سرشت علم(۶۵): کد (یا رمزینه ی) ژنتیک

جمعه, ۱۵ام شهریور, ۱۳۹۸
اندازه قلم متن

دکتر ریموند رخشانی

مقاله و فایل صوتی شصت و پنجم

با سلام، من ریموند رخشانی هستم و حوزه کارشناسی من مهندسی‌ سیستم‌ هاست، و تخصص علمی من در بکارگیری اندیشه سیستمی‌ برای انتقال فن آوری مدرن و اجرا و پیاده سازی تولید فراورده‌ های نوین می‌‌ باشد.
در این سلسله از مقالات و فایل‌ های صوتی، کوشش می کنم که علم مدرن را (به زبان فارسی) از پایه به دوستانی که علاقمند هستند، در حد توان، ارائه کنم. از اساتید، پژوهشگران و اندیشمندان عزیز، خواهشمندم که لینک‌ ها را به دوستان و بویژه به جوانان دانش پژوه ما (که اغلب دسترسی نظام مند برای آشنایی با علم مدرن – به زبان فارسی – ندارند) ارسال فرمایند.

لینک همه مقالات و فایل‌های صوتی پیشین در پایان مقاله گذاشته شده است.

دوستانی هم که در شبکه‌ های اجتماعی حضور دارند، می توانند این مجموعه فایل‌ های صوتی و مقالات “سرشت علم” را از ابتدا از طریق لینک تلگرام زیر با دوستان دیگر شریک شوند. با احترام، ر. رخشانی

(“https://t.me/natureofscience”)

کد[۱] (یا رمزینه­ ی) ژنتیک[۲]

در طولِ کمتر از ۵۰ سال با بکارگیری ابزارهای فنی نوین[۳] بَشر آموخته است که هر اُرگانیسمِ زنده هَمان زبانِ شیمیاییِ[۴]‌ موروثی ­ای[۵] را سهیم است[۶] که در ملکولِ دی.اِن.اِی DNA وی[۷] ثبت[۸] شده ­است[۹].

  • کشفِ دی.اِن.اِی   DNA با فراهم کردن اساسِ مُدلی‌ ذهنی‌ و ساده[۱۰] که چگونگیِ‌ انباشت و تجدیدتولیدِ اطلاعاتِ[۱۱] موروثی[۱۲] را توضیح می ‌‌داد[۱۳] به علمِ ژنتیک وحدت بخشید[۱۴].
  • انجمن‌ ها و جوامعِ علمی[۱۵]‌ هم  مدلِ واتسون[۱۶] و کریک[۱۷] را به سرعت پذیرفتند[۱۸]. کشفِ ساختار دی.اِن.اِی  DNA هم نقطه­ ی گذارِ تاریخی ­ای[۱۹] در علم زیست­ شناسی‌ بود[۲۰].

علیرغم هر آنچه ماهیتِ کدِ ژنتیک[۲۱] پنداشته می ‌‌شد[۲۲] آن فرآیند می ‌‌بایست[۲۳] الفبای چهارحرفی‌   (A,C,G,T[۲۴]) را به ترتیبِ درستی[۲۵]‌ از ۲۰ اسید آمینه تبدیل ‌‌کند تا پروتئینی درست پدید ‌‌آید[۲۶].

با مطالعه ­ی دِگرِش ­ها پیشرفتِ لازم حاصل شد[۲۷].

  • دانشمندان دریافته بودند که در برخی‌ دِگرِش ­ها اسیدی آمینه جایگزینِ اسیدِ آمینه­ ی دیگری می‌‌ شود[۲۸].
  • با مطالعه­ ی تطبیقیِ دِگرِش ‌های باکتری  E.Coli و مستندکردنِ­ مطالعات[۲۹]، زیست ­شناسان دریافتند[۳۰] که واژه‌ های ژنتیک[۳۱] محتملا شاملِ سه حرفِ هم ­ردیفِ پی ­درپی[۳۲]‌ هستند و دیگر اینکه هر واژه­ ی سه­ حرفی‌ به یکی‌ از ۲۰ اسیدِ آمینه مرتبط است[۳۳].
  • ژن در این تفسیر بخشی از دی.اِن.اِی  DNA محسوب می‌‌ شود[۳۴] که کدِ هر پروتئینی[۳۵] را از طریقِ تعریفِ ویژه­ ی ترتیبِ دقیق اسید‌هایِ آمینه[۳۶] می‌‌ نویسد[۳۷].

در طولِ بیش از یک دهه تحقیقاتِ پرهزینه و طاقت ­فرسا زیست ­شناسان برآن شدند[۳۸] تا جزئیاتِ آن فرآیندی[۳۹] را که از طریقِ آن ترتیبِ دی.اِن.اِی[۴۰]  DNA  به هم­ نهشتیِ پروتئینی[۴۱] می‌‌ انجامد استنباط کنند[۴۲].

  • آنها کشف کردند که هم­ نهشتیِ پروتئینی متکی‌ به ملکولِ دیگری است که آنرا اسید ریبو نیوکلئیک[۴۳] یا RNA آر ‌اِن ‌اِی نامیدند که از لحاظِ ساختاری بسیار به دی.اِن.اِی  DNA شبیه است[۴۴].
  • هر آر ‌اِن ‌اِی RNA ملکولی تک ­لایه شبیه به ملکول دو لایه­ ی دی.اِن.اِی  DNA است با این تفاوت که بجایِ شکر دی ­اکسی ­ریبوز حاویِ شکرِ ریبوز است[۴۵] و بجای یکی‌ از حروفِ ژنتیک یعنی‌ تایمین (T) حرف ژنتیک دیگری یعنی‌ اوراسیل (U) جایگزین[۴۶] شده است[۴۷].

سه نوعِ آر ‌اِن ‌اِی RNA در فرآیندِ هم­ نهشتیِ پروتئینی شرکت دارند[۴۸].

  • نخست آر ‌اِن ‌اِی RNA پیام ­آور[۴۹]  قطعه­ ای از ترتیبِ دی.اِن.اِی  DNA (یک ژن) را حرف به حرف کپی می ‌‌کند[۵۰].
  • در این فرآیند آنزیمی (رشته­ ها یا) لایه­ هایِ[۵۱] دی.اِن.اِی  DNA را از میان مانندِ یک زیپ باز می ‌‌کند[۵۲] و نیوکلئوتید آر ‌اِن ‌اِی  RNA  بسرعت  به هر لایه­ ی جداشده ­ی دی.اِن.اِی  ­ DNA  متصل شده آن را کامل می‌‌ کند[۵۳].
  • بنابراین هر ملکول آر ‌اِن ‌اِی  RNA پیام ­آور ملکولی تک ­رشته ­ای[۵۴] (تک ­لایه ­ای[۵۵]) است که اطلاعاتِ ژنی[۵۶] را حمل می‌‌ کند[۵۷].

در سالِ ۱۹۶۰ با بکارگیری ابزارهایِ فنیِ نوین و با بکارگیریِ زنجیره­ ی مصنوعی آر ‌اِن ‌اِی[۵۸]  RNA  بجای آر ‌اِن ‌اِی   RNA پیام ­آور،  کدِ ژنتیک شکسته شد[۵۹].

در واقع کلّ واژه­نامه­ ی ژنتیک ۶۴ واژه دارد[۶۰] که “کودون  “نامیده می‌‌ شوند[۶۱]  و از تمامِ هم­ آمیزش ‌هایِ  سه-حرفیِ‌ چهار ماده­ ی پایه یعنی از A ، C،  G و T  یا (U) ساخته شده ­اند[۶۲].

کدِ ژنتیک از سویی رابطه­ ی تک-به-تک بینِ پایه ‌ها  را تعریف می‌‌ کند[۶۳] و از سویی دیگر رابطه­ ی بین اسید‌های آمینه را تعریف می‌‌ کند. [۶۴]

گامِ بعدی برای دانشمندان استنباطِ چگونگیِ‌ مکانیزمی سلولی بود[۶۵] که از طریقِ آن اطلاعاتِ RNA آر ‌اِن ‌اِی  پیام ­آور همچون رونوشتی در فرآیندِ هم ­نهشتیِ پروتئینی مورد استفاده قرار می‌‌ گیرد[۶۶]. در چنین سیستمی سلولی و پیچیده دو نوع آر ‌اِن ‌اِی  RNA  دیگر هم در فرآیندِ هم­ نهشتیِ پروتئینی شرکت دارند[۶۷] که یکی‌ آر ‌اِن ‌اِی  RNA انتقال ­دهنده  و دیگری آر ‌اِن ‌اِی  RNA ریبوزومال[۶۸] نامیده می ‌‌شود[۶۹].

  • همه­ ی ملکول­ های آر ‌اِن ‌اِی  RNA انتقال ­دهنده[۷۰] در یک طرف زنجیره­ ی خود اسیدی آمینه را دارند و در طرف‌‌ دیگر سه شاخه­ ی بازِ دیگر از سه پایه را ([۷۱]A,C,G, and T).
  • ماشینی شیمیایی که همه­ ی اسید‌های آمینه را به یکدیگر متصل می‌‌ کند تا پروتئین بسازند ریبوزوم [۷۲] نامیده می ‌‌شود.
  • ریبوزوم شامل آر ‌اِن ‌اِیِ RNA ریبوزومال و شاید حدود ۵۰ پروتئین است[۷۳].
  • آنچه شگفت ­انگیز است این است که همه ­ی موجودات زنده دقیقا همین مکانیسمِ ژنتیک را بکار می ‌‌گیرند[۷۴]. برای نمونه می ‌‌توان ژنِ آدمی‌ را حتی به باکتری  و یا به مخمِر تزریق کرد[۷۵] و دقیقا همان پروتئین ‌ها را تولید کرد[۷۶].

هَر انسانی‌ حدودا نزدیک به   ۳۰۰۰۰ تا ۸۰۰۰۰ ژنِ مختص دارد که هر یک از آنها دستورالعملی است که اطلاعاتِ رمزینه ­شده[۷۷] برای هَر پروتئین را در خود دارد. [۷۸]

  • یکی‌ از بزرگترین چالش‌ ها در زیست شناسیِ‌ مدرن شناساییِ هریک از آن ژن‌ ها همراه با ساختار  و چگونگیِ‌ کارکردِ  هَر پروتئین مربوط به آن است[۷۹].
  • پروژه­ ی عظیم “ژنوم انسانی[۸۰]‌” که در سالِ ۲۰۰۱ به موفقیت رسید آغازِ پیروزی[۸۱] در این زمینه بود[۸۲].
  • هدفِ نخستین آن پروژه[۸۳] فراهم ­کردنِ نقشه ­ای کامل[۸۴] از توزیعِ ژن‌ ها بر هریک از ۲۳ کروموزومِ انسان بود[۸۵].
  • توفیقِ آن پروژه مستلزمِ معّین­ کردنِ پیامِ “۳ میلیارد واژگانی”‌ بشر[۸۶] بود. پس از نقشه­ برداری یعنی‌ معّین ­کردنِ ترتیبِ ژن ­ها، وظیفه­ ی بعدی شناختِ عملکردِ هریک از پروتئین‌ ها بوده است که همچنان ادامه دارد[۸۷].

برای شناختِ یکی‌ از ابعادِ پژوهشیِ “پروژه­ ی ژنوم” نگاهی‌ به یکی‌ از ساده‌ ترین پدیده‌ های حاملِ ژن[۸۸] یعنی‌ به یک ویروس می ‌‌تواند آموزنده باشد[۸۹].

هر ویروسی یک رشته‌­ ی دی.اِن.اِی  DNA است[۹۰] (یا در مواردی رشته­ ای از آر ‌اِن ‌اِی  RNA پیام ­آور[۹۱] است) که با لایه ­ای از پروتئین[۹۲] پوشیده شده­ است[۹۳]. ویروس‌ ها[۹۴] یا ساده ‌ترین موجوداتِ زنده و یا پیچیده‌ ترین پدیده‌ هایِ بی­ جان هستند[۹۵].

ویروس‌ ها ساختِ سلولی ندارند و بدونِ سلولی میزبان، آنها را بقایی نیست. اما ویروس‌ ها در شرایطِ مساعد تجدیدتولید کرده و تغییر می‌‌ کنند. ویروس‌ ها چند شاخصه­ ی ویژه دارند.[۹۶]

  • نخست اینکه ویروس‌ ها برای تقریبا هرگونه عملکردی به سلولی میزبان (host cell)  نیازمند هستند[۹۷].
  • آنها تواناییِ‌ سوخت و ساز[۹۸] یا خورد و خوراکِ مستقل را ندارند.
  • آنها از کوچک ‌ترین سلول‌ ها نیز کوچک­ تر هستند[۹۹].
  • ویروس‌ ها یا دی.اِن.اِی  DNAو یا  RNA آر ‌اِن ‌اِی[۱۰۰]   ای را حمل می‌‌ کنند که خود حاملِ ژنومِ ویروسی[۱۰۱] هستند[۱۰۲].
  • در ویروس‌ هایی‌ که آر ‌اِن ‌اِی RNA پیام ­آور دارند آنزیمی که “رونوشت ­گرایِ معکوس[۱۰۳]” خوانده می ‌‌شود آر ‌اِن ‌اِی   RNA  را به دی.اِن.اِی  DNA تبدیل می‌‌ کند[۱۰۴].
  • هنگامیکه ویروس واردِ هر سلولی می ‌‌شود، اسید نیوکلئیکِ ویروسی[۱۰۵] ماشینِ ژنتیکِ سلول را تحتِ کنترل می‌‌ گیرد[۱۰۶] و پیش از مرگِ آن سلول، صد‌ها رونوشت یا کپی از خود را می‌‌ سازد[۱۰۷].

برای ورود به هر سلولی لایه­ ی پروتئینیِ ویروس خود را بمثابه غذا کرده و سلول را فریب می ‌‌دهد. گیرنده‌ های سلول “درِ ورودیِ” سلول را برای دریافتِ غذا باز می‌‌ کنند و ویروس واردِ سلول می‌‌ شود[۱۰۸].

  • با ورود به درونِ سلول میزبان، ویروس خود را به بدنه­ ی سلولِ میزبان چسبانده از اسید نیوکلئیکِ خود به آن تزریق می‌‌ کند[۱۰۹].
  • از آنجا که همه ­ی وجوهِ زندگی، کدی ژنتیک و یکسان را موردِ استفاده قرار می ‌‌دهند[۱۱۰] سلولِ میزبان قادر به تشخیص DNA دی.اِن.اِی  ویروسی از دی.اِن.اِی  DNA خود نیست و پولیمِرِیز[۱۱۱] آن سلول، DNA دی.اِن.اِی  ویروسی را بار‌ها و بار‌ها کپی کرده و تجدید تولید می ‌‌کند[۱۱۲].
  • در واقع ماشینِ ژنتیکِ آن سلول[۱۱۳] در خدمتِ بازتولید دی.اِن.اِی  DNA ویروسی قرار می‌‌ گیرد.
  • نهایتاً آن سلول می‌‌ میرد و در مرگِ خود صد‌ها ویروس جدید را در جستجوی سلول‌ های میزبان دیگر رها می ‌‌کند.

هر ساله پژوهش‌ های بسیار زیادی بر انواعِ بیماری ‌هایِ ویروسی[۱۱۴] انجام می‌‌ پذیرد[۱۱۵].

  • بر خلافِ DNA دی.اِن.اِی  سلول‌ هایِ سالم DNA دی.اِن.اِی  ویروسی هیچگونه مکانیسمِ تصحیحی‌ ندارد و به سرعتی بی ­نهایت  زیاد دِگرِش دارد[۱۱۶] و نتیجتاً بیماری ‌های ویروسی مرتب تغییر می ‌‌کنند.
  • برای نمونه شاید بیش از ۲۰ نوع ویروسِ سرماخوردگی شناخته شده است و مصونیت در برابرِ یکی‌ از آنها لزوماً مصونیتی برای دیگری نیست[۱۱۷].
  • هر ساله ویروس‌ های آنفلوانزایی جدیدی کشف می ‌‌شود و پزشکان مرتب برآن ­اند تا ویروس‌ های جدید را پیدا کنند و واکسن‌ های نوینی را بسازند[۱۱۸].
  • ویروسِ بیماریِ ایدز [۱۱۹]سلول ‌هایِ سیستمِ مصونیتیِ بدن را موردِ حمله قرار می ‌‌دهد و بدنِ آدمی‌ قادر به تشخیصِ آنها از سلول‌ هایِ سیستمِ مصونیتیِ خود نیست و بهمین دلیل کشنده است[۱۲۰].

——————————–

[۱]

چاپ و انتشار این مقالات و فایل‌ های صوتی بدون ذکر نام نویسنده (ر. رخشانی)  و مرجع، و هرگونه استفاده برای مقاصد خصوصی و اهداف انتفاعی بدون گرفتن مجوز از نویسنده اکیدا غیر قانونی است. 

[۲]

Cobb, Matthew, and Lee, John. Life’s Greatest Secret: The Race to Crack the Genetic Code. Tantor Audio, 2015.

[۳]

برای دریافت نیاز‌های ابزاری و شناخت ابعاد و مقیاس‌ هایی‌ که بدان‌ ها پرداخته شده، نگاه کنید به:

http://htwins.net

[۴]

Watts, Henry. A Dictionary of Chemistry and the Allied Branches of Other Sciences. Forgotten Books, 2018.

[۵]

Goodheart, Clyde, R. Life’s Code: How DNA Says Who We Are. Best eWay Publications Inc., 2019.

[۶]

Meneely, Philip. Genetics: Genes, Genomes, and Evolution. Oxford University Press Academic Books, 2017.

[۷]

Kay, Lily, E. Who Wrote the Book of Life? A History of Genetic Code.Stanford University Press, 2000.

[۸]

همانگونه که در دیباچه ی کتاب زیر آمده، در میان بخش ‌های به هم مرتبط این کتاب، یاداشت ‌ها و نوشته‌ هایی‌ با عنوان ­های “نمونه‌ های کاربردی” قرارگرفته ­اند که در بیشتر موارد به جنبه ‌های اجرایی و به سرمشق‌ های پیاده­ سازی و به نمونه‌ های کاربردی موضوع‌ های علمی‌ می ‌‌پردازند.

[۹]

Rakhshani, Raymond. Origins of Modernity. Even Development in the Evolution of Science and Technology. South Carolina: CreateSpace, A Division of Amazon Publishing, 2011.

[۱۰]

Watson, James, D. The Double Helix: A Personal Account of the Discovery of the Structure of DNA. Touchstone, 2001.

[۱۱]

[۱۲]

Hildt, Elisabeth, and Graumann, Sigrid. Genetics in Human Reproduction. Routeledge, 2018.

[۱۳]

Anders, Mason. Heredity. Capstone Press, 2017.

[۱۴]

Capra, Fritjof, and Luisi, Pier Luigi. The Systems View of Life: A Unifying Vision. Cambridge University Press, 2016.

[۱۵]

Anniss, Matt. James Watson and Francis Crick: Dynamic Duos of Science. Gareth Stevens publishing, 2014.

[۱۶]

Watson, James, D. DNA: The Story of Genetic Revolution. Random House Audio, 2017.

[۱۷]

Watson, J.D. The Double Helix, Revised Edition. New York: Atheneum, 1985.

[۱۸]

Watson, James, D. and Gann, Alexander, and Witkowski, Jan. The Annotated and Illustrated Double Helix. Simon & Schuster, 2012.

[۱۹]

Mukherjee, Siddhartha. The Gene: An Intimate History. Scribner, 2016.

[۲۰]

Watson, J.D. The Double Helix, Revised Edition. New York: Atheneum, 1985.

[۲۱]

Dawkins, Richard. The Selfish Gene. Oxford University Press, 2016.

[۲۲]

Flatt, Thamas, and Heyland, Andreas. Mechanisms of Life History Evolution: The Genetics and Physiology of Life History Traits and Trade-Offs. Oxford University Press, 2011.

[۲۳]

Sandalov, Igor, and Padyukov, Leonid. Between the Lines of Genetic Code. Academic Press, 2013.

[۲۴]

Adenine, Cytosine, Guanine, Thymine

[۲۵]

correct sequence

[۲۶]

Hildt, Elisabeth, and Graumann, Sigrid. Genetics in Human Reproduction. Routeledge, 2018.

[۲۷]

Hartl, Daniel, L. and Cochrane, Bruce. Genetics: Analysis of Genes and Genomes. Jones & Bartlett Publishing, 2017.

[۲۸]

Hughes, Andrew, B. Amino Acids, Peptides and Proteins in Organic Chemistry, Protection Reactions, Medicinal Chemistry, Combinatorial Synthesis (Volume 4.) Wiley – VCH, 2011.

[۲۹]

Gray, Theodore, and Mann, Nick. Molecules: The Elements and the Architecture of Everything. Black Dog & Leventhal, 2018.

[۳۰]

Snustad, Peter, and Simmons, Michael, J. Principles of Genetics. Wiley, 1999.

[۳۱]

genetic words

[۳۲]

in a row

[۳۳]

Bender, David, A. Amino Acid Metabolism. Wiley- Blackwell, 2012.

[۳۴]

Pyeritz, Reed, E. and Korf, Bruce, R. and Grody, Wayne, W. Emery and Remoin’s Principles and Practice of Medical Genetics and Genomics: Foundations. Academic Press, 2018.

[۳۵]

L’Italien, James, J. Proteins: Structure and Function. Springer, 2011.

[۳۶]

Exact sequence of amino acids

[۳۷]

Sharma, Virender, K. and Rokita, Steven, E. Oxidation and Amino Acids, Peptides and Proteins: Kinetics and Mechanism. Wiley, 2012.

[۳۸]

Metzl, Jamie. Hacking Darwin: Genetic Engineering and the Future of Humanity. Sourcebooks, 2019.

[۳۹]

Schoenwolff, Gary, and Bleyl, Steven, B. and Brauer, Philip, R. and Francis-West, Philipa, H. Larsen’s Human Embryology, 5th Edition. Churchill Livingston, 2014.

[۴۰]

Hughes, Andrew, B. Amino Acids, Peptides and Proteins in Organic Chemistry, Analysis and Function of Amino Acids and Peptides (Volume 5.) Wiley – VCH, 2011.

[۴۱]

protein synthesis

[۴۲]

Isik, Fikret, and Holland, James, and Maltecca, Christian. Genetic Data Analysis for Plants and Animal Breeding. Springer, 2017.

[۴۳]

Cech, Thomas, R. and Steitz, Joan, R. and Atkins, Hohn, F. RNA Worlds: New Tools for Deep Explorations. Cold Spring Harbor Laboratory Press, 2018.

[۴۴]

Bhambri, Pankaj, and Bansal, Prerna. Secondary Structure Prediction of Amino Acids Using GOR Method: On Different Input Formats. LAP Lambert Academic Publishing Company, 2013.

[۴۵]

Ribose instead of deoxiribose. Uracil instead of Thymine.

[۴۶]

Watts, Henry. A Dictionary of Chemistry and the Allied Branches of Other  Sciences. Forgotten Books, 2018.

[۴۷]

Khachigian, Michael Levon. Synthetic Nucleic Acid as Inhibitors of Gene Exhibition: Mechanisms, Applications, and Therapeutic Implications. CRC Press, 2004.

[۴۸]

Moldave, Kivie. RNA and Protein Synthesis (Selected Methods in Enzymology Series.) Academic Press, 2012.

[۴۹]

messenger RNA

[۵۰]

Belasco, Joel, G. and Brawerman, George. Control of Messenger RNA Stability. Academic Press, 2012.

[۵۱]

strands

[۵۲]

Hatfield, Dolph, L. Transfer RNA in Protein Synthesis. CRC Press, 2018.

[۵۳]

Guisan, Jose, M. Immobilization of Enzymes and Cells. Humana, 2013.

[۵۴]

single-stranded molecule

[۵۵]

Clark, David, P. and Pazdernik, Nanette, J. Molecular Biology. Academic Cell, 2012.

[۵۶]

Walker, Sara Imari, and Davies, Paul, C. W. and Ellis, George, F. R. From Matter to Life: Information and Causality. Cambridge University Press, 2017.

[۵۷]

Anders, Mason. Heredity. Capstone Press, 2017.

[۵۸]

synthetic RNA chains

[۵۹]

Ahmad Bhat, Tariq, and Ahmad Wani, Aijaz. Chromosome Structure and Aberrations. Springer, 2017.

[۶۰]

Pedro-Salvador, Abdulateef, and Pedro, Muhammad. Introduction to Genetic Inheritance: A Mathematical Model. Independently Published, 2018.

[۶۱]

Hildt, Elisabeth, and Graumann, Sigrid. Genetics in Human Reproduction. Routeledge, 2018.

[۶۲]

Genetic vocabulary has 64 combinations of the bases called codons

[۶۳]

Relethford, John, H. and Bolnick, Deborah, A. Reflections of Our Past: How Human History is Revealed in Our Genes. Routeledge, 2nd Edition, 2018.

[۶۴]

Gonick, L. and Wheelis, M. The Cartoon Guide to Genetics, 2nd  Edition. New York: HarperCollins, 1991.

[۶۵]

Scherman, Daniel. Advanced Textbook on Gene Transfer, Gene Therapy and Genetic Pharmacology: Principles, Delivery, and Pharmacological and Biomedical Applications of Nucleotide-Based Therapies. World Scientific Publication Corporation, 2019.

[۶۶]

Barresi, Michael, J. F. and Gilbert, Scott, F. Developmental Biology. Oxford University Press, 2019.

[۶۷]

Dardevet, Dominique. The Molecular Nutrition of Amino Acids and Proteins: A Volume in the Molecular Nutrition Series. Academic Press, 2016.

[۶۸]

Straub, R. B. On the Role of Ribonucleic Acid in Protein Synthesis – USSR. PN, 1960.

[۶۹]

transfer RNA and ribosomal RNA

[۷۰]

Hatfield, Dolph, L. Transfer RNA in Protein Synthesis. CRC Press, 2018.

[۷۱]

۴ bases of Adenine, Cytosine, Guanine and Thymine

[۷۲]

ribosome

[۷۳]

Smith, Christopher, W. J. RNA; Protein Interaction – A Practical Approach. Oxford University Press, 1998.

[۷۴]

Dubey, Suresh Kumar, and Pandey, Ashok, and Sangwan, Rajender Singh. Current Developments in Biotechnology and Bioengineering: Crop Modification, Nutrition, and Food Production. Elsevier, 2016.

[۷۵]

Metzl, Jamie. Hacking Darwin: Genetic Engineering and the Future of Humanity. Sourcebooks, 2019.

[۷۶]

Farrell Jr. Robert, E. RNA Methodologies: Laboratory Guide for Isolation and Characterization. Academic Press, 2017.

[۷۷]

A manual for coded instructions

[۷۸]

Darnell, James. RNA: Life’s Indispensable Molecule. Cold Spring Harbor Laboratory Press, 2011.

[۷۹]

Crichton, Robert, R. Biological Inorganic Chemistry: A New Introduction to Molecular Structure and Function. Academic Press, 2018.

[۸۰]

Human Genome Project

[۸۱]

Dudley, W. Genetic Engineering, Opposing Viewpoints. San Diego, CA: Greenhaven Press, 1998.

[۸۲]

Lee, Know. Mitochondria and the Future of Medicine: The Key to Understanding Disease, Chronic Illnesses, Aging, and Life Itself. Chelsea Green Publishing, 2018.

[۸۳]

Carey, Nessa. The Epigenetics Revolution: How Modern Biology is Rewriting Our Understanding of Genetics, Disease, and Inheritance. Columbia University Press, 2013.

[۸۴]

Plomin, Robert. Blueprint: How DNA Makes Us Who We Are. The MIT Press, 2018.

[۸۵]

complete map of gene distribution on each chromosome

[۸۶]

three billion letters of human genetic message

[۸۷]

Yanai, Itai, and Lercher, Martin. The Society of Genes. Harvard University Press, 2016.

[۸۸]

Gardner, McKinley, R. J., and Amor, David, J. Gardner and Sutherland’s Chromosome Abnormalities and Genetic Counseling. Oxford University Press, 2018.

[۸۹]

Roossinck, Marilyn, and Zimmer, Carl. Virus: An Illustrated Guide to 101 Incredible Microbes. Princeton University Press, 2016.

[۹۰]

Lee, Know. Mitochondria and the Future of Medicine: The Key to Understanding Disease, Chronic Illnesses, Aging, and Life Itself. Chelsea Green Publishing, 2018.

[۹۱]

Messenger RNA

[۹۲]

protein coating

[۹۳]

Bunz, Fred. Principles of Cancer Genetics. Springer, 2016.

[۹۴]

Hunter, Eric, and Bister, Klaus. Viruses, Genes and Cancer. Springer, 2017.

[۹۵]

Oldstone, Michael, B. A. and Ganser, L. J. Virus. Tantor Audio, 2018.

[۹۶]

Berg, P. and Singer, M.F. Dealing with Genes: The Language of Heredity. Sausalito, CA: University Science Books, 1972.

[۹۷]

Zimmer, Carl. A Planet of Viruses: Second Edition. University of Chicago Press, 2015.

[۹۸]

metabolism

[۹۹]

Piot, Peter. No Time to Lose: A Life in Pursuit of Deadly Viruses. W. W. Norton & Company, 2013.

[۱۰۰]

Darnell, James. RNA: Life’s Indispensable Molecule. Cold Spring Harbor Laboratory Press, 2011.

[۱۰۱]

viral genome

[۱۰۲]

Cameron, Craig, E. and Gott, Matthis, and Raney, Kevin. Viral Genome Replication. Springer, 2009.

[۱۰۳]

reverse transcripaste

[۱۰۴]

Strachan, Tom, and Read, Andrew. Human Molecular Genetics. Garland Science, 2018.

[۱۰۵]

viral nucleic acid

[۱۰۶]

The 3-Lesson Prime Video. Cell Division: Mitosis and Cytokinesis. Amazon Digital Services, LLC, The Assistant Professor, 2016.

[۱۰۷]

Vanpouille-Box, Claire. Nucleic Acid Sensing and Immunity, Part A. Academic Press, 2019.

[۱۰۸]

Kiselev, F. L. Structural Characteristics of Viral Nucleic Acid. PN, 1969.

[۱۰۹]

Bader, D. E. Gene Probe Assay of Viral Nucleic Acid Using a Silicon Biosensor. CAN, 1995.

[۱۱۰]

Endow, Sharyn, A. and Glover, David. Dynamics of Cell Division (Frontiers in Molecular Biology.) Oxford University Press, 2018.

[۱۱۱]

polymerase

[۱۱۲]

Hartwell, Leland, H. and Goldberg, Michael, L. and Fischer, Janice, A. and Hood, Leroy, and Aquadro, Charles, F. Genetics: From Genes to Genome, 5th Edition. McGraw- Hill Education, 2014.

[۱۱۳]

cell’s genetic machinery

[۱۱۴]

Watts, Henry. A Dictionary of Chemistry and the Allied Branches of Other  Sciences. Forgotten Books, 2018.

[۱۱۵]

Metzl, Jamie. Hacking Darwin: Genetic Engineering and the Future of Humanity. Sourcebooks, 2019.

[۱۱۶]

Juan, Hsueh-Fen, and Huang, Hsuan-Cheng. A Practical Guide to Cancer Systems Biology. World Scientific Publishing Company, Ltd., 2018.

[۱۱۷]

Ryan, Frank. Virusphere: From Common Colds to Ebola Epidemics: Why We Need the Viruses that Plague Us.  Harper Collins Publishers, 2019.

[۱۱۸]

Pahara, Justin, and Legault, Julie. Zero to Genetic Engineering Hero: The Beginners’ Guide to Programming Bacteria at Home, School, and the Makerspace. Justin Pahara Publishing, 2018.

[۱۱۹]

AIDS virus – HIV (Human Immune Deficiency Virus)

[۱۲۰]

Charles Rivers Editors. The Spread of HIV and AIDS: The History of HIV Virus and the Rise of Infections across the World. Createspace Independent Publishing Platform, 2018.


 ———————-

ر. رخشانی

«به یاد صادق هدایت[۱]»

پیش از آنکه ماه

(چون گل آفتابگردان)

بر درخت تکیه کند،

پیش از آنکه شب

پاورچین پاورچین

به سراغ ­ات بیاید،

به شروع بی­ پایان فرداها

(با نفس ملایم ­شان)

و خنکای نسیم صبحگاهان

می ­اندیشی.

در دوردست­ ها

آنجا که کوه­ ها و ابرها

درهم می ­شوند،

به گردش دوران،

به گذشته می­ نگری.

شبکه ­ای شفاف

به ستارگان وصل ­ات می ­کند

رشته­ ای نامرئی

به هستی پیوندت می ­دهد.

به یاد می ­آوری

(در شهری غریب)

در خیابان­ های تلخ خاطره،

صدای نگاه تمامی آدم­ های غایب را.

در سکوتی بهت ­انگیز

یا در وهم و رویا

عبور واهی چشمانی خمار را می ­بینی

که شباهت مبهم و مرموزی دارند

با چشمانی که گویا قبلاً دیده ­ای،

یا شاید با این چشمان

دنیا را دیده­ ای.

بی­ اختیار

عاشق می ­شوی

می ­خندی

به دنیا، به مافیهای ­اش

و به دلقک­ های پارسانما.

تمامی باورهای ­ات را

که در بازار مکاره حراج می­ شوند

به صلیب می ­کشی

تا سبک ­تر شوی،

و می ­اندیشی

به عنکبوتی که دیگر نمی­ بافد

و تمامی حشرات

وی را به سخره می­ گیرند.

——————

[۱]

Rakhshani, R. Selected Poems. Craetespace, An Amazon.com Company, 2014.

—————————

بخش ۶۴ این نوشته


به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید

هنوز نظری اضافه نشده است. شما اولین نظر را بدهید.