این روزها ویدیوهای زیادی از تجمع اعتراضی شماری از جوانان شهر «حر» و روستاهای «موران» و «عمیشیه» منتشر میشود. ویدیوهایی که در آن بهشکل مشخص مطالبه استخدام در شرکت نیشکر «دعبل خزاعی» مطرح میشود. اهالی این روستاها میگویند سالها قبل زمینهای آبا و اجدادی آنها با قیمتهایی نازل خریداری شد با این وعده که صنعتی در آن به راه خواهد افتاد که آینده ساکنان این جغرافیا را تامین و تضمین خواهد کرد. دریغ و درد که «امتیاز ویژه» برای استخدام در صنایع نیشکر، همیشه وعدهای روی هوا باقی ماند و حالا این جوانان میخواهند عملی شدن آن را ببینند.
***
«ما همه متاهل و جویای کار هستیم. نه اغتشاشگریم نه دنبال بلوا و آشوب. فقط حق خود را میخواهیم. خودتان میدانید شرایط اقتصادی چقدر خراب است. کارگری که استخدام است و حقوق دارد هم نمیتواند از پس مخارج زندگی بر بیاید چه رسد به ما که کار و درآمد نداریم. فرزندم اگر مریض شود هزار تومان توی جیب ندارم که برایش فیش پذیرش بگیرم باقی مخارج پیشکش..»
این بخشی از اظهارات یکی از جوانان جویای کار شهر «حر» است که دیروز دوشنبه ۳۰شهریور۱۴۰۵ برای چندمین روز پیاپی مقابل شرکت کشت و صنعت نیشکر هفتتپه تجمع کرده و خواهان ایجاد فرصتهای شغلی و توسعه ظرفیتهای اشتغال در منطقه شدهاند.
این شهروند معترض میگوید بیش از یک هفته است او و شماری دیگر از همشهریانش پیگیر مطالبه شغلی هستند اما تا به امروز پاسخی از سوی مسوولان شرکت دریافت نکردهاند.
مطالبه شهروندان حر و موران چیست؟
حاضران در این تجمعها کار میخواهند. کار در صنعتی که میگویند بر زمینهای آبا و اجدادی خانوادههایشان گسترش یافته است. این شهروند معترض میگوید: «چند سال است ما هر راه قانونی که شما بگویید رفتهایم. از فرمانداری، استانداری، قوه قضاییه، دفتر امام جمعه. اینهمه پیگیری و دوندگی و برو بیا حتی در حد یک امید خشک و خالی کسی نیامده به ما پاسخی بدهد.»
به گفته یکی از حاضران در این تجمع شرکت توسعه نیشکر هفتتپه در طول ۸سال گذشته هیچ نیرویی استخدام نکرده است: «پارسال گفتند یکسری از نیروها بازنشسته شدهاند چیزی در حدود ۵۰۰نفر. عدهای هم از دنیا رفتهاند. گفتند خیالتان راحت،به جای آنها از ساکنان محل نیرو استخدام میشود که نشده است. پس کی قرار است ما زندگی کنیم؟»
یکی دیگر از این جوانان معترض میگوید: «ما حتی با نمایندگان مجلس هم ملاقات گرفتهایم. مقابل مجلس شورای اسلامی هم تجمع کردیم. در سه سال گذشته همه راههای پیگیری را رفتهایم دریغ از یک خط پاسخ. فردا اگر بروند دزدی کنند یا معتاد شوند چه میخواهید بکنید؟»
سالهاست اهالی از زمینهای کشاورزی خود میگویند که برای طرحهای نیشکر از آنها گرفته شده. زمینهایی که ساکنان محلی آنها را «غصبی» مینامند.
شهر حر که در گذشته به نامهای «بیت چْرِیم» یا «حاشیه شیخ خلف» معروف بود در استان خوزستان و در فاصله چهارکیلومتری از منطقه هفتتپه واقع شده است؛ نزدیکترین اقامتگاه در حوالی نیشکر.
روستاهای دیگر هم مطالبات مشابهی دارند. در ویدیوهای منتشر شده از اعتراض جوانان جویای کار روستای موران، نیروی انتظامی وارد میدان شده و گزارشهایی از تیراندازی و بازداشت برخی از حاضران در تجمع منتشر شده است.
«هدی کریمیصدر» روزنامهنگار و فعال مدنی عرب به ایرانوایر میگوید:« آنچه در موران امروز میگذرد چرخهای است که مردم این جغرافیا سالهاست با آن دست به گریبان هستند. تصرف زمین، محرومیت از کار و امنیتیکردن اعتراض.»
روایت یک توسعه که دودش فقط به چشم نیروی بومی رفت
خوزستان همواره یکی از رویشگاههای غنی از نیشکر بود. در دوران پهلوی، سنگ بنای شرکت توسعه نیشکر هفتتپه گذاشته شد و پس از آن پروژههای دیگری در حاشیه آن احداث شد.
اواخر دهه ۶۰خورشیدی، اعلام شد هدف از ساخت شرکت توسعه نیشکر و صنایع جانبی آن «خودکفایی در تولید شکر» است. بنا بود هفت واحد کشت و صنعت ایجاد شود و مجموعا ۸۴هزار هکتار زیر کشت برود؛ مجموعهای عظیم از زمینهای یکپارچه، شبکههای آبیاری و زهکشی، جادهها، کارخانههای شکر و صنایع جانبی.
هدی کریمی صدر میگوید: «طرح را ریختند اما این توسعه در جغرافیایی صورت گرفت که پیش از آن محل زندگی، کشاورزی و دامداری روستاهای متعدد، از جمله روستاهای عرب منطقه بود و همین باعث شد شرکت، در دهه ۷۰خورشیدی دست روی بخشهای وسیعی از اراضی و زمینهای کشاورزی اهالی بگذارد. روند واگذاری این زمینها و نحوه تملک آنها و حتی زمینهای جایگزینی که به برخی از اهالی داده شد سالهاست که محل اعتراض بوده و همچنان هست.»
به گفته این فعال مدنی در روستای موران که کمی بیش از دو ساعت با شرکت نیشکر هفتتپه فاصله دارد زمینها با این شرط واگذار شد که هنگام استخدام نیرو برای صنایع احداث شده، نیروهای جوان ساکن در روستا در اولویت استخدام باشند: «سه دهه گذشته است؛ مزارع گسترده شدهاند و کارخانهها تولید میکند، اما فرزندان همان روستاها هنوز برای استخدام مقابل درهای شرکت تجمع میکنند.»
هدی کریمی صدر به «هزینه پنهان مزارع» اشاره میکند. به نیشکر که محصولی است آببر و کشت آن در گرمای شدید خوزستان بدون شبکه گسترده آبیاری و زهکشی ممکن نیست: «زمینها آبیاری میشوند و زهآب شور تولید میشود ورود این زهآبها به محیط باعث شوری بیش از حد آب شده و کیفیت خاک و منابع آبی خوزستان را دگرگون کرده است. همزمان خشکسالی، سدسازی، انتقال آب، کاهش جریان رودخانهها و مصرف گسترده کشاورزی و صنعتی را هم در این منطقه داریم. همین است که حالا در پاییندست کارون و بهمنشیر نخلستانها و کشاورزی آبادان و خرمشهر هم از بین رفته است.»
به این معنا که صنعتی که بنا بود شغل و درآمد و توسعه برای خوزستان و مردمش به همراه داشته باشد بلای جان آنها شد. شوری آب تا امروز بارها باعث شده مردم در شهرهای مختلف این استان دست به اعتراض بزنند و هر بار این اعتراضات با دخالت نیروهای امنیتی، به درگیری و بازداشت شمار زیادی از معترضان همراه شد.
شاید گمان کنید این پایان بحران است اما هوای خوزستان هم از تبعات و عوارض این شرکت صنعتی در امان نماند. هرسال فصل سوزاندن مزارع نیشکر در زمان برداشت محصول که فرا میرسد مردم منطقه و حتی در شهرهای مرکزیتر خوزستان با عوارض شدید تنفسی دست و پنجه نرم میکنند. دود و خاکستر حاصل از سوزاندن ساقههای باقیمانده بر آلودگیهای ناشی از ریزگرد و آلایندههای شیمیایی پتروشیمیها و پالایشگاهها علاوه میشود.
هدی کریمی صدر میگوید: «در تمام سالهای حضورم در خوزستان هربار که مردم و ساکنان خوزستان نسبت به آلودگی آب، هوا، شور شدن آبها، از دست رفتن زمینها، خشکی نخلستانها و هر مساله زیستمحیطی اعتراض داشتند با این ادعا که صنعت نیشکر اشتغالزایی میکند و اقتصاد این استان را رونق میدهد وادار به عقبنشینی و سکوت شدند اما حالا شمار شاغلان مستقیم و غیرمستقیم این صنعت چیزی حدود ۲۶ هزار نفر اعلام شده اما سهم مردم این جغرافیا از این فرصتهای شغلی آنقدر اندک است که در شمار نمیآید.
تاریخچه اعتراضات جوانان جویای کار
یکی از جوانان معترض که امسال در اعتراضات شهر حر حضور دارد میگوید تابستان ۱۳۹۹ هم تجمعات مشابهی شکل گرفت: «همیشه مطالبه اصلی استخدام اهالی بود. همیشه هم نیروهای امنیتی میآیند و بازداشت میکنند. الان دوباره هم همانطور است. چند روز قبل در روستای موران به جوانها شوکر زدند. ما در آرامش کامل، با دست خالی، بدون حتی یک شعار غیردموکراتیک اعتراض میکنیم جوابمان اما فقط سرکوب و فشار است.»
هدی کریمیصدر این اظهارات را تایید میکند و میگوید: «در روستای موران میدانم که از متقاضیان خواسته شده مدارک خود را برای بررسی استخدام تحویل دهند. حدود ۲۰۰ متقاضی کار مدارک خود را ارائه کردند و منتظر نتیجه ماندند. اما با گذشت روزها پاسخ روشنی دریافت نکردند و همزمان اعتراضهایی درباره جذب نیروهای تازه مطرح شد. امروز و دیروز هم نیروهای انتظامی بار دیگر وارد شدند. برخورد فیزیکی شد، تلاشهایی برای بازداشت صورت گرفت و در تصاویر منتشرشده صدای تیراندازی شنیده میشود. با بالا گرفتن تنش، خانوادهها و اهالی روستاها برای حمایت از جوانان به محل آمدند و در حال حاضر نمیدانیم کسی بازداشت یا مصدوم شده یا نه.»
توسعه برای چه کسی؟ با چه هزینهای؟
آنچه امروز در موران و عمیشیه و شهر حر میگذرد حاصل مسیری است که زمین، آب و معیشت مردم محلی را به یکی از بزرگترین مناقشات صنعتی-کشاورزی تبدیل. توسعه نیشکر و ساخت و ساز کارخانهها در دل روستاهای هفتتپه قرار بود ثروت و درآمد برای ساکنان به همراه داشته باشد اما برکت را ربود، کشاورزی را نابود کرد و صدای تیراندازی را به موسیقی پس زمینه شعارهای اعتراضی تبدیل کرد.
از: ايران واير
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید