از یاد فاطمی تا دفاع از حق زندگی
امروز، ۱۹ آبان، سالروز اعدام دکتر حسین فاطمی، روزنامه‌نگار آزادی‌خواه، از معماران جبهه ملی ایران و وزیر امور خارجه دولت دکتر محمد مصدق است؛ مردی که در سحرگاه ۱۹ آبان ۱۳۳۳، پس از کودتای ۲۸ مرداد، به جوخه آتش سپرده شد.
فاطمی در شکل‌گیری و انسجام جبهه ملی نقشی برجسته داشت. پیشنهاد او برای تبدیل جمع معترضان به انتخابات به تشکلی پایدار، در تأسیس جبهه ملی مؤثر بود و روزنامه‌اش، «باختر امروز»، به یکی از مهم‌ترین تریبون‌های نهضت ملی بدل شد. او همچنین از اندیشه پردازان اصلی ملی شدن صنعت نفت بود؛ پیشنهادی که، به روایت مصدق، فاطمی با او و جبهه ملی در میان گذاشت و به محور مبارزه برای استقلال و حاکمیت مردم بر منابع کشور تبدیل شد.
او با قلم و فعالیت سیاسی خود علیه استبداد، فساد و مداخله خارجی مبارزه کرد. پس از کودتا، در حالی که از جراحات و بیماری رنج می‌برد، در دادگاهی نظامی محاکمه و به مرگ محکوم شد. اعدام او زخمی ماندگار بر تاریخ ایران گذاشت؛ نمادی از حذف مخالف سیاسی به‌جای پذیرش آزادی و حق مخالفت.
امروز نیز ادامه اعدام‌ها در جمهوری اسلامی، به‌ویژه در پرونده‌های سیاسی و اعتراضات، ضرورت ایستادگی در برابر این مجازات را یادآوری می‌کند. گزارش‌های حقوق بشری از احکام مرگی حکایت دارند که با شکنجه، اعترافات اجباری و محرومیت از حق دفاع مؤثر همراه بوده‌اند.
گرامیداشت فاطمی زمانی معنا می‌یابد که دفاع از حق زندگی را به همفکران خود محدود نکنیم. حق حیات، امتیازی نیست که حکومت‌ها ببخشند و به اراده خود پس بگیرند. دادخواهی و پاسخ‌گوکردن عاملان جنایت باید با دادرسی عادلانه و احترام به کرامت انسانی همراه باشد، نه با بازتولید چرخه مرگ و انتقام.
خطاب ما به همه مردم ایران است: امروز، با هر باور و گرایش سیاسی، باید در برابر اعدام در جمهوری اسلامی بایستیم. با پیوستن به کارزارهای مدنی و مسالمت‌آمیز، حمایت از خانواده‌های محکومان به اعدام و رساندن صدای زندانیان به افکار عمومی، می‌توانیم خواست توقف و حذف اعدام‌ها را به مطالبه‌ای همگانی تبدیل کنیم. نباید اجازه دهیم تکرار اعدام، گرفتن جان انسان‌ها را عادی کند. دفاع از حق زندگی، مسئولیت مشترک همه ماست.
ما جبهه ملی ایران – اروپا، حزب سوسیال دموکرات و لاییک ایران و سازمانهای جبهه ملی ایران در خارج از کشور، اعدام را، چه در حکومت گذشته و چه در جمهوری اسلامی، محکوم کرده و خواهان توقف فوری اجرای احکام مرگ و حذف مجازات اعدام هستیم. وفاداری به یاد فاطمی، دفاع از آزادی و حق زندگی برای همگان است؛ حتی آنان که با ما هم‌عقیده نیستند.
جبهه ملی ایران – اروپا
حزب سوسیال دموکرات و لاییک ایران
سازمانهای جبهه ملی ایران در خارج از کشور
۱۹ آبان ۱۴۰۵ – 10 نوامبر 2026