توماج صالحی، رپر معترض ایرانی، می‌گوید، زمانی که در زندان به اعدام محکوم شد، برای لحظه اجرای حکم تمرین می‌کرد تا «ضعف نشان ندهد». به گفته او با وجود آن‌ که تصور می‌کرد، هزینه سیاسی اعدامش مانع اجرای حکم خواهد شد، قطع تماس با خانواده و فشارهای دوران زندان تجربه‌ای سخت و فرساینده بود.

توماج صالحی درمصاحبه ای با من دربرنامه گفت‌وگوی ویژه بی‌بی‌سی فارسی، علاوه بر تجربه بازداشت، زندان و صدور حکم اعدام، درباره افزایش شمار اعدام‌ها و فشار بر زندانیان سیاسی، افزایش سرکوب در ایران پس از جنگ و اهمیت حمایت از زندانیان سیاسی سخن گفته است؛ همین‌طور از کارزاری که در همین زمینه در فضای مجازی به راه انداخته است.

بخش دیگری از این گفت‌وگو به آثار اخیر او، انتقادهایش از جریان پادشاهی‌خواه و شکاف فزاینده میان مخالفان جمهوری اسلامی اختصاص دارد.

او می‌گوید، اتحاد با جریانی که به فعالان سیاسی و اجتماعی حمله می‌کند، دیگر ممکن نیست، اما معتقد است مخالفان حکومت همچنان می‌توانند بر سر حداقل‌هایی چون حقوق بشر، انتخابات آزاد، دموکراسی و آزادی زندانیان سیاسی به توافق برسند و باید دفاع از حقوق زندانیان را به‌عنوان یک هدف مشترک تعریف کنند.

این مصاحبه در روز دوشنبه پانزدهم تیر (ششم ژوئیه) انجام شده است.

من پیش از سال ۱۴۰۱ نیز فعالیت سیاسی و اجتماعی داشتم. هرچند این دو، دست‌کم در ایران چندان از یکدیگر جدا نیستند. اگر بخواهید برای جامعه مبارزه کنید، ناگزیر باید فعالیت سیاسی هم داشته باشید.

در سال ۱۴۰۰ نیز به دلیل انتشار چند قطعه، از جمله «ترکمن‌چای» و «سوراخ موش» بازداشت شدم. آن زمان نیز مردم، چه در داخل و چه خارج از ایران، و همچنین نهادهای حقوق بشری از من حمایت کردند. پس از ۱۰ روز آزاد شدم، هرچند قوه قضائیه وثیقه‌ای را که خانواده‌ام سپرده بودند، نگه داشت.

این‌که چرا در آن دوره پررنگ شدم، باید بگویم بسیاری پررنگ شدند. من از کردها، بلوچ‌ها، نیکا، مهسا، حدیث و بسیاری دیگر که نامشان را نبردم پررنگ‌تر نبودم. اگر من نیز جزو بخش‌های پررنگ جامعه بودم، به این دلیل بود که کنار آن‌ها ایستادم.

یکی از دلایلش این بود که ما اتفاق نظر داشتیم. بر سر توافقی نانوشته و امضانشده، درباره مسائلی چون حقوق فردی و کرامت انسانی و آزادی در کنار یکدیگر ایستاده بودیم. همین باعث می‌شد کنار هم باشیم و صدای‌مان بلندتر شود.