به‌رغم ادعا‌های وزیر راه و شهرسازی و برخی از رسانه‌های نزدیک به حاکمیت مبنی بر از سرگیری فعالیت اسکله شهید رجایی، این اسکله همچنان در آتش می‌سوزد. اسکله شهید رجایی، یکی از مهم‌ترین پایانه‌های اقتصادی ایران از ظهر شنبه تا کنون در آتش می‌سوزد و خسارت وارد آمده پس از سه انفجار و بیش از ۳۶ساعت سوختن را تا خاموش نشدن کامل آتش نمی‌توان برآورد کرد. 

سجاد محمدی، معاون سابق امور مهندسی و توسعه زیربنایی سازمان بنادر و کشتی‌رانی، اما در این رابطه به «ایران‌وایر» گفت تخمین زده می‌شود هر روز تعطیلی این اسکله  حدود ۲۵ میلیون دلار به اقتصاد ایران زیان وارد می‌کند.​

اسکله شهید رجایی، شاهرگ اقتصادی

​اسکله شهید رجایی، به‌عنوان بخش کلیدی بندر شهید رجایی در بندرعباس، بیش از ۲ هزار هکتار وسعت و ۱۹ هکتار انبار مسقف دارد.

اسکله شهید رجایی نه‌تنها به‌عنوان مرکز اصلی تجارت دریایی ایران شناخته می‌شود، بلکه با اتصال به شبکه‌های حمل‌ونقل ریلی و جاده‌ای، نقش مهمی در تسهیل ترانزیت کالا به کشورهای همسایه و منطقه ایفا می‌کند.

ساعتی پس از انتشار خبر وقوع انفجار در اسکله شهید رجایی، خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، در گزارشی ادعا کرد که بندر رجایی سهم چندانی از واردات کالاهای اساسی ندارد. در این گزارش آمده بود: «بررسی آمارهای گمرک حکایت از آن دارد که سهم بندر شهید رجایی از واردات کالاهای اساسی زیاد نیست و تنها نزدیک به ۸ درصد از مجموع کل کالاهای اساسی وارداتی به کشور را به خود اختصاص داده است.

بیش از ۵۸ درصد از واردات کالاهای اساسی به کشور از طریق گمرک بندر امام خمینی (ره ) صورت می‌گیرد. همچنین نزدیک به ۱۳ درصد از واردات کالاهای اساسی نیز به بندر امیرآباد در استان مازندران اختصاص دارد. گمرکات نوشهر، چابهار و بندر انزلی نیز در رتبه‌های بعدی قرار دارند.»

این در حالی‌ست که بر اساس اخبار و اسنادی که تا روز ۵اردیبهشت۱۴۰۴ در رسانه‌ها منتشر شده بندر شهید رجایی مهم‌ترین بندر صادراتی ایران است و به لحاظ واردات هم بعد از بندر امام خمینی، دومین بندر بزرگ است.

در سالنامه سال۱۴۰۲ «سازمان بنادر و دریانوردی ایران»، نیز آمده که سالانه حدود ۴۵ میلیون تن کالا از این بندر صادر و حدود ۱۰ میلیون تن کالا وارد می‌شود.

بر اساس اطلاعات منتشر شده، ظرفیت اسکله شهید رجایی تنها در طی یک سال افزایش قابل توجهی یافته است و مطابق آخرین آمار سازمان بنادر و دریانوردی ایران، در سال ۱۴۰۳ حدود ۸۰ میلیون تن کالا در این اسکله تخلیه یا بارگیری شده‌ است.

همچنین بر اساس آماری که در رسانه‌های ایران منتشر شده از ۲۵ تن کالای اساسی وارداتی به ایران، بیش از دو میلیون تن از طریق اسکله شهید رجایی وارد می‌شوند. کالاهایی مانند گندم، برنج، روغن خام و انواع روغن خوراکی، شکر، گوشت قرمز و مرغ، نهاده‌های دامی، دارو و تجهیزات پزشکی حیاتی و … کالاهای اساسی خوانده می‌شوند.

ابهام در میزان آسیب

پس از وقوع انفجار در اسکله شهید رجایی تمامی فعالیت صادرات و واردات این پایانه اقتصادی متوقف شد و گمرک ایران از کلیه شرکت‌های طرف قرارداد خواست ارسال محموله‌های تجاری به این بندر را متوقف کنند.

همچنین اعلام شد که برخی کشتی‌های حامل اقلام وارداتی به بنادر دیگر از جمله بندر امام خمینی هدایت شده‌اند.

ظهر روز یکشنبه اما ادعا شد «با حضور فرود عسگری، معاون وزیر اقتصاد و رییس کل گمرک ایران به همراه تیم فنی و پشتیبانی گمرک در گمرک شهید رجایی» عملیات ترخیص کالاها از گمرک بندر رجایی بار دیگر از سر‌گرفته شده است.

همزمان ویدیویی از «فرزانه صادق»، وزیر راه و شهرسازی منتشر شد که ادعا می‌کرد از چهارده زون اسکله شهید رجایی تنها یک زون آسیب دیده و دیگر بخش‌های این اسکله مشغول به کار هستند. در تصاویر مورد اشاره وزیر راه و شهرسازی اما تنها تراکتور یا لیفتراک‌هایی دیده می‌شود که بدون حمل بار، مشغول ورود و خروج به صحنه هستند.

از سوی دیگر بر اساس اخباری که منابع محلی اعلام کردند که تا شامگاه یکشنبه ۷اردیبهشت، آتش همچنان در اسکله شهید رجایی به صورت کامل مهار نشده و مشخص نیست چند درصد از ظرفیت بارگیری و نگهداری کالاها در این بندر بر اثر انفجار روز شنبه دچار آسیب شده است. همچنین از میزان خسارت انفجار به محموله‌های تجاری موجود در بندر هم تا کنون برآوردی منتشر نشده است.

در رابطه با تاثیر انفجار روز شنبه اسکله شهید رجایی بر اقتصاد ایران، آرزو کریمی، عضو تحریریه ایران‌وایر با اشاره به افزایش پنج‌هزار تومانی قیمت هر دلار در ایران پس از انفجار اسکله شهید رجایی، توضیح داد: «به رغم ادعاهای مسوولان با توجه به تصاویر منتشر شده در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی، طیف وسیعی از کالاها از جمله موادغذایی، تجهیزات پزشکی، خودرو و …آسیب دیده‌اند.»

سجاد محمدی، معاون سابق امور مهندسی و توسعه زیربنایی سازمان بنادر و کشتی‌رانی، نیز در این رابطه به ایران‌وایر گفت: «تصاویر کانتینرهای دپو شده روی هم را دیده‌اید؟ تصاویر مربوط به دپوی کالای اساسی مانند گوشت قرمز و تجهیزات پزشکی کنار خودروهای وارداتی را چطور؟ نگهداری این کالاها در کنار هم نشان دهنده اوج آشوب حاکم بر این اسکله بود. متاسفانه به همین دلیل نمی‌توانیم تخمین دقیقی در رابطه با میزان آسیب وارده بر کالاهای دپو شده بزنیم.»

او ادامه داد: «در کنار از بین رفتن این کالاهای اساسی مشکلات بعدی مانند کمبود برخی اقلام از روزهای آینده در بخش‌های مختلف کشور خود را نشان خواهد داد.» به گفته معاون سابق امروز مهندسی و توسعه زیربنایی سازمان بنادر و کشتی‌رانی، همچنین بیمه‌های البرز و سینا که طرف اصلی قرارداد کالاهای این اسکله بودند، نیز با بحران‌های جدی مالی مواجه خواهند شد که عوارض آن ممکن است تا مدتی پنهان بماند ولی با گذشت چند ماه تاثیر گسترده آن لمس خواهد شد.

ضرر هنگفت تعطیلی اسکله شهید رجایی

بر اساس آمار رسمی گمرک ایران، در صادرات غیرنفتی از طریق بندر شهید رجایی به ۸۷ کشور مختلف انجام شده است که در مجموع ارزآوری معادل ۸ میلیارد و ۹۴۳ میلیون دلار برای کشور به همراه داشته است. سجاد محمدی در گفت‌وگو با ایران‌وایر با اشاره به تغییر نرخ ارز در کنار افزایش میزان واردات و صادرات، گفت پیش‌بینی می‌شد که مجموعه درآمد ارزی ایران از اسکله شهید رجایی  در سال ۱۴۰۴ از ۹ میلیارد دلار فراتر رود؛ یعنی تقریبا نزدیک به ۲۵ میلیون دلار در روز. 

البته طرح توسعه فاز دوم بندر شهید رجایی قرار بود امسال به بهره برداری برسد که به گفته این معاون سابق سازمان بنادر و کشتی‌رانی، پس از انفجار روز شنبه، مشخص نیست چه میزانی آسیب دیده است و چه زمانی به بهره برداری خواهد رسید.

انفجار ۶اردیبهشت اسکله شهید رجایی، فارغ از صدمه اقتصادی آن به طیف وسیعی از کارگران و کارکنان این اسکله نیز صدمه زده است. آسیب‌های وارده به این افراد و خانواده‌های آنان از جمله مواردی است که ابعاد گوناگون آن در روزهای آینده مشخص می‌شود. کارگرانی که به دلیل آسیب‌های جدی، امکان بازگشت به بازار کار را برای مدتی طولانی یا شاید برای همیشه از دست داده‌اند و معیشت تعداد قابل توجهی از خانواده‌های آنان دچار بحران‌های جدی خواهد شد.