فایننشال‌تایمز گزارش داد روسیه با وجود نیازهای نظامی خود در جنگ اوکراین، در چارچوب گسترش همکاری‌های تسلیحاتی با جمهوری اسلامی، با تامین ۹۰ پرتابگر موشک‌های هدایت‌شونده پیشرفته برای تهران موافقت کرده است.
این روزنامه پنج‌شنبه ۱۴ آبان نوشت برنامه تولید سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ یکی از شرکت‌های بزرگ صنایع دفاعی روسیه، سفارش این پرتابگرهای قابل نصب روی بالگرد را ثبت کرده است.
با این حال، سند روشن نمی‌کند که این تجهیزات در نهایت به حکومت ایران تحویل داده شده‌اند یا نه.
این سفارش از تقویت همکاری‌های نظامی دو طرف از زمان آغاز جنگ اوکراین در اسفند ۱۴۰۰ حکایت دارد؛ روابطی که به گفته مقام‌های اطلاعاتی غربی، در جریان مناقشه کنونی خاورمیانه نیز گسترش یافته است.
این گزارش در حالی منتشر می‌شود که دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، در هفته‌های گذشته بارها کوشیده است کمک‌های نظامی روسیه و چین به جمهوری اسلامی را کم‌اهمیت جلوه دهد.
ترامپ ۲۷ مهر اعلام کرد مسکو و پکن با وجود توانایی کمک بیشتر به تهران، حمایت بسیار محدودی از آن کرده‌اند که این وضعیت «بسیار مثبت» است.
رییس‌جمهوری آمریکا پیش‌تر نیز گفته بود کمک روسیه به جمهوری اسلامی در مقایسه با توان این کشور بسیار اندک است.
رد پای حکومت ایران در اسناد روسیه
دالاس آنالیتیکس، یک سازمان اطلاعاتی خصوصی اوکراینی، سند تولید پرتابگرها را در اختیار فایننشال‌تایمز قرار داده است.
این سند پیوست نامه‌ای بود که ویمپل، از شرکت‌های برجسته طراحی موشک و سامانه‌های پرتاب روسیه، در مه ۲۰۲۴ ارسال کرده بود.
ویمپل در نامه از دفتر طراحی دفاعی کی‌بی‌ام خواسته بود تحویل قطعات پرتابگرهای «APU-L» و «APU-305» را سرعت ببخشد و هشدار داده بود تاخیر در تامین قطعات، روند اجرای ۹ قرارداد را به خطر می‌اندازد.
برنامه تولید پیوست نامه، هفت مشتری روس و دو خریدار خارجی را فهرست کرده: چین با سفارش ۱۹۲ پرتابگر «APU-305» و خریداری با نام رمزی «K-10» که ۹۰ پرتابگر «APU-L» سفارش داده است.
به گفته یک فرد آگاه و بر اساس اسناد داخلی روسیه، روس‌‌اوبورون اکسپورت، آژانس دولتی صادرات تسلیحات این کشور، از رمز «K-10» برای اشاره به حکومت ایران استفاده می‌کند.
فایننشال‌تایمز برای تایید هویت خریدار، به قرارداد هواپیماهای جت آموزشی و تهاجمی سبک «یاک-۱۳۰» استناد کرده که نام خریدار در آن به‌صراحت «K-10، ایران» درج شده است.
برنامه تولید سال ۲۰۲۳ یکی از زیرمجموعه‌های روستک، مجموعه دولتی صنایع دفاعی روسیه، نیز شش فروند یاک-۱۳۰ را به همین خریدار اختصاص داده بود؛ دو فروند برای نیمه نخست سال و چهار فروند برای نیمه دوم.
این برنامه با گزارش‌های منتشرشده همخوانی دارد. تسنیم سال ۱۴۰۲ از دریافت دو فروند یاک-۱۳۰ نوشت و موسسه بین‌المللی پژوهش‌های صلح استکهلم نیز تحویل هر شش فروند را تا پایان سال ۲۰۲۴ ثبت کرد.
۲۹ شهریور، شبکه فاکس‌نیوز با بررسی یک سند ۴۴ صفحه‌ای از دولت روسیه خبر داد مسکو برای گسترش همکاری‌ها با تهران در حوزه‌های مالی، هسته‌ای، انرژی، هوانوردی و حمل‌ونقل تا پایان ۲۰۲۶ برنامه‌ریزی کرده است.
پرتابگرهایی برای حملات سریع و دقیق
هر دو نوع پرتابگر برای حمل موشک هدایت‌شونده سبک و چندمنظوره روسیه، موسوم به «ال‌ام‌یو‌آر» یا «ایزدلیه ۳۰۵»، طراحی شده‌اند؛ موشکی دقیق با قابلیت اصابت به اهداف متحرک که نیروهای روس به‌طور گسترده در اوکراین به کار می‌گیرند.
این موشک سال ۲۰۲۱ در نمایشگاه نظامی «آرمی» روسیه رونمایی شد و سال بعد به خدمت نیروهای مسلح درآمد.
یکی از نمایندگان دالاس آنالیتیکس گفت این موشک با سرعت حدود ۲۳۰ متر بر ثانیه، مسافت ۱۴ کیلومتر را در حدود یک دقیقه طی می‌کند و بسیار زودتر از پهپاد به هدف می‌رسد.
اپراتور نیز می‌تواند آن را در طول پرواز هدایت کند تا اهداف کوچک و متحرک را با دقت بزند.
او افزود شیوه استفاده از این سلاح بر شلیک و عقب‌نشینی سریع استوار است و این موشک کوتاه‌برد برای حملات ضربتی و کمین کاربرد دارد.
بر اساس «راهنمای جهانی تجهیزات» ارتش آمریکا، پرتابگر «APU-L» برای بالگرد تهاجمی «می-۲۸» طراحی شده و دو موشک حمل می‌کند. ظرفیت «APU-305» نیز یک موشک است.
حکومت ایران بالگرد می-۲۸ را نیز در اختیار دارد. مهدی فرحی، معاون وزیر دفاع، آذر ۱۴۰۲ گفته بود ترتیبات پیوستن این بالگردها به نیروهای مسلح جمهوری اسلامی نهایی شده است.
بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، ۲۶ مهر همکاری روسیه با جمهوری اسلامی را کاملا مغایر با منافع اسرائیل خواند.
او هشدار داد این همکاری همچنین برخلاف منافع خود روسیه است و دستیابی تهران به سلاح هسته‌ای می‌تواند مسکو را نیز با تهدید روبه‌رو کند.
حمایت مسکو در چارچوب خطوط قرمز
فایننشال‌تایمز پیش‌تر از کمک روسیه به توسعه موشک‌های کروز مافوق صوت جمهوری اسلامی، فروش موشک‌های ضدهوایی دوش‌پرتاب «وربا» و تعامل با تهران درباره اطلاعات مرتبط با تسلیحات هسته‌ای گزارش داده بود.
نیکول گراجوسکی، پژوهشگر غیرمقیم بنیاد کارنگی، گفت این همکاری‌ها نشان می‌دهد مسکو با وجود نیازهای تسلیحاتی خود در جنگ، همچنان به تامین سلاح برای تهران تمایل دارد و کمتر از گذشته نگران اعتراض‌های غرب است.
هانا نوته، مدیر برنامه اوراسیا در مرکز مطالعات منع گسترش تسلیحات هسته‌ای جیمز مارتین، نیز گفت روسیه می‌کوشد حمایت از جمهوری اسلامی به روابطش با آمریکا و دیگر کشورهای خاورمیانه لطمه نزند.
او افزود: «روسیه همچنان برای میزان دخالت خود در این جنگ خطوط قرمز مشخصی دارد. به همین دلیل، حمایتش از ایران از نظر عملیاتی مفید بوده، ولی مسیر جنگ را تغییر نداده است.»