شادی برای دومین بار در هفته پایانی خرداد ماه ۱۳۹۲ سراغ ایرانیان آمده است. پس از خوشحالی پیروزی حسن روحانی درانتخابات ریاست جمهوری، حالا نوبت به جشن صعود تیم ملی فوتبال کشور به جام جهانی ۲۰۱۴ برزیل رسیده است. اما این شادی جمعی قرار است امروز “مردانه” شود.
فدراسیون فوتبال ایران اعلام کرده در مراسمی که روز چهارشنبه ۲۹ خرداد در ورزشگاه آزادی، برگزار خواهد شد، زنان حق ورود ندارند؛ خبری که واکنش بسیاری از فعالان حقوق زنان را در پی داشته است. آسیه امینی فعال حقوق زنان و عضو کمپین روسری سفیدها (تلاش برای ورود زنان به ورزشگاهها) با انتقاد از فضای مردانه ـ– زنانه این روزهای جامعه در این ارتباط به”روز” میگوید: “براي رسيدن به حد متوسطي از تعادل، بايد از هر فرصتي استفاده كرد. از جمله اينكه خود مردان هم در كم كردن اين فاصله كمك كنند. چه ايرادي دارد كه روز جشن هر مردي كه مي خواهد به استاديوم برود، دست همسر يا خواهر يا مادرش را هم بگيرد و با خودش ببرد؟اينكه مي گويند ما براي خود زنان و براي تامين امنيتشان يا حفظ شئوناتشان نمي خواهيم آنها به استاديومها بروند، به نظر من توهين به همه مرداني است كه درآن فضاي مردانه حضور پيدا مي كنند.”
محسن فرشیدی، فعال حقوق زنان و مدیر صفحه فیسبوکی برابری زن و مرد هم که با انتشار فراخوانی، زنان را در روز جشن به استادیوم دعوت کرده است به روز می گوید: “در این فراخوان، امکان مشارکت و همراهی مردان در حرکت های برابری خواهانه است. کمتر فرصتی پیش میآید که در یک حرکت جمعی، مردان همراه با زنان مطالبات برابری خواهانه داشته باشند و این موضوع میتواند این پیوند را به وجود بیاورد.”
حق ما، نيمي از آزادي
“ورود زنان به ورزشگاه” حقی است که سالهای متمادی از آنان سلب شده است. در سالهای اخیر تلاشهایی هم برای باز کردن راه ورود به استادیوم ها صورت گرفته اما به نتیجه نرسیده است. آسیه امینی در خصوص تاریخچه این تلاشها میگوید: “اولين باري كه براي حضور زنان در استاديومهاي ورزشي، يك كنش جمعي از طرف فعالان جنبش زنان ساماندهي شد، سال ١٣٨٤ بود. علت اين موضوع هم اين بود كه همه ما مي دانستيم ورزش فوتبال در بين بسياري از زنان و دختران جوان، طرفداران پر و پا قرصی دارد. طرفداراني كه حاضرند با گريم و لباسهاي مردانه به استاديومها بروند و بازیها را تماشا کنند. از سوي ديگر مي دانستيم كه حضور زنان در ورزشگاهها به ويژه براي تماشاي فوتبال، منع قانوني ندارد و تصميم گيري مديران، اجرايي و در حد مقررات است نه قانون.”
امینی ادامه میدهد: “بعد از جلسه هايي كه برخي از فعالان حقوق زنان در اين مورد داشتند، كمپيني با عنوان “كمپين روسري سفيدها” به راه افتاد. آن زمان، بازيهاي مقدماتي جام جهاني در حال برگزار شدن بود.يادم است در بازي با يكي از كشورهاي حاشيه خليج فارس كه در استاديوم آزادي برگزار مي شد، تصميم جدي گرفتيم كه خواست ورود به استاديوم را عملی کنیم و حتی برخي از ما كه بيننده تلويزيوني فوتبال هم نبودیم، همراه با جوانترها به استاديوم رفتيم و همگي جلو دروازه روي زمين نشستيم درحالي كه تابلوهايي دستمان بود با اين مضمون كه “حق ما نيمي از آزادي”.
در روزهای اخیر و در پی طرح برخی مطالبات زنان این انتقاد مطرح شده که فعلا برای طرح این مباحث زود است و باید تحمل کرد و در وقت مناسب تری به اینها پرداخت. آسیه امینی،فعال حقوق زنان پاسخ اش به این انتقادات این است: “اين خواسته ها، واقعا تندروي نيست. ورزش كردن و تماشاي ورزش، كمترين حق افراد است و نابرابري در حق تماشاي ورزش، نهايت بي عدالتي است. من هنوز هم تعجب مي كنم كه كساني بحث ورود زنان به استاديوم را يا بيموقع يا تندروي ميدانند؛ يا اینکه عنوان میکنند مگر زنان به حقوق ديگرشان كه مهمتر هم است، رسيدهاند که حالا دنبال تماشای فوتبال هستند. جواب اين است كه زمان و موقعيت را چه كسي بايد فراهم كند؟ حق، يك موضوع انتزاعي نيست، يك بسته بندي نيست كه كسي آماده كند و روي ميز صبحانه ما بگذارد. حقوق اجتماعي، همين حقهاي خرد و كلان هستند و ما هستیم كه بايد از هر فرصتي براي به دست آوردنش استفاده كنيم. هيچ وقت هم دير نيست. اما مهم است كه بتوانيم روشهاي متفاوتي را براي كسب اين حق بررسي و امتحان كنيم. مهم این است كه بتوانيم افكار عمومي را با خودمان همراه كنيم.”
او معتقد است که “حقوق اجتماعي با پتانسيل اجتماعي راحتتر كسب ميشود. اما به هر حال هميشه يك عده هم هستند كه نق بزنند يا سنگ اندازي كنند.”
وعده حضور زنان درورزشگاهها توسط محمود احمدینژاد در ابتدای دولتش داده اما با مخالفت مراجع قم به بایگانی سپرده شد. این روزنامهنگار و فعال حقوق زنان در این درباره میگوید: “اعضاي كمپين روسري سفيدها كه در دولت جديد، امكان كنش خياباني نداشتند (بعد از سال ٨٥ فضا براي كنش خياباني زنان بسيار امنيتي شد)، موضوع را از طريق نامهنگاري به فدراسيونهاي ملي و سپس مديران فوتبال آسيا و فدراسيون بين المللي فوتبال هم دنبال كردند. اما همانطور كه ميدانيد فضاي داخل كشور در اين هشت سال به ويژه در چهار سال اخير چنان امنيتي و متصلب شده بود كه بسياري از حركتهاي مدني عملا تعطیل شد.”
چرا در خیابان مجاز است، استادیوم نه؟
اما تاکید بر ممنوعیت ورود زنان به ورزشگاه آزادی واکنشهای گسترده ای هم در فضای مجازی داشته است. تا جایی که یکی از صفحات پر مخاطب فیسبوکی که بیش از ۳۲۰ هزار دنبالکننده دارد و برای آگاهیرسانی در زمینه حقوق زنان فعالیت میکند، فراخوانی با عنوان “استادیوم برای همه” منتشر کرده است. محسن فرشیدی، فعال حقوق زنان و مدیر صفحه برابری زن و مرد در گفتو گو با “روز” از انگیزه انتشار این فراخوان میگوید: “روابط عمومی فدراسیون فوتبال اعلام میکند در صورت صعود تیم ملی به جام جهانی زنان اجازه ی ورود به ورزشگاه ها را ندارند و این برای همه زنان و بخشی از مردان جای تعجب داشت که چطور مردان و زنان در خیابانها در کنار هم و بدون هیچ مشکلی جشن و پایکوبی میکنند اما این امکان نباید در یک استادیوم ورزشی وجود داشته باشد.” این فعال حقوق زنان با اشاره به جشنی که پس از انتخابات ریاست جمهوری در سرتاسر ایران با حضور زنان و مردان برپا شد، میگوید: “حتی یک گزارش مبنی بر اینکه حضور مشترک زنان و مردان در کنار هم مشکلی را ایجاد کرده باشد، منتشر نشده است. بعد از برد تیم ایران مجددا این فضا ایجاد شده و بدون دخالت نیروهای امنیتی،زنان و مردان در کنار هم بدون هیچ گونه مشکلی به جشن و پایکوبی پرداختند حتی همان موارد شرعی و اشکالاتی که بدنه مذهبی حاکمیت برای ممنوعیتهای این چنین روی آن دست میگذارند هم مشاهده نشده است.”
محسنی معتقد است: “این نکته نباید فراموش شود که این حرکت ارتباط مستقیمی با دولت جدید ندارد، اتفاقا در دولت دهم بیشترین تلاش ها برای ورود زنان به ورزشگاه ها شد و ما هنوز در همین دولت هستیم. باید از موج ایجاد شده در جامعه بهره برد؛ متاسفانه مطالبات زنان که تبعیض یکی از موضوعات اصلی آن است در تغییرات سیاسی بزرگ جوامع مردسالار همیشه به فراموشی سپرده شده است. همانطور که مشاهده کردید در اولین گفتگوی خبری دولت جدید، حتی یک سئوال در مورد مطالبات رفع تبعیض و برابری پرسیده نشد،در حالیکه فعالین این حوزه باید در هر فرصت و در هر سطحی اقدام به طرح مطالبات کنند.”
امروز (۲۹ خرداد)،استادیوم آزادی، پاسخگوی سئوالی بزرگ درباره مطالبات زنان خواهد بود. آیا میتوان به گشایشی در این زمینه و آزادی تماشای فوتبال در ورزشگاهها برای زنان امیدوار بود و یا باز هم باید منتظر ماند تا وقتی دیگر.
از: روز
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید