دکتر «احمد دلبری»، رییس انجمن سالمندی ایران، متخصص حوزه طب سالمندی و سالمندشناسی در مصاحبهای با کانال یوتیوبی «کدملی» به سرعت بالای سالمندی جمعیت اشاره کرده و گفتهاست: «ورود نسل دهه شصت به سالمندی و دو برابر شدن جمعیت سالمندان کشور طی کمتر از ۲۰ سال از جمله مسائلی است که باید برای آن آماده شویم».
این پزشک که مشاور عالی رئیس سازمان بهزیستی کشور در امور سالمندان است در این گفت و گو بر مشکلات نگهداری سالمندان در خانه، دستمزد پرستار و مراقب در شرایط اقتصادی کنونی و هزینههای درمانی و نگهداری سالمندان پرداخته و افزودهاست: «سالمندی از رگ گردن به ما نزدیکتر است، اما متأسفانه همچنان درگیر دعواهای بینبخشی دستگاهها هستیم و خود را به خواب زدهایم».
به گفته دلبری «هزینه مراقب شبانهروزی در منزل در شهری مانند تهران حداقل ۴۰ میلیون تومان در ماه و هزینه نگهداری در مراکز آسایشگاهی از ۵۰ تا ۱۷۰ میلیون تومان متغیر است. در شرایط اقتصادی فعلی، پرداخت چنین مبالغی از توان غالب خانوادهها خارج است».
مشاور عالی رئیس سازمان بهزیستی کشور در امور سالمندان همچنین تاکید کردهاست: «آنچه سالمندی را به بحران یا ابربحران تبدیل میکند، عدم آمادگی، فقدان زیرساختها و نحوه رویارویی ما با این پدیده نوظهور است. اگر برای سالمندی برنامهریزی نکنیم، اضافه شدن عمر بدون کیفیت زندگی، تنها به افزایش بیماری و بروز چالشهای عمیق منجر خواهد شد».
در ادامه خلاصهای از این مصاحبه را میخوانید:
بحران ساختارهای مالی، صندوقهای بازنشستگی و هزینههای مراقبت
احمد دلبری در توصیف روند سالمندی به مقایسه ایران و کشورهای اروپایی پرداخته، گفته است: «سرعت پیری جمعیت در ایران برعکس سایر کشورها، فوقالعاده سریع است. دو برابر شدن سهم سالمندان در فرانسه ۱۲۴ سال، در سوئد ۹۰ سال و در انگلستان ۷۵ سال طول کشید؛ در حالی که این شاخص در ایران طی کمتر از ۲۰ سال دو برابر خواهد شد و ما فرصت و زمان کافی برای رویارویی با آن را نداریم».
او با تاکید بر این که «نسل دهه ۱۳۶۰ که در کودکی با مدارس چندشیفته و در جوانی با مشکلات اشتغال و مسکن روبرو بودند و به زودی وارد پیری میشوند» توضیح دادهاست: «اگر از امروز پتانسیل کشور برای پاسخگویی به نیازهای آنان آماده نشود، با فاجعه روبرو خواهیم شد».
دلبری با اشاره به ورشکستگی صندوقهای بازنشستگی به تشریح مشکلات پیش روی بازنشستگان پرداخته، افزودهاست: «در حالت استاندارد و مطلوب، ضریب پشتیبانی صندوقهای بازنشستگی باید حداقل ۵ به ۱ باشد؛ یعنی به ازای هر ۵ کارمند و پرداختکننده بیمه، ۱ نفر بازنشسته مستمری بگیرد. اما در صندوق بازنشستگی کشوری این نسبت به ۰٫۵ رسیده است؛ یعنی یک کارمند باید هزینه بازنشستگی دو نفر را تأمین کند که امری کاملاً ناممکن است و هماکنون بیش از ۹۰ درصد مستمریها توسط دولت تزریق میشود».
یکی از مهمترین نقاط ضعف پیش روی سالمندی در ایران مشکل بیمه پایه و تکمیلی است که دلبری در توصیف آن توضیح دادهاست: «در حال حاضر بیش از ۷۰ درصد سالمندان کشور فاقد بیمه تکمیلی هستند. همچنین در حالی که سالمندان تنها ۱۲ درصد جمعیت فعلی کشور را تشکیل میدهند، ۵۰ تا ۶۰ درصد منابع بیمهای را به خود اختصاص دادهاند. با رسیدن جمعیت سالمندان به ۳۰ درصد در سال ۱۴۳۰، سهم منابع درمانی مورد نیاز آنان بسیار فراتر از توان بیمهها خواهد بود».
به گفته دلبری«هزینه مراقب شبانهروزی در منزل در شهری مانند تهران حداقل ۴۰ میلیون تومان در ماه و هزینه نگهداری در مراکز آسایشگاهی از ۵۰ تا ۱۷۰ میلیون تومان متغیر است. در شرایط اقتصادی فعلی، پرداخت چنین مبالغی از توان غالب خانوادهها خارج است».
تلخیهای مراقبت از سالمندان در پس تغییرات اجتماعی و اقتصادی
یکی از نکاتی که احمد دلبری به عنوان مشاور عالی رئیس سازمان بهزیستی کشور در امور سالمندان بر آن تاکید کرده «افزایش تجرد قطعی سالمندان» است. او دراینباره گفتهاست: «امروزه حدود ۸۵ هزار سالمند دارای تجرد قطعی (بزرگسالان بالای ۶۰ سال که هرگز ازدواج نکردهاند) در کشور وجود دارد. برآورد جمعیتشناسان نشان میدهد که این عدد در سال ۱۴۳۰ به بیش از ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار نفر سالمند تنها و بدون پشتیبان خانوادگی خواهد رسید».
دیگر نگرانی دلبری درباره سالمندی ایران «سالمندان مجهولالهویه» است که تصریح کردهاست: «در حال حاضر با وجود آنکه سالمندان فعلی بهطور متوسط نزدیک به ۵ فرزند دارند، حدود ۳۲ درصد از سالمندان نگهداریشده در مراکز و آسایشگاهها (نزدیک به ۵هزار نفر)، سالمندان سرراهی و مجهولالهویه هستند که به دلیل فشارهای اقتصادی، معیشتی و مراقبتی شدید، توسط خانوادهها در اماکن عمومی رها شدهاند».
رییس انجمن سالمندی ایران به ضعف دیگری در حوزه سالمندی یعنی «کمبود شدید تختهای آسایشگاهی» اشاره و توضیح دادهاست: «در کشورهای توسعهیافته به ازای هر ۱۸ سالمند یک تخت آسایشگاهی وجود دارد، اما در ایران به ازای هر ۶۵۰ سالمند تنها یک تخت فراهم است (در مجموع حدود ۱۵ هزار تخت) که پاسخگوی حداقل نیازها نیست».
به گفته او «بر اساس آمایشهای صورتگرفته، کشور در حال حاضر به ۲هزار ۵۰۰ متخصص طب سالمندی نیاز دارد، در حالی که کمتر از ۲۰ متخصص فعال در کشور حضور دارند. متأسفانه به دلیل تعارض منافع، این رشته دو بار در کشور حذف شد و هماکنون ۹۵ درصد دانشجویان علوم پزشکی تمایلی به فعالیت در حوزه سالمندی ندارند».
دیگر ضعفی که دلبری بر آن تاکید کردهاست فقدان قانون و بلاتکلیفی سند ملی سالمندی است. او در اینباره تاکید کردهاست: «با وجود گذشت ۲۳ سال از مصوبه مجلس مبنی بر تشکیل شورای ملی سالمندی و تدوین سند ملی سالمندی، این سند هنوز به مرحله تقسیم کار ملی، احصای وظایف دستگاهها و اجرای عملیاتی نرسیده و هیچ قانون جامع حمایتی برای سالمندان در کشور وجود ندارد». رییس انجمن سالمندی ایران همچنین تصریح کردهاست: «موضوع سالمندی اهمیتی در سطح فتح خرمشهر دارد و نیازمند فرماندهی قاطع و برنامهریزی راهبردی است. حاکمیت باید پیش از وقوع فاجعه، زیرساختهای مراقبت طولانیمدت، بیمههای فراگیر و سند ملی سالمندی را عملیاتی کند».
از الان باید به فکر دوران سالمندی بود
مشاور عالی رئیس سازمان بهزیستی کشور در امور سالمندان همچنین تاکید کردهاست: «سلامت در سالمندی اتفاقی نیست. هر فرد میانسال باید از امروز برای سنین بالای ۷۰ و ۸۰ سال خود در ابعاد سلامت جسمانی، تمکن مالی و راههای مقابله با تنهایی و انزوا برنامهریزی کند؛ چرا که تنهایی سالمند را از پا درمیآورد».
او همچنین گفتهاست: «طب سالمندی نیازمند نگاهی همهجانبه، صبوری و توجه به عملکرد و کرامت انسانی است. سالمند تنها به کنترل فشارخون یا قند نیاز ندارد، بلکه حفظ استقلال در زندگی و شنیده شدن شأن او اهمیت حیاتی دارد».