تعداد مقبره امامزادههای کشور از چهارهزار به ۱۱هزار، آن هم تنها در چند سال اخیر، افزایش پیدا کرده است. به طوریکه شکایت تعدادی از نمایندگان مجلس، بهویژه در کمیسیون اصل ۹۰ مجلس شورای اسلامی را در پی داشته است. اگرچه سابقه این مسئله به سالهای قبل هم برمیگردد، آنطور که عزتالله یوسفیانملا، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس میگوید ۱۶سال است که این مسئله مطرح بوده است؛ به عبارتی از زمان مجلس ششم تا به امروز.
محمدعلی پورمختار، رییس کمیسیون اصل ۹۰ مجلس، درباره پرونده شکایت نمایندگان مجلس از سازمان اوقاف و امور خیریه درباره افزایش امامزادهها از چهارهزار به ۱۱هزار در سالهای اخیر، به بهار میگوید: «ظرف یکیدو سال گذشته، هفت هزار مقبره امامزاده به تعداد امامزادگان کشور اضافه شده است.» او درباره چرایی این افزایش پاسخ میدهد: «چیزی که مسلم است این است که زادوولدی در بین نبوده است، ولی سازمان اوقاف باید توضیح دهد که این تعداد امامزاده از کجا آمده یا اینکه بوده و به تازگی شناسایی شده است.»
البته شکایتهای رسیده از سازمان اوقاف و امور خیریه، زوایای مختلفی داشته و فقط یکی از شکایتها مربوط به افزایش امامزادگان بوده است. پورمختار درباره دیگر شکایتهای این پرونده ادامه میدهد: «علاوه بر این موضوعات، شکایتی دیگری هم راجع به عملکرد سازمان اوقاف از دور مجلس هشتم باقی مانده است که در حال پیگیری آن هستیم. آن هم نحوه هزینهکرد درآمدهای سازمان از محل اجاره، فروش و رقبات و بهطور کلی وجوهی که از محل موقوفات و امامزادگان مختلف بهدست آمده، بوده است.» براساس گفتههای او، اعلام موقوفهبودن املاک، اجرانشدن مصوبات درباره تبدیل به احسنکردن برخی از موقوفهها و وضعیت تعدادی از امامزادگان هم جزو شکایتهای رسیده از این سازمان است.
تمام این شکایات در حالی در مجلس بررسی میشود که پورمختار درباره پاسخ سازمان اوقاف، میگوید: «متاسفانه سازمان اوقاف به جای دادن پاسخی منطقی، با ادبیاتی توهینآمیز جواب نمایندگان، از جمله آقای غلامعلی جعفرزادهایمنآبادی، نماینده رشت، را داده است. به همین دلیل این برخورد توهینآمیز سازمان با نمایندگان هم در حال بررسی است.» علاوه بر پورمختار، یوسفیانملا، یکی دیگر از نمایندگان شاکی این پرونده، به بهار میگوید: «این پرونده در دو هفته آینده با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی بررسی میشود و با آمدن او قرار است این موضوع حل شود.» چراکه سازمان اوقاف از نظر ساختار زیر نظر وزارت ارشاد و از لحاظ شرعی و فقهی هم زیر نظر ولیفقیه قرار دارد. جریان پرونده شکایت نمایندگان مجلس از سازمان اوقاف و امور خیریه از زمانی شروع شد که دو نماینده مجلس با انتقاد از برخوردنکردن مسئولان سازمان اوقاف و امور خیریه با «امامزادههای بدون شجرهنامه»، از پیگیری طرح تحقیق و تفحص از این سازمان خبر دادند. غلامعلی جعفرزادهایمنآبادی، نماینده رشت، یکی از این نمایندگان است که بیان کرده سازمان اوقاف «هیچ برنامهای» برای «رفع ابهامات» درباره عملکرد خود نداشته است و چارهای جز تحقیق و تفحص از آن وجود ندارد. به گفته این نماینده مجلس، علی محمدی، رییس سازمان اوقاف و امور خیریه، برای پاسخگویی به سوالات نمایندگان در کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات حضور پیدا کرده، اما درباره درآمدها و هزینههای اوقاف «جواب شفافی» به سوالکنندگان نداده است. در حالی که سازمان اوقاف و امور خیریه وظیفه نظارت بر اماکن مذهبی و نیز موقوفات را در سرتاسر ایران بر عهده دارد، به گفته جعفرزاده ایمن آبادی درآمدهای اوقاف جزو درآمدهای دولت نیست و دیوان محاسبات بر این درآمدها نظارتی ندارد و این سازمان نیز ترازنامه شفافی را تهیه و منتشر نمیکند. البته جعفرزاده معتقد است که امامزادههای فاقد شجرهنامه، تنها برای اوقاف درآمدزایی میکنند و موجب وهن دین شدهاند، ولی به گفته او سازمان اوقاف قول داده بود امامزادههای فاقد شجرهنامه را جمع کند که متاسفانه تاکنون این کار را انجام نداده است.
با وجود این، آنگونه که سازمان اوقاف و امور خیریه اعلام کرده و بارها هم منتشر شده است، ۱۰هزار و ۶۱۵امامزاده رسمی و مورد تایید در هشتهزار و ۵۱بقعه دفن شدهاند ولی براساس گزارشهای منتشر شده دیگر، هشتهزار امامزاده در ایران بدون سند هستند.
براساس این گزارشها، تعداد امامزادگان در اول انقلاب، هزار و ۵۰۰عدد بود که تا سال ۹۰هفت برابر شده است؛ به عبارتی سالانه ۳۰۰امامزاده بعد از انقلاب در ایران کشف شدهاند. البته به گفته حسن ربیعی، سخنگوی سازمان اوقاف، این امامزادهها نوظهور نیستند بلکه وجود داشتند، اما بقعههایشان در این چند سال کشف شده است. ربیعی همچنین درباره آمار امامزادگان، قبل و بعد از انقلاب گفته آماری که در ابتدای انقلاب و قبل از انقلاب وجود داشته، آمار اشتباهی بوده است؛ چراکه آن زمان تنها امامزادههایی که به چشم میآمدند، شناسایی شده بودند. به همین دلیل آمار قبلی رد و آمار جدید ثبت شد. البته به گفته او تصحیحشدن آمار با اضافهشدن فرق میکند. ربیعی همچنین گفته است در میان این امامزادهها، حدود ۸۵۰امامزاده زایرپذیرند و باقی آنها در نقاط خلوت یا دور از دسترس هستند که زایران چندانی ندارند، ولی در سال ۸۹ بیش از صدمیلیون نفر زایر به امامزادهها مراجعه کردهاند. ربیعی همچنین درباره هزینهکرد درآمد این امامزادگان گفت: «تمام نذورات در امامزادهها برای خودشان خرج میشود.» به گفته او پولی که از امامزادهها بیرون میآید با حضور نیروی انتظامی، فرماندار و نماینده اوقاف صورتجلسه میشود و بعد از تایید سازمانهای نظارتی پول وارد سازمان میشود.
احسان احمدی
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید