولات موفق‌مان را از رده خارج نکنیم، رقبا راهی برای منسوخ کردن ما خواهند یافت.»

این در حالی است که چین و دیگر کشورها به سرعت بالا به دنبال توسعه موشک‌هایی با استفاده دوباره هستند. با وجود این، عملیاتی شدن استارشیپ با دو چالش اساسی روبه‌روست:

نخست آنکه دریچه باریک خروج بار در این فضاپیما شبیه به یک خشاب آب‌نبات‌پز طراحی شده که تنها مناسب ماهواره‌های باریک استارلینک است و تا طراحی درگاه‌های باز شونده پهن، امکان سرویس‌دهی به ماهواره‌های تجاری و غول‌آسای دیگران وجود ندارد.

چالش دوم نیز توهم تخفیف برای مشتریان است. حتی اگر استارشیپ هزینه تمام‌شده پرتاب را برای اسپیس‌ایکس به شدت پایین بیاورد، در شرایط نبود رقیب جدی، دلیلی ندارد ماسک بلیت فضا را ارزان حراج کند.

قیمت فروش احتمالا تنها اندکی کمتر از نرخ موشک‌های رقیب نگه داشته می‌شود تا حاشیه سود سرشار حاصل از آن، سوخت لازم برای تامین سرمایه رویای نهایی را فراهم آورد.

و این رویای نهایی، چیزی فراتر از مدار ۲۷۵ کیلومتری است. این موشک شریان حیاتی پروژه «آرتمیس» ناسا برای فرود آوردن مجدد فضانوردان بر سطح ماه با بیش از صد تن محموله ساختمانی است.

فراتر از آن، ایلان ماسک چشم به مریخ دوخته تا با فناوری سوخت‌گیری در مدار و ساخت موشکی با قابلیت استفاده مجدد مداوم درست مانند هواپیماهای مسافربری، بیمه‌ای برای بقای تمدن بشر بسازد.

پرواز امروز شاید با انفجاری در دل اقیانوس پایان یافت، اما ثابت کرد که مرزهای ناممکن تنها تا جایی امتداد دارند که اراده انسان هنوز در آن گام نگذاشته است.