اعلام پایان قرنطینه تابستانی گربه‌ها در یکی از شهرهای آلمان، دوباره میزان تاثیر این حیوانات خانگی بر محیط زیست را به موضوع بحث گروه‌های حمایت از حقوق حیوانات و محیط زیست تبدیل کرد. 

گربه‌های خانگی هر سال میلیون‌ها پرنده یا سایر جوندگان و دیگر موجودات حیات وحش را می‌کشند. اما واقعا چقدر تهدید محسوب می‌شوند و آیا باید آن‌ها را در خانه نگه داشت؟ کارشناسان در این زمینه نظر یکسانی ندارند.

 ماجرای قرنطینه گربه‌ها چه بود؟ 

در شهر والدورف آلمان عملیاتی پیچیده برای نجات یک گونه پرنده در حال انجام است. این منطقه یکی از آخرین خانه‌های لارک کاکلی (که لانه خود را روی زمین می‌سازد) در آلمان است، و عزم کرده است تا از چند جفت باقی‌مانده خود محافظت کند. در نتیجه، به ساکنان شهر دستور داده‌ شده است که در سه سال آینده در طول تابستان گربه‌های خود را در خانه نگه دارند و اجازه بیرون رفتن به آن‌ها ندهند. در صورت تخلف، مالکان گربه با جریمه‌های سنگینی مواجه خواهند شد: ۶۰۰ دلار برای پرسه زدن،  و ۶۰ هزار دلار در صورتی که گربه‌ای یکی از این پرنده‌ها را شکار کند.

این قرنطینه فصلی، برخی از کارشناسان را که عقیده دارند گربه‌ها بلای جان اکوسیستم شده‌اند، خوشحال کرد. هرچند، اغلب آن‌ها امیدوارند پرسه زنی گربه‌ها به صورت کامل ممنوع شود. 

در ایالات متحده نیز سال‌ها است که بحث در مورد پرسه زدن آزاد گربه‌ها بالا گرفته است. به گزارش گاردین، امروزه ۷۰ درصد از صاحبان گربه‌ها در ایالات متحده گربه‌های خود را در خانه نگه می‌دارند. در اواخر دهه ۱۹۹۰ این رقم ۳۵ درصد بود. البته انگیزه اصلی صاحبان گربه‌ها، محافظت از حیوانات خانگی خود در برابر خطرات ناشی از شکار شدن از سوی حیوانات دیگر و تصادفات جاده‌ای است.

صاحبان گربه در بریتانیا احساس متفاوتی دارند: حدود ۷۰ درصد از آنان (درصدی مشابه با سایر کشورهای اروپایی) گربه‌های خود را آزاد می‌گذارند. دسترسی به فضای باز عالی برای سلامت و رفاه گربه‌ها مفید در نظر گرفته می‌شود و حیوانات شکارچی کمی نیز وجود دارند که موجب نگرانی برای صاحبان گربه‌ها شود. 

اتحادیه اروپا «حق حرکت آزادانه گربه‌ها » را به رسمیت می‌شناسد. مدیر اجرایی اتحادیه اروپا در سال ۲۰۱۸ اعلام کرد که این اتحادیه «مدافع سرسخت حق حرکت آزاد گربه‌ها» است.

مطالعات نشان می‌دهند که گربه‌ها «از طریق شکار، مزاحمت، رقابت، بیماری و جفتگیری با گونه‌های بومی، بر تنوع زیستی تاثیر می‌گذارند».

ثابت شده است که گربه‌ها می‌توانند اثرات جدی بر حیات وحش داشته باشند و حتی باعث انقراض برخی گونه‌ها شوند؛ مانند لایالز رن، پرنده‌ای کوچکی با توانایی پرواز بسیار کم در جزیره استفنز نیوزلند، که با ورود اروپایی‌ها و گربه‌هایشان به آن منطقه، نسل آن منقرض شد. 

مخالفان زندانی کردن گربه‌ها در خانه‌ها چه دلیلی دارند؟ 

هرچند ارقام نگران کننده‌ای را که از کشتار پرنده‌ها به دست گربه‌ها منتشر می‌شود، نمی‌توان نادیده گرفت، مخالفان زندانی کردن گربه‌های خانگی می‌گویند آن‌ها تنها عاملان کشتار نیستند و باید بر تمام عوامل تاثیرگذار بر مرگ پرنده‌ها تمرکز کرد.

شرکت بیمه «پست‌آفیس» در بریتانیا با بررسی پرونده‌های سوانح اتومبیل‌ها، تخمین می‌زند که سالانه یک میلیون حیوان و ۱۰ میلیون پرنده در جاده‌های بریتانیا کشته می‌شوند. شیشه‌های شفاف ساختمان‌های بلند در شهرها نیز یکی دیگر از عوامل مرگ پرندگان است، و نیز عوامل کمتر دیده‌شده‌ای مانند توربین‌های بادی. 

از بین رفتن زیستگاه‌های طبیعی نیز در کشیده شدن پرندگان به مناطق مسکونی سهم بزرگی دارد و عادت بریتانیایی‌ها به دانه دادن به پرندگان هم باعث ماندگار شدن آن‌ها در شهرها و بالاتر رفتن خطر شکار شدن آن‌ها به دست گربه‌ها می‌شود. از جمله این پرندگان، کبوترهای صخره‌ای‌اند که  کاملا شهری شده‌اند. 

وجود جمعیت بالای «کبوترهای چاق» در اغلب شهرهای اروپا، آمار پرندگانی را که گربه‌ها شکار می‌کنند، بالا می‌برد. در کنار آن، تاثیر این حیوانات خانگی بر کاهش جمعیت جوندگان کوچکی که سرعت بالای تکثیر آن‌ها در میان زباله‌های شهری یکی دیگر از معضلات شهرهایی مانند لندن است، نیز باید شناسایی شود.   

حق با کیست؟ چاره چیست؟ 

بزرگ‌ترین موسسه خیریه مربوط به پرندگان در بریتانیا، «انجمن سلطنتی برای حفاظت از پرندگان» (RSPB) است که در مورد تاثیر گربه‌ها در بریتانیا چندان نگران نیست. در عوض، این خیریه بر مسئله‌ای تمرکز می‌کند که می‌گوید باعث کاهش پرندگان در بریتانیا می‌شود: «گرم شدن کره زمین، کشاورزی صنعتی، و گسترش شهرها که منجر به از بین رفتن زیستگاه و غذا[ی پرندگان] می‌شود». 

انسان در جایگاه متهم اول نابودی حیات وحش با دخالت در تنوع و تعداد گونه‌ها، نباید چاره را در زندانی کردن یا کشتار حیوانات بجوید. تاریخ نشان داده است که واکنش‌های شتابزده و حداکثری، مانند کنترل جمعیت خرگوش‌ها در استرالیا، نمی‌تواند مشکل را حل کند. 

پژوهشگرانی که از یک سو دغدغه حفظ تنوع گونه‌ها را دارند و از سوی دیگر زندانی کردن گربه‌ها را چاره کار نمی‌دانند، پیشنهاد می‌کنند که چنانچه در خانه گربه‌ای نگهداری می‌کنید که ساعاتی از روز را به گردش می‌رود، می‌توانید با رعایت چند نکته، از مرگ و میر پرندگان جلوگیری کنید: 

منع رفت‌و‌آمد گربه‌ها از غروب تا سپیده‌دم 

گربه‌ها و پرندگان بیشتر هنگام غروب و سحر فعال‌اند. گربه خود را در این ساعات در خانه نگه دارید. به این ترتیب، به طرز موثری خطر تصادف گربه‌ها در شب و نیز خطر شکار پرنده‌ها را کاهش می‌دهید.

استفاده از زنگوله و دستمال‌گردن رنگی 

گربه‌ها حتی اگر سیر هم باشند، ممکن است پرنده شکار کنند. پرنده‌ها هم با عادت کردن به  فضاهای شلوغ شهری و اماکن  پرجمعیت، ممکن است متوجه حضور گربه‌ها نشوند. یک دستمال‌گردن با رنگ تند و درخشان یا زنگوله، می‌تواند هشدار به‌موقعی به پرنده‌ها برای فرار باشد. 

جلو دسترسی گربه به جای غذا و آب پرنده‌ها را بگیرید

اگر به دانه دادن به پرنده‌ها علاقه دارید، جا و ابزارهای غذارسانی را طوری درست کنید که گربه‌ها نتوانند در اطراف آن کمین کنند و روی آن بپرند. بهترین راه، آویزان کردن ظرف دانه و آب از میله است. 

فعالان محیط زیست امیدوارند با بررسی‌های بیشتر و همه‌جانبه بتوانند راه‌حل‌های بهتر و کارآمدتری به میلیون‌ها صاحب گربه‌های خانگی، که خودشان هم اغلب به گروه‌های حیوان‌دوست و فعال محیط زیست تعلق دارند، ارائه دهند.