شهرداری منطقه ۲۰ تهران با ادعای احداث «پارک گردشگری بام ری»، به تخریب گسترده محوطه‌های تاریخی منطقه کمر بسته است؛ در حالی که گزارش‌ها و مستندات موجود نشان می‌دهد وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی طی نامه رسمی، توقف پروژه موسوم به «بام ری» را به شهرداری تهران ابلاغ کرده است.

بر اساس گزارش قدیر افروند، مدیر پایگاه ملی ری، شهرداری ری با وجود این ابلاغیه، به دخل و تصرف غیرقانونی در محوطه‌های ارزشمند «کوه نقاره‌خانه» و «گورستان تاریخی زیرین» که شامل ۱۱۸ برج و آرامگاه تاریخی است، ادامه می‌دهد.

مدیر پایگاه ملی ری گفت که پیگیری‌ها و اقدام‌های مکرر این پایگاه برای توقف پروژه بی‌نتیجه مانده است و شهرداری همچنان بر اجرای پروژه «پارک گردشگری بام ری» اصرار دارد.

اسنادی که خبرگزاری ایسنا منتشر کرد، نشان می‌دهد که مدیرکل حفظ و احیای بناها و محوطه‌های تاریخی میراث فرهنگی در نامه‌ای به معاون شهرسازی و معماری شهرداری تهران، بر لزوم استعلام از میراث فرهنگی و مطالعات پیش از هر اقدام اجرایی تاکید و درخواست کرد کلیه عملیات اجرایی در محدوده عرصه و حریم اثر تاریخی بلافاصله متوقف و هرگونه مداخله برچیده شود. با این حال، شهرداری ری نه‌تنها این درخواست‌ها را نادیده گرفت، بلکه به اقدام‌هایش ادامه داده است.

افروند از تخلفاتی دیگر مانند ریختن روزانه صدها کامیون خاک روی محوطه تاریخی و دیوارکشی بتنی گورستان تاریخی زیرین بدون مجوز میراث فرهنگی خبر داد. به گفته او، این اقدام‌ها به محو تدریجی یکی از بزرگ‌ترین محوطه‌های تاریخی شهر ری منجر شده است.

مدیر پایگاه ملی ری هشدار داد که این پروژه‌های بی‌مجوز آسیب‌های جبران‌ناپذیری به میراث فرهنگی و تمدنی ایران وارد می‌کند. او تاکید کرد که اگر برای متوقف کردن این فعالیت‌ها اقدامی فوری صورت نگیرد، فاجعه‌ای مشابه آنچه با عبور اتوبان امام علی از مرکز شهر تاریخی ری رخ داد، برای برج‌های آرامگاهی و آثار تاریخی این منطقه هم پیش خواهد آمد.

پروژه بام ری شهرداری تهران عرصه‌ای تاریخی حدود ۶۰ هکتار است که بخشی از آن گورستان تاریخی زیرین و برج نقاره‌خانه است. مجری این طرح سازمان پارک‌ها و فضای سبز شهرداری است، اما نظارت و بهره‌برداری طرح را شهرداری منطقه ۲۰ برعهده دارد.

برج یزید یا برج نقاره‌خانه در شهرستان ری که اکنون در معرض خطر تخریب قرار دارد، از مکان‌های دیدنی در غرب امین‌آباد است. طبق روایات تاریخی، این برج حدودا هزار سال پیش به دستور «بزرگ امید» ساخته شده است تا محلی برای دفن او باشد. بر اساس گفته مورخان و کارشناسان، «بزرگ امید» این مکان را ساخت تا پس از مرگ، استخوان‌هایش را آنجا دفن کند.

ساختار برج نقاره‌خانه متشکل از لاشه سنگ و گچ است و نمای آن تزیینات آجرکاری به همراه قوس‌های جناغی تزیینی دارد. به احتمال زیاد، اسکلت برج با سنگ بنا شده و سپس روی آن را آجرچینی کرده‌اند.

گورستان زیرین شهرری نیز که اکنون شهرداری تهران در حال خاک‌برداری و اجرای پروژه آنجا است، چندین دهه قبل ثبت ملی و تعیین حریم شد. شهریار عدل، باستان‌شناس برجسته، پیش‌تر در مقاله‌ای، این گورستان در دامنه کوه اسطوره‌ای بی‌بی شهربانو را با شهر آتن و اُلمپ خدایان و نکروپولیس یا شهر مردگان مقایسه کرد و از شناسایی پایه و پلان و بقایای ۱۱۸ برج‌ــ‌آرامگاه در این گورستان خبر داد.