«ایران‌وایر» سال گذشته اولین جلد از کتاب «زنان تاثیرگذار ایران» را به‌صورت دیجیتال منتشر کرد. نسخه چاپی این کتاب چند ماه پیش توسط انتشارات «ناکجا» منتشر شد. این کتاب، روایت ۱۰۰ زنی است که بر پیرامون خود، جامعه، علم، هنر، سیاست، فرهنگ، ورزش، اقتصاد و تکنولوژی تاثیر گذاشته‌، از موانع نظام نابرابر جنسیتی نهراسیده‌ و مسیری را برای رشد و دست‌یابی زنان ایران به حق برابر انسانی خویش هموار کرده‌اند. انتخاب‌کنندگان این فهرست، مخاطبانی هستند که باور دارند از این زنان تاثیر گرفته‌اند.

پس از انتشار نسخه دیجیتال کتاب زنان تاثیرگذار، از شما مخاطبان «ایران‌وایر» خواستیم اگر نام زنی که به نظرتان تاثیرگذار بوده است را در این فهرست نمی‌بینید، نام و دلیل آن که او را تاثیرگذار می‌دانید، برای ما به ایمیل info@iranwire.com  بفرستید.

در مدت چند ماه، ایمیل‌های زیادی از شما دریافت‌ کردیم و نام‌های زیادی بر پایه انتخاب‌های شما برای جلدهای بعدی کتاب جمع‌آوری شدند. منتخبان می‌توانند در هر عرصه‌ای، از فرهنگ، علم، آموزش، پژوهش و کنش‌گری گرفته تا هنر، ورزش، فعالیت‌های خیریه، سیاست، تکنولوژی، کارآفرینی، نوآوری، اقتصاد و ادبیات گام‌های موثری برداشته باشند.

اگر شما هم زنی تاثیرگذار می‌شناسید، در انتخاب‌های ما سهیم شوید. زندگی‌نامه زنان تاثیرگذار پیشنهادی شما (پس از تایید توسط تیم «ایران‌وایر»)، ابتدا در سایت منتشر می‌شود و در گام بعدی، به جلدهای بعدی کتاب زنان تاثیرگذار راه می‌یابد.

جلد اول کتاب زنان تاثیرگذار را، می‌توانید از این لینک دانلود کنید.

****

قرار بود وکیل شود، باستان‌شناس شد. پروین برزین، نخستین زنی است که در ایران کاوش‌گر میراث فرهنگی شد.

پروین برزین متولد ۱۲۹۸ در شهر تهران بود. پدرش کارمند وزارت فرهنگ و هنر بود و هنوز او به سن مدرسه نرسیده بود که با خانواده به اصفهان منتقل شدند. پروین در اصفهان درس خواندن را شروع کرد. زندگی در شهری که شبیه یک موزه است باعث شد تا پروین عاشق فرهنگ و میراث فرهنگی ایران شود. هرچند که در آن زمان هنوز سازمان حفظ عتیقه‌ که بعدها میراث فرهنگی شد، تشکیل نشده بود. باستان‌شناسان خارجی در سایت‌های تاریخی کاووش می‌کردند و بخش زیادی از آثار تاریخی توسط آن‌ها از ایران خارج می‌شد. 

پروین برزین هنوز کوچک بود که مادرش را از دست داد و پدرش سرپرستی او و دو برادرش را تنهایی به عهده گرفت. پروین هم در کنار پدرش برادرانش را هم نگهداری می‌کرد. پدرش علاقه زیادی به فرهنگ ایران داشت و همین باعث شد که فرزندانش هم علاقه‌مند شوند. او هر شب برای سه فرزندش شاهنامه می‌خواند و آن‌ها را تشویق می‌کرد که آن را بیاموزند. او همچنین حفاظت از آثار قدیمی را که از اجدادشان به آن‌ها رسیده بود، به فرزندانش یاد داد. 

در اصفهان پروین برزین به مدرسه انگلیسی‌ها یعنی مدرسه «بهشت آیین» اصفهان می‌رفت که زبان اولش انگلیسی بود. تحصیل در این مدرسه باعث شد که او در سن ۱۷ سالگی بعد از فارغ‌التحصیلی به عنوان مترجم موزه ایران باستان که در حال آماده شدن بود استخدام شود. 

پروین برزین در سال ۱۳۱۵ یعنی زمانی که آندره گدار ساختمان موزه ملی و ایران باستان را می‌ساخت، به استخدام این موزه در آمد. یک سال بعد همزمان با کار در موزه برای ورود به دانشگاه اقدام کرد. او علاقه‌مند بود که در رشته حقوق درس بخواند. اما زمان انتخاب رشته توجهش به رشته تازه تاسیس باستان‌شناسی جلب شد و این رشته را انتخاب کرد. در انتخاب رشته باستان‌شناسی نقش «محمدتقی مصطفوی» که در آن زمان در سازمان حفظ عتیقات بود و بعدها به عنوان مدیر موزه ملی انتخاب شد، موثر بود. مصطفوی به پروین برزین توصیه کرد که با توجه به استعدادش و علاقه‌ای که دارد باستان‌شناسی بخواند. او تنها دختری بود که در این رشته قبول شده بود و خیلی زود توانست بهترین دانشجوی کلاس باشد. می‌گفت که تجربه‌هایش در موزه ملی باعث می‌شد تا در درس‌ها پیشرفت کند. پروین برزین بهترین دانشجوی دوره اول باستان‌شناسی دانشگاه تهران بود. او تغییر رشته از حقوق به باستان‌شناسی را یکی از مهم‌ترین و بهترین تصمیم‌های زندگیش می‌دانست.

پس از فارغ‌التحصیلی به کارش در موزه ایران‌باستان ادامه داد. چند سال بعد بورسیه شد و مدرک موزه‌داری را از دانشگاه پنسیلوانیا دریافت کرد. در بازگشت به ایران ماموریت راه‌اندازی بخش اسلامی موزه ملی و بعد از آن راه‌اندازی موزه شهیاد را در برج در حال آماده‌ شدن شهیاد را به او سپردند.

پروین برزین نخستین باستان‌شناس زن ایران بود که در کاوش‌های باستان‌شناسی نیز وارد سایت‌های باستان‌شناسی شد. او از سوی دکتر  «عزت‌الله نگهباشن»، برای کاوش در تخت‌جمشید و پاسارگاد که  به طور مشترک بین ایرانی‌ها و دانشگاه شیکاگو  انجام می‌شد،  انتخاب شد.  قبل از او تنها تانیا گیرشمن»، همسر «رومن گیرشمن»، در کاووش‌ها شرکت می‌کرد. حضور یک زن ایرانی در میان جمع زیادی از باستان‌شناسان و کارگران سایت‌های باستانی ناآشنا و غیر معمول بود. کارگرها عادت نداشتند که با زن‌ها کار کنند. اما کم کم به حضور او عادت کردند. پروین برزین توانست با تلاش زیاد جای پای زنان را در کاووش‌های باستانی باز کند. یکی از خاطرات پروین برزین در زمان حضورش در تخت‌جمشید دیدار با یکی از شناخته‌شده‌ترین نویسندگان زن جهان بود. خودش در گفت‌وگویی این ماجرا را چنین تعریف کرده است: «یکی از خاطره هایم مربوط به آشنایی ام با زنی است که بی‌نهایت برایم هیجان انگیز بود. او کسی جز «آگاتا کریستی » نویسنده معروف داستان‌های پلیسی نیست. او به همراه شوهرش به ایران آمده بود.  در حفاری شیراز هر روز صبح زود یا آخر شب وقتی چشمم به او می‌افتاد که روی تخته سنگی  نشسته و به نقطه‌ای خیره شده است دلم میخواست از او بپرسم که در فکر طرح داستانی جدید است یا درباره گذشته دیرینه این مکان و سرزمین می اندیشد.» آگاتا کریستی مدتی در شیراز و اصفهان زندگی کرده بود. 

 پروین برزین البته به گفته خودش فضای موزه را بیشتر از کاوش در سایت‌های باستانی دوست داشت.

موزه‌های کاشان،‌ ارومیه، میاندوآب با تلاش او راه‌اندازی شد. همچنین کار ساماندهی موزه‌های آذربایجان، آبادان و رشت از کارهای پروین برزین بود. 

تربیت موزه‌دار یکی دیگر از کارهایی بود که پروین برزین به آن مشغول بود و بسیاری از موزه‌داران سرشناس ایران از شاگردان او بودند. 

او همچنین چندین نمایشگاه مهم را در موزه‌های بزرگ جهان از جمله موزه متروپولیتن و موزه بریتانیا، موزه ویکتوریا، آلبرت و موزه لوور برگزار کرد. 

بعد از انقلاب پروین برزین به کارش در موزه ملی ادامه داد و سرپرستی موزه اسلامی را به او سپردند. او یکی از برگزارکنندگان نمایشگاه هفت‌هزار سال هنر ایران بود که به مدت هشت سال به موزه‌های معتبر دنیا سفر کرد و هنر و فرهنگ ایران را به کشورهای مختلفی برد. 

او مقالات زیادی درباره موزه‌ و موزه‌داری و آثار تاریخی نوشته است. 

پروین برزین هیچ‌گاه ازدواج نکرد. در گفت‌وگویی گفته بود که آثار تاریخی و میراث فرهنگی فرزندانش هستند و خدمت به آن‌ها مهم‌ترین کاری است که از او بر می‌آید. با این همه زمانی بعد از بازنشستگی به او پیشنهاد کردند که سرپرستی موزه‌ای را بپذیرد، قبول نکرد و گفت که در این سن نمی‌تواند از پس نگهداری آثار تاریخی برآید. پروین برزین در سال ۸۲ بعد از چند سال خانه‌نشینی در اصفهان در سکوت و تنهایی  در خانه‌ای یادگار خانواده‌اش درگذشت. او خاطره‌های زیادی از خود در موزه ملی و موزه‌های دیگر به جای گذاشت جوری که بیشترین امین اموال و موزه‌داران موزه ملی زنانی هستند که در مکتب او درس خواندند و فعالیت می‌کنند.

از: ايران واير