وزارت بهداشت و مقامات جمهوری اسلامی در مقابل پذیرش درگیر شدن بخش قابل توجهی از جامعه به ویروس «اچ‌پی‌وی (HPV)» یا «پاپیلومای انسانی»، مقاومت می‌کنند؛ واقعیت اما چیز دیگری است. در برخی از شهرها از هر ۱۰ آزمایش مرتبط با این بیماری، نتیجه نیمی از آن‌ها مثبت است و افراد به ویروس اچ‌پی‌وی مبتلا شده‌اند. 

***

«علیرضا وهاب‌زاده»، مشاور وزیر پیشین بهداشت نیز در همین زمینه، وضعیت ابتلا به اچ‌پی‌وی را «بحرانی» توصیف کرده و ضمن مقایسه آن با شیوع ویروس «اچ‌آی‌وی» در حساب کاربری‌ خود در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشته بود که دولت با کتمان واقعیت، مانع فراگیر شدن واکسیناسیون و آموزش و اطلاع‌رسانی شده است.

شیوع ویروس اچ‌پی‌وی، به معنای افزایش احتمال ابتلا به انواع سرطان در زنان و مردان مبتلا به آن است. با تمام این‌ها اما وزارت بهداشت و درمان، شیوع این ویروس را منکر شده و همچنان واکسن « گارداسیل» برای پیشگیری از ابتلا به اچ‌پی‌وی، به‌صورت قاچاق وارد کشور می‌شود. 

این یک بحران واقعی‌ست

ویروس اچ‌پی‌وی یا «پاپیلومای انسانی»، یک ویروس با سرعت انتقال بالاست که از طریق ارتباط پوست و مخاط (پوشش مرطوب اعضای داخلی بدن) و به‌خصوص از راه تماس جنسی منتقل می‌شود. ابتلا به این ویروس می‌تواند منجر به سرطان دهانه رحم، رحم، اندام جنسی، مقعد، حنجره و زبان در زنان و مردان شود. همچنین در صورت ناقل بودن مادر، ممکن است جنین با سرطان دهان یا حتی ریه متولد شود.

وزارت بهداشت جمهوری اسلامی در رابطه با تعداد مبتلایان به این ویروس هیچ آماری منتشر نمی‌کند، اما روزنامه «شرق» در گزارشی در این رابطه نوشته است: «براساس آمار ارائه‌شده از چند بیمارستان خصوصی، (بیمارستان‌های دولتی به‌هیچ‌وجه حاضر به ارائه آمار نشدند) عمل هیستروکتومی (برداشتن رحم و تخمدان‌ها) به‌دلیل ابتلا به سرطان دهانه رحم یا پیش‌مرحله‌ای به‌واسطه ابتلا به ویروس اچ‌پی‌وی، به‌طور متوسط روزانه ۱۰ عمل انجام می‌شود. باتوجه به اینکه در تهران ۱۱۸ بیمارستان وجود دارد، در خوشبینانه‌ترین حالت به‌طور متوسط، هر روز بین ۵۰۰ تا ۶۰۰ زن در سنین مختلف بین ۳۶ تا ۶۰ سال‌‌، سه عضو بدن خود را از دست می‌دهند.»

وزارت بهداشت ایران مدعی است که تنها ۸درصد مردم کشور به اچ‌پی‌وی مبتلا هستند، اما همین وزارتخانه تایید می‌کند که سرطان پستان و سرطان دهانه رحم، شایع‌ترین سرطان زنان در ایران است؛ سرطان‌هایی که بنابر اعلام مرکز ثبت سرطان ایران، حدود ۵۰درصد آن‌ها قابل پیشگیری است. مانند انواع سرطانی که ناشی از ابتلا به ویروس اچ‌پی‌وی هستند و با واکسن گارداسیل قابل پیشگیری هستند.

«نازنین دیوانعلی»، پزشک متخصص زنان و محقق، در این رابطه به «ایران‌وایر» گفت: «سرطان دهانه رحم در کشورهای جهان سوم، از‌جمله اولین علت‌های مرگ زنان است و تنها راه جلوگیری از آن،‌غربالگری و پیشگیری به‌واسطه تزریق واکسن است.»

مقامات نظام کتمان می‌کنند

پررنگ بودن نقش ارتباط جنسی در انتقال ویروس اچ‌پی‌وی موجب آن شده است که مقامات جمهوری اسلامی به‌جای آموزش، واکسیناسیون و …، به کتمان شیوع آن در ایران بپردازند.

پیش‌تر و در مواجه به شیوع ویروس «ایدز» در ایران نیز، مقامات جمهوری اسلامی رویکرد مشابهی در پیش گرفته بودند. در ایران و طی سال‌های اولیه شیوع بیماری، وجود ایدز اساسا انکار می‌شد و شمار مبتلایان به آن در داده‌های رسمی بین ۲۰۰ تا حداکثر ۵۰۰ تن بود. سپس در اوایل دهه هفتاد شمسی، شیوع چشمگیری در بین مصرف‌کنندگان تزریقی مواد و در زندان‌ها رخ داد که توجه نظام بهداشتی و سیاستمداران را به خود جلب کرد و به انکار آن پایان داد.

وزارت بهداشت دولت چهاردهم در مواجهه با شیوع بالای ویروس اچ‌پی‌وی نیز، راه انکار را در پیش گرفته است. 

«علیرضا رئیسی»، معاون بهداشت وزارت بهداشت، تبلیغات در فضای مجازی برای زدن واکسن گارداسیل را «نوعی کلاهبرداری» توصیف کرده و گفته است تزریق عمومی این واکسن در دستور کشوری وزارتخانه نیست. او همچنین اثربخشی این واکسن در پیشگیری از عفونت‌های تناسلی را انکار کرده و گفته است: «ممکن است در آینده این واکسن وارد سیستم شود، اما فعلا این موضوع در حال بررسی است.»

مقامات رسمی جمهوری اسلامی پیش‌از این نیز قاطعانه با واکسیناسیون عمومی مرتبط با این ویروس مخالفت کرده‌اند. ازجمله معاون وقت بهداشت وزارت بهداشت، ۱۲خرداد سال جاری گفته بود «قاطعانه می‌گویم که هنوز واکسن اچ‌پی‌وی برای عموم لازم نیست.»

«حسین فرشیدی»، معاون وقت وزارت بهداشت نیز در گفت‌وگو با خبرگزاری «دانشجو» ادعا کرده است که تزریق واکسن اچ‌پی‌وی برای عموم مردم نیاز نیست و واردات این واکسن به کشور صرفه اقتصادی ندارد. او در ادامه داده است: «متاسفانه اشتباهات علمی فراوانی اتفاق می‌افتد و دانشمندان درباره آن صحبت می‌کنند. باید پرسید من واکسن اچ‌پی‌وی را برای چه می‌خواهم؟ واکسن اچ‌پی‌وی فقط برای کاهش سرطان دهانه رحم است. سرطان دهانه رحم جزو ۱۰ تا اولویت اول من نیست، من اولویت‌های دیگری دارم. تعداد ابتلا به این بیماری آن‌قدر کم است که اگر من بخواهم این واکسن را تزریق کنم، ممکن است عوارضش بیشتر باشد!»

به گفته مدیرکل وقت دفتر مدیریت بیماری‌های غیرواگیر وزارت بهداشت، یکی دیگر از دلایل عدم واردات واکسن این است که گارداسیل تنها چند نوع خواص از این ویروس را هدف قرار داده است.

نازنین دیوانعلی، پزشک متخصص زنان در سوئیس در رابطه با نحوه اثرگذاری این واکسن به ایران‌وایر گفت: «اگرچه واکسن‌های امروزی ۹ ظرفیتی هستند، به‌صورت مشخص تنها انواع مشخصی از این ویروس را هدف گذاری کرده‌اند، اما نباید فراموش کنیم که واکسن گارداسیل به‌صورت کلی موجب تقویت سیستم ایمنی بدن شده و تا حد قابل قبولی جلوی ابتلا به دیگر انوع این ویروس را هم می‌گیرد.»  

از سوی دیگر در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌های ایرانی، کانال‌ها و گروه‌های فراوانی هستند که به تبلیغ بر ضد این واکسن می‌پردازند. یک کانال در شبکه پیام‌رسان ایرانی «ایتا» به نام «حیات طیبه»، تبلیغ استفاده از واکسن گارداسیل را موجب ترویج «بی‌حیایی» و روابط خارج از ازدواج خوانده و از دولت خواسته است به‌جای تهیه واکسن، زیست عفیفانه را در جامعه رواج دهد. 

کانال ایتایی «جهاد تبیین»، واکسن گارداسیل را به بنیاد بیل گیتس منصوب و آن‌ را عامل مرگ زنان در کشورهای جهان سوم خوانده و کانالی دیگری به نام «طب اسلامی» در خبری بدون منبع ادعا کرده است که پسری در فرانسه پس از تزریق واکسن گارداسیل، جان خود را از دست داده است. این در‌حالی‌ست ‌که تعدادی از مبتلایان به این بیماری به‌دلایل مذهبی و یا برای پنهان کردن روابط جنسی خود، ابتلا به این ویروس را به دیگران اطلاع نمی‌دهند.

به گفته نازنین دیوانعلی اما این ویروس نه فقط ارتباط جنسی، که ممکن است از مادر به فرزند یا از طریق معاینات پزشکی نیز حتی منتقل شود.

هزینه‌های بالای پیشگیری و درمان

وزارت بهداشت حاضر نیست هزینه‌های مربوط به بیماری اچ‌پی‌وی، چه واکسن باشد، چه آزمایش و یا درمان را زیر پوشش بیمه قرار دهد. هزینه پیشگیری، تشخیص و درمان اچ‌پی‌وی در ایران گزاف است.

بنابر یافته‌های ایران‌وایر، قیمت هر دوز واکسن گارداسیل ۹ ظرفیتی در ایران حداقل هفت تا ۹ میلیون تومان است و سه نوبت تزریق واکسن برای هر نفر، بیشتر از ۲۰ میلیون تومان تمام می‌شود. قیمت هر دوز واکسن گارداسیل چهارظرفیتی حدود دو میلیون و ۵۰۰ هزار تومان است و سه نوبت واکسیناسیون، هفت تا هشت میلیون تومان آب می‌خورد و نرخ هر دوز واکسن دو ظرفیتی اچ‌پی‌وی،‌ حدود ۹۰۰ هزار تومان است و سه نوبت واکسیناسیون، هزینه‌ای حدود دو میلیون و ۷۰۰ هزار تومان دارد.

از سوی دیگر، دولت واردات هرگونه واکسن گارداسیل را «قاچاق» تلقی می‌کند و در برخی موارد به کشف و انهدام شبکه قاچاق این واکسن اقدام می‌کند. وبسایت خبری «تابناک» ۱۵مرداد سال جاری، از «امحاء ۵۰۰ هزار دوز واکسن گارداسیل» خبر داده بود. سازمان غذا و دارو هم اسفند سال گذشته، هرگونه تبلیغات واکسن گارداسیل را «ممنوع» اعلام کرد. 

به گفته نازنین دیوانعلی، پزشک متخصص زنان اما، در دیگر کشورهای جهان حتی تزریق این واکسن به مردان نیز آغاز شده است. از سال ۲۰۱۸ به‌دلیل جلوگیری از سرطان حلق و رکتول به مردان زیر ۲۶، سال تزریق این واکسن آغاز شده است. 

این پزشک زنان ادامه داد: «براساس آخرین داده‌های ارائه شده در کنفرانس بین‌المللی مبارزه با اچ‌پی‌وی در پاریس، مشخص شده است که در صورت عدم امکان تزریق هر سه دوز واکسن به‌دلیل قیمت بالای آن، حتی یک دوز آن نیز می‌تواند تا حد قابل قبولی از شیوع این بیماری جلوگیری کند.»

با همه این‌ها، سانسور بیماری اچ‌پی‌وی در ایران ادامه یافته است. همچنان نه اطلاع‌رسانی درستی در رابطه با آن صورت می‌گیرد و نه ارگان‌های مرتبط به‌دنبال آموزش، غربالگری و پیگیری در مقابل این بیماری هستند. بیماری که به‌صورت غیر مستقیم و از طریق ایجاد سرطان جان هزاران نفر را می‌گیرد، هزاران نفری که هویتشان چندان مشخص نیست و تلاش ناکامی برای پنهان‌کردن آن‌ها وجود دارد.

از: ایران وایر