ایران وایر
در پی ابراز نگرانی فعالان میراث فرهنگی و هشدار یونسکو درباره پیامدهای عبور مترو از حریم مسجد جامع «عتیق» اصفهان، سرانجام قائممقام وزیر میراث فرهنگی اعلام کرد که بررسی این موضوع در دستور کار شورای تأمین و وزارت میراث فرهنگی قرار گرفته است.
«علی دارابی»، روز جمعه۱۶خرداد۱۴۰۴، در گفتوگو با خبرگزاری «ایلنا» درباره وضعیت رسیدگی به پرونده عبور مترو از مجاورت مسجد جامع عتیق اصفهان گفت: «هیأتی متشکل از کارشناسان میراث فرهنگی و متخصصان بافتهای تاریخی به اصفهان اعزام شدهاند و با مهدی جمالینژاد، استاندار اصفهان، نیز درباره این موضوع گفتوگو کردهایم.»
مسجد جامع عتیق اصفهان در سال ۱۳۱۰ در فهرست آثار ملی ایران، و در سال ۱۳۹۰ بهعنوان یکی از بناهای تاریخی ایران، در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است.
در تاریخ ۱۵خرداد۱۴۰۴، امیر کرمزاده، مدیرکل میراث فرهنگی استان اصفهان، اعلام کرد که یونسکو نسبت به پیامدهای احتمالی عبور مترو در نزدیکی مسجد جامع عتیق هشدار داده و خواستار بررسی دقیقتر این مسئله شده است.
به گفته قائممقام وزیر میراث فرهنگی، این وزارتخانه ظرف دو هفته آینده نظر نهایی خود را درباره عبور خط دو مترو اصفهان از فاصله ۲۰متری این مسجد ثبتشده در فهرست جهانی، بهطور رسمی اعلام خواهد کرد.
بر اساس این گزارش، شماری از ارزیابان و کارشناسان حوزه میراث فرهنگی نیز برای ارائه نظر تخصصی و مشاوره به سازمان میراث فرهنگی، به جلسات مربوطه دعوت خواهند شد.
کرمزاده همچنین تأکید کرده است که در صورت تأیید نشدن طرح فعلی، مسیر مترو باید اصلاح شود و با رعایت فاصلهای بیش از ۱۵۰متر از مسجد جامع عتیق عبور کند.
او همچنین اذعان کرده که شرکت مترو «بدون رعایت کامل ضوابط و ملاحظات میراث فرهنگی» اقدام به اجرای برخی عملیات کرده است.
به گفته این مقام مسوول میراث فرهنگی تنها در صورتی با عبور خط مترو از کنار مسجد جامع عتیق موافقت خواهد کرد که «تأییدیههای لازم مبنی بر نبود آسیب به بنا» ارائه شود.
این در حالی است که کارشناسان و فعالان میراث فرهنگی معتقدند مشکل اصلی، نهفقط خود خط مترو بلکه تبعات و تأثیرات عبور آن از حریم این سازه تاریخی است.
به گفته این کارشناسان، لرزشهای ناشی از حرکت قطار میتواند در بلندمدت به ساختار این بنای تاریخی آسیب برساند و جایگاه آن را در فهرست میراث جهانی یونسکو با تهدید جدی مواجه کند.
عبور پروژههای عمرانی و زیرساختی از حریم آثار ثبتشده در فهرست میراث جهانی، همواره با حساسیت و نظارت جدی یونسکو و نهادهای مسئول میراث فرهنگی همراه بوده است؛ چراکه هرگونه مداخله میتواند منجر به آسیبهای جبرانناپذیر یا حتی حذف این آثار از فهرست جهانی شود.
مسجد جامع عتیق اصفهان، که در بافت تاریخی این شهر واقع شده، یکی از کهنترین و مهمترین بناهای مذهبی ایران است. قدمت این مسجد به سال ۸۴۱ میلادی بازمیگردد و از آن بهعنوان نخستین مسجد با الگوی چهارایوانی برگرفته از کاخهای ساسانی در معماری مذهبی یاد میشود.
این مسجد، نمونهای منحصربهفرد از ترکیب سبکهای مختلف معماری اسلامی از دورههای عباسی، آلبویه، سلجوقی، ایلخانی، تیموری و صفوی است که طی سالهای اخیر چندینبار مورد مرمت قرار گرفته، اما تلاش شده اصالت تاریخی آن حفظ شود.