پیشگام آموزشگاه‌های نوین

یکشنبه, ۴ام آبان, ۱۳۹۹
اندازه قلم متن

چهارم آبان ۱۳۱۸: ۸۱ سال پیش در چنین روزی یحیی دولت‌آبادی در تهران درگذشت. “بزرگترین چیزی که خلق را در زیر ستم‌کاری شدید نگاه داشته نفاق بین آنان و وفاق روحانی‌نمایان به منافع مشترک با ستمکاران است”.

    
یحیی دولت‌آبادی

یحیی دولت‌آبادی

یحیی دولت‌آبادی در سال ۱۲۴۱ در دولت‌آباد اصفهان زاده شد. پدرش از روحانیان روشنفکر اصفهان بود: “اگرچه پدرم در آداب و معاشرت ضرب‌المثل بود ولی ما با او معاشرت نداشتیم. انس و علاقه بیشتر به مادرم بود که با هوش و در اداره خانواده کم‌نظیر بود”.

پنج ساله بود که او را به ملاباجی‌ها (زنان قرآن‌خوان) سپردند تا قرآن بیاموزد. دو سال پس از آن برایش آموزگار سرخانه گرفتند.

۱۱ ساله بود که پدرش او را با خود به عراق برد و در آنجا به چند روحانی سپرد ولی او مکتب‌خانه‌ها را آلوده و بی‌ثمر توصیف می‌کند.

چندی در مشهد و تهران خوش‌نویسی و حکمت آموخت و در ۲۰ سالگی به اصفهان بازگشت و نخست تحصیل دانش‌های قدیم را برای جانشینی پدرش پی گرفت: “ناآگاهی عوام و رفتار ریاکارانه روحانی‌نمایان در نظم بسیار نامساعد بود لذا در این خیال بودم که از روحانیت درگذرم”.

۳۶ ساله بود که با همکاری چند روشفکر دیگر “انجمن معارف” را گشود که کار و هدفشان پدید آوردن و رواج دانش‌های نوین بود:

“گر ملت ما دانا ور دولت ما خواهان

از مدرسه هر حرفی گوییم روا باشد”.

او چند کتاب آموزشی برای دبستان و آموزگاران کودکان نوشت که نام‌آشناترین‌شان “کتاب علی” چاپ ۱۲۷۷ در تربیت کودکان است و نخستین کتاب درسی که در آن به ضرورت تحصیل دختران اشاره شده است: “صفحه خاطر کودک در بدو تولد آینه مصفا است. آغوش مادر نه تنها دبستان آموزگاری طفل بلکه اول مرحله خوشبختی و بدبختی اوست”.

۴۶ ساله بود که در هنگام “استبداد صغیر” به آذربایجان، گرجستان و سپس عثمانی تبعید شد و هرجا زیست یک بنیاد آموزشی پدید آورد.

او چند دوره نماینده مجلس شورا بود و در آن هنگام نیز در راه پیشبرد دانش‌های نوین و سوادآموزی به دختران تلاش بسیار کرد.

او همواره در راستای نوگرایی و دگرگونی می‌کوشید، شعر نو می‌گفت و حتا پیشنهادهایی برای اصلاح خط فارسی داشت: “در خط دیگران لفظ وسیله شناسایی معنی است و در خط ما بدبختانه معنی وسیله شناختن لفظ است”.

ماندگارترین اثر او زندگی‌نامه خودنوشت‌اش “حیات یحیی” است که تاریخ جنبش مشروطه هم هست.

۷۵ ساله بود که “مدرسه سادات” را بنیاد نهاد. با این‌همه به خاطر باورهای بابی‌اش آرامگاه او را در زمان ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد ویران کردند.

یحیی دولت‌آبادی در ۷۷ سالگی در تهران درگذشت.

نویسنده اسکندر آبادی

از: دویچه وله


به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید

هنوز نظری اضافه نشده است. شما اولین نظر را بدهید.