«ایرانوایر» هر هفته جمعه، بهصورت زنده در اینستاگرام به میزبانی «رقیه رضائی» و با حضور «فریبا بلوچ»، فعال حقوقبشر بلوچ و برنده جایزه بینالمللی «زنان شجاع سال ۲۰۲۴»، اخبار مهم و موارد نقض حقوقبشر در بلوچستان را به زبانهای فارسی و بلوچی پوشش میدهد.
***
سرما و بلوچستان؛ دستکم سه کودک و دو کارگر براثر گازگرفتگی جان باختند
همزمان با کاهش شدید دما در اکثر نقاط ایران، نقاطی از استان سیستانوبلوچستان نیز تحتتاثیر قرار گرفته و باوجود دمای چند درجه زیر صفر، براثر کمبود برق و گاز و حتی نفت، شهروندان در سرما ماندهاند.
به گزارش «شیوارنیوز»، روز پنجشنبه ۲۸آذر۱۴۰۳، سه کودک بلوچ در اسفندک شهرستان سراوان، بهدلیل مسمومیت ناشی از گاز منوکسید کربن چراغ نفتی علیرغم اینکه به بیمارستان منتقل شدند، جان خود را از دست دادند.
گفته میشود که بهدلیل سرمای هوا در بلوچستان، مردم این منطقه برای گرم کردن منازل خود از چراغهای نفتی استفاده میکنند. در این منطقه لولهکشی گاز نیست و بهدلیل قطعیهای مکرر برق، شهروندان به وسایل گرمایشی نفتی غیراستاندارد برای محیطهای بسته روی می آورند.
رسانه «رسانک» نیز در گزارشی، از جان باختن یک کارگر و مسمومیت شدید یک کارگر دیگر براثر استشمام گاز مونوکسید کربن خبر داده است.
همزمان ویدیوهایی که از نقاط مختلف استان سیستانوبلوچستان مخابره شده که نشان میدهد که شهروندان برای گرم کردن خود و زنده ماندن، آتش روشن کردهاند. شهروندی از خاش با انتشار ویدیویی، گفته است: «من گلخانهدار هستم و در این هوای سرد قطعی برق باعث مشکلات عدیدهای شده است. من هر ساعت یک بیست لیتری بنزین به موتور برق میریزم، ولی زیاد دوام ندارد.»
فریبا بلوچ در برنامه زنده اینستاگرامی با تاکید بر اینکه مشکل نبود حداقلهای زندگی برای شهروندان در بلوچستان امر جدیدی نیست و مردم همیشه با این مشکلات روبهرو بودهاند، گفت: «با آمدن زمستان، شهرهایی هستند مثل زاهدان، سراوان، خاش و تفتان که هوای سردتری دارند و چون لولهکشی گاز ندارند و نفت هم سهمیهای است، خصوصا شهروندانی که از قشر ضعیف هستند، از برق استفاده میکنند و وقتی برق هم میرود، مردم ناچارند آتش روشن کنند. متاسفانه برگشتیم به چند هزار سال قبل.»
بهجز این، تحلیلهایی نیز از تعطیلی مدارس در شرایط قطعیهای مکرر برق در فصل سرما منتشر شده و فعالان بلوچ میگویند که این در راستای قربانی کردن آموزش کودکان و نوجوانان برای اهداف ایدئولوژیک و ناکارآمدیهای ساختاری در نظام جمهوری اسلامی است.
رسانه رسانک در یادداشتی نوشته است: «در کشوری که بر منابع عظیم نفت و گاز خوابیده است، تعطیل و فلج شدن کل کشور بهدلیل سرما، نشان از ورشکستگی حکام ایران دارد که روزگاری می خواستند ایران را تبدیل به ژاپن خاورمیانه کنند و الان از گرم کردن یک مدرسه و روشن نگاه داشتن برق صنعت و اقتصاد عاجزند. قطعی مکرر برق، ناتوانی در گرمایش، آلودگی هوا ناشی از مازوتسوزی و ماشینهای تولید داخل، نمونههای کوچکی از کشورداری مسوولانی است که دغدغههایشان در ورای مرزهای ایران و ایجاد جنگ در منطقه است.»
اعدامهای دستهجمعی؛ ۹ شهروند بلوچ در یک روز در زاهدان و یزد اعدام شدند
رسانههای حقوقبشری بلوچستان از اعدام ۹ شهروند بلوچ تنها در روز یکشنبه ۲۵آذر۱۴۰۳ در دو زندان زاهدان و یزد خبر دادند. فریبا بلوچ در این برنامه زنده اینستاگرامی گفت که اتهام تمامی آنها، مرتبط با موادمخدر بوده است.
براساس گزارشهای منتشر شده، یکی از شهروندانی که اعدام شده، جوانی بوده که با حمل بار و جابهجایی وسایل خانه امرار معاش میکرده است. «الیا تردست (شاهوزهی»، در سن ۱۸ سالگی وقتی وسایل خانهای را برای دستمزد پنج میلیون تومان به مشهد میبرده، بازداشت و بعد از سه سال، در روز یکشنبه ۲۵آذر اعدام شده است. خانم بلوچ گفت که ماموران زندان به خانواده گفته بودند که حکم اعدام این جوان شکسته، اما بعد از مدتی بهطور ناگهانی به او میگویند که برای ملاقات آخر به خانواده خود اطلاع دهد و بعد از ملاقات آخر هم او را اعدام می کنند. او ۲۲ ساله بود که اعدام شد.
فریبا بلوچ همچنین به یکی دیگر از اعدامشدگان روز یکشنبه نیز اشاره کرده و میگوید او بیشناسنامه بوده و برای یک میلیون تومان قبول میکند یک ماشین را که نمیدانسته بار موادمخدر دارد، جابهجا کند که بازداشت و به اعدام محکوم میشود. نام این شهروند بدون شناسنامه، «محمد وزیر رودینی» اعلام شده است. گفته شده که او ۴۵ سال داشته است.
اعدام این ۹ شهروند بلوچ درحالی صورت گرفته که روز ۲۹آذر، چهاردهمین سالگرد اعدام دستهجمعی یازده شهروند بلوچ در انتقام عملیات گروه مسلح مخالف جمهوری اسلامی «جندالله» است.
براساس گزارش «حالوش»، در آذر۱۳۸۹، قوهقضاییه جمهوری اسلامی در پی حمله این گروه در چابهار، این شهروندان را که اغلب بهدلیل نسبت فامیلی با مخالفان جمهوری اسلامی از حدود دو سال قبل در بازداشت و تحت شکنجههای شدید بودند، در جلسه دادگاهی نمایشی و پروندهای پرابهام، به اعدام محکوم کرد. آنها همزمان با حمله این گروه، برای انتقامجویی بهطور دستهجمعی اعدام شدند.
ناامنسازی در بلوچستان
در هفتهای که گذشت، گزارشهای متعددی از حملات افراد مسلح ناشناس و کشته شدن شهروندان و آسیب رساندن به اموال آنها منتشر شده است. براساس گزارش رسانههای حقوقبشری در بلوچستان، در راسک، چهار شهروند بلوچ که در یک آرایشگاه مردانه بودند، براثر تیراندازی افراد مسلح ناشناس جان باختند. در سیب و سوران نیز دو شهروند بلوچ که سوار بر موتورسیکلت بودند، براثر شلیک افراد مسلح ناشناس کشته شدهاند.
روز دوشنبه۲۶آذر نیز یک شهروند دیگر در یکی روستاهای نزدیک به ابتر کشته شده است. همزمان خبرهایی نیز از آتش زدن یک مغازه در خیابان مولوی ایرانشهر توسط افراد مسلح ناشناس منتشر شده است.
این خبرها درحالی منتشر میشود که شهروندخبرنگاران و رسانههای حقوقبشری بلوچستان، جو شهرهای بلوچستان را بهشدت امنیتی توصیف میکنند. بااینحال نهادهای نظامی و انتظامی از برقراری امنیت و آرامش برای شهروندان ناتوان هستند و در اغلب موارد این جنایتها که به گفته فعالان حقوقبشر مرتبط با دستگاههای امنیتی مانند سپاه پاسداران است، در نزدیکی پایگاههای نظامی و امنیتی رخ میدهند.
فریبا بلوچ در ادامه این برنامه زنده اینستاگرامی، تنها با نام بردن از شماری از اتفاقاتی که در هفتهای که گذشت در بلوچستان رخ داده گفت که این اتفاقات نهفقط در یک یا دو شهر، بلکه در همهجای استان رخ میدهد. او به نامه سرگشادهای که شماری از دانشجویان دانشگاه چابهار منتشر کردهاند نیز اشاره کرد و گفت که دانشجویان نسبت به بیعملی مسوولان انتقاد کرده و خواستار برقراری امنیت واقعی و نهتنها کلامی شدهاند.
وضعیت وخیم مولوی فتحی محمد نقشبندی در زندان وکیلآباد
براساس گزارش نهادهای حقوقبشری، مولوی «فتحی محمد نقشبندی»، پدر «عبدالغفار نقشبندی» که از مرداد۱۴۰۲ باوجود بیماریهای قلبی و دیابت بدون یک روز مرخص یدر زندان وکیل آباد مشهد است، خبر داد.
آقای نقشبندی که پیش از بازداشت امامجمعه اهل سنت راسک بود، بهعنوان یکی از روحانیون مردمی بلوچستان شناخته میشود و مواضع او پیشتر در حمایت از خانوادههای دادخواه جمعههای خونین زاهدان و راسک، بازتاب خبری گستردهای یافته بود. او که ۶۷ سال دارد، اخیرا توسط دادگاه ویژه روحانیت به تحمل پنج سال حبس محکوم شده است. این روحانی معترض باوجود بیماری و درخواست اعزام به مرخصی برای درمان، تاکنون از حق مرخصی محروم بوده است.
فرزند مولوی نقشبندی، آقای عبدالغفار نقشبندی، روحانی معترضی بود که خبر تجاوز به «ماهو بلوچ»، دختر ۱۵ سالهای که تجاوز یک سرهنگ نیروی انتظامی به او، آتش خشم مردم را روشن و اعتراضات را در بلوچستان آغاز کرد، تایید کرد. او که مدتی بعد در اثر فشارها ناچار به ترک ایران شد، پیشتر به ایرانوایر گفته بود که پدرش را بهدلیل فعالیتهای او گروگان گرفتهاند.
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید