به گزارش خبرنگا ایرنا، مرال‌(Cervus elaphus) گوزن قرمز هیرکانی یا گوزن قرمز خزری از بزرگترین زیرگونه‌های گوزن و جانوری اجتماعی، شب‌گرد، گیاهخوار، نشخوارکننده، سُم‌دار و دارای حس بویایی و شنوایی به نسبت قوی است و هنگام شب مناطق باز و بدون درخت را برای چریدن انتخاب می‌کند و صبح‌ها به مناطق انبوه جنگلی می‌رود.

مرال‌ها در گذشته از نواحلی جنگلی سواحل دریای خزر تا ارتفاعات البرز و دامنه‌های زاگرس با جمعیت زیاد مشاهده می‌شد، اما اینک به دلیل تهدیدهای زیستی و شکار بی‌رویه، جمعیت این گونه ارزشمند کاهش یافت و در خطر انقراض قرار دارد.بر همین اساس،‌ حفاظت از زیستگاه به ویژه در موسم گاوبانگی ضرورتی برای تداوم بقای این جانور علف‌خوار است.

چرا گاوبانگی برای مرال‌ها خطرآفرین می‌شود

گوزن‌های نر در فصل گاوبانگی با درآوردن بانگ‌های بلند ماده‌ها را به سوی خود می‌کشانند و همچنین نرهای دیگر را از آمدن به قلمرو خود می‌رانند، اما از سوی دیگر بانگ‌های پی‌درپی نرها، کار ردیابی‌ آنها را آسان می‌کند.

برخی شکارچیان با درآوردن صدای گوزن‌ها، آن‌ها را به گمان حضور نری دیگر در قلمرو خود، فریفته و سوی خود می‌کشانند و به آسانی در دام می‌اندازند.

گاوبانگی و مرال‌های مخفی‌کار

مرال‌ها جانورانی مخفی‌کار هستند و در اغلب مواقع سال در پوشش جنگلی زیستگاه خود استتار می‌کنند، اما در فصل جفت‌گیری به علت سردادن صدا آسیب‌پذیر و از سوی شکارچیان مورد تهدید قرار می‌گیرند. به همین دلیل پایش مستمر و نظارت دقیق زیستگاه‌های این گونه در فصل گاوبانگی اهمیت دارد.

گاوبانگی موسم آغاز دوره سرخوشی و جفت‌گیری گوزن‌ قرمز یا مرال است که به نوعی معیاری برای سرشماری این گونه ارزشمند درحال انقراض محسوب می‌شود. این موسم از نیمه شهریور تا نیمه مهر به مدت یک ماه ادامه دارد و حیات و بقای این گونه ارزشمند در خطر انقراض تا حد زیادی به آن وابسته است.

جفت‌گیری مرال‌ها

مرال‌ نر در فصل جفت‌گیری(موسم گاوبانگی) به طور معمول با تعدادی ماده یک گروه را تشکیل ‌می‌دهد ولی در دیگر روزهای سال، نرها در یک دسته و ماده‌ها و بچه‌ها در دسته دیگر زندگی می‌کنند.

گوزن قرمز یا مرال حدود ۱۳۷ سانتیمتر قد دارد و وزنش می‌تواند بین ۲۳۰ تا ۳۲۰ کیلوگرم باشد. شاخ‌های این گونه ارزشمند در اواخر زمستان می‌افتد و شاخ‌های جدید در اواخر تابستان رشد می‌کند.

خال‌هایی که به بچه‌گوزن برای استتار کمک می‌کند

گوزن قرمز هیرکانی یا گوزن قرمز خزری دوره بارداری هشت ماه دارد و در فصل بهار بچه گوزن به دنیا می‌آید که به گوساله معروف است. بچه گوزن برخلاف والدین خود، خال‌های سفید رنگ متعددی دارد. گوساله‌ها پس از تولد می‌توانند راه بروند یا بدوند، اما مادرانشان آن‌ها را در میان علف‌های انبوه و بلند مخفی می‌کنند.

خال‌های روی بدن بچه مرال‌ها به استتار هرچه بیشتر آن‌ها و در نتیجه در امان ماندنشان از دست شکارچی‌ها کمک می‌کند؛ زیرا شبیه سایه‌هایی هستند که در اثر تابش نور خورشید از میان شاخه و برگ درختان بر کف جنگل ایجاد می‌شود.

به گزارش ایرنا، افزایش گشت‌های میدانی، محدودسازی ورود دام به زیستگاه‌های بحرانی، آموزش جوامع محلی و پایش مستمر مناطق کلیدی در قالب اجرای طرح حفاظتی گاوبانگی در مناطق جنگلی و زیستگاه‌های ثبت‌شده مرال همچون بخشی از عرصه جنگلی پناهگاه حیات وحش خوش‌ییلاق در شاهرود و محدوده امن رودبارک در منطقه حفاظت شده پرور مهدیشهر و دیگر عرصه‌های شمالی استان برای تثبیت جمعیت و افزایش زادآوری این گونه ارزشمند در سال ۱۴۰۴ ضروری است.

انتظار می‌رود این موضوع مورد توجه مسوولان و دوست‌داران محیط‌زیست و حیات وحش قرار بگیرد.

به گزارش ایرنا، جنگل رودبارک از دیدنی‌های مهدی‌شهر در شمال استان سمنان و حیات وحش خوش‌ییلاق از دیدنی‌های شاهرود در شرق استان سمنان به شمار می‌رود که پوشیده از جنگل‌های هیرکانی است.