یزد و کوچههای خشتی و آب انبارهایش در روزهای نه چندان دور یکی از مقاصد اصلی گردشگران خارجی بود. این کوچههای تو در تو که بافت قدیمی یزد را تشکیل میدهد. نخستین شهر «خشت خام» جهان و اولین شهر تاریخی ایران، جذابیت زیادی برای گردشگران کشورهای اروپایی، آمریکایی، آسیایی و دیگر کشورها داشت.
به همین دلیل، بسیاری از خانهها قدیمی این محلهها به هتل و اقامتگاه تبدیل شده است و رونق زیادی برای این شهر به همراه آورده بود. اما از یکی دو سال پیش بهخصوص بعد از دو جنگ سال گذشته، هیچ گردشگر خارجی به این شهر نیامده و و بازارها، هتلها، اقامتگاهها و کسب و کارهای وابسته به گردشگری یزد حسابی از رونق افتاده است.
«محمد» صاحب یکی از اقامتگاههای سنتی در محله «فهادان» یزد از کسادی بازار و خالی بودن اقامتگاهش آن هم در ماههای مهر و آبان که باید اوج زمان رفت و آمد گردشگر باشد، به شدت شاکی است و قصد دارد اقامتگاه را بفروشد و با پولش کار و کاسبی دیگری راه بیندازد.
او میگوید: «ده سال است اینجا را راه انداختم، به جز سه ماهه تابستان که گرمای یزد آزار دهنده است، تمام سال گردشگری خارجی میآمد و میرفت. اما حالا گهگاهی فقط تورهای گردشگری داخلی میآیند. شمار این تورها هم امسال به شدت کاهش پیدا کرده است. درآمد آنقدر کم شده که هزینه نگهداری بنا هم در نمیآید.
یکی دو هفته پیش یک گروه از تهران آمدند و سه شب در یزد اقامت داشتند. هزینه تورشان با اتوبوس، بدون ناهار شام، نفری ۱۴ میلیون تومان بود. خب معلوم است با این هزینهها دیگر گردشگری معنا ندارد.»
در تو در توی بافت قدیمی و خشتی یزد، برخی خانه ها هم به کافه رستوران تبدیل شدهاند. اما آنها هم این روزها سوت و کور هستتند و به ندرت گردشگری در آنها رفت و آمد میکند. «عطا» که خانه آباد و اجدادیش را در دل بافت خشتی یزد کافه کرده و هنوز هم هر روز با امید در کافه را باز میکند، میگوید: «شبهای بهار و پاییز این محله وقتی با نوای موسیقی سنتی ایرانی توام میشد، پای گردشگران خارجی زیادی را به اینجا میکشید و کار و کاسبی ما هم پررونق بود. اما از پارسال حتی یک خارجی هم اینجا نیامده است. محله ها سکوت و کورند و فقط جوانان یزدی و شاید هم تعدادی اندک مسافر داخلی شبها برای گشتن اینجا باشد.»
نازنین که اهل محله «صفاییه» یزد است میگوید بعد از جنبش زن، زندگی، آزادی ما هم در شهری که مدام میگفتند «دارالمونین » است و همه باید حجاب داشته باشند، حجاب انتخابی را تجربه کردیم و بسیاری از جوانان بدون روسری به خیابان میآیند، گردشگری و کافهنشینی هم رونق گرفت، تورهای خارجی هم میآمد: «من با یک آژانس گردشگری کار میکردم و مترجم تور خارجیها بودم اما بعد ازجنگ خارجیای نیامده که من برای کار ترجمه و گردشگری بروم »