محله «پشتشهر» بندرعباس، محلهای قدیمی است. از یکسو به اسکله صیادی و بازار ماهیفروشها میرسد و از سوی دیگر به «ساحل خشک»، نامی که مردم منطقه با شنیدنش داغ دلشان تازه میشود.
ساحل خشک نام مکان مشخصی در این منطقه نیست. در طول سالهای گذشته شهرداری بندرعباس بخشهایی از ساحل را در این منطقه و مناطقی دیگر با عنوان اجرای طرحهای زیباسازی خشکانده است. ایرانوایر دریافته است که به دلیل اعتراض مردم بندرعباس به اجرای طرحهایی که منجر به خشکاندن عامدانه ساحل شده شهرداری مدتی این طرحها را متوقف کرده بود اما حالا دوباره در حال اجرای آن است و هرگونه اعتراض نسبت به این اقدام شهرداری با رفتارهای سرکوبگرانه مواجه میشود.
***
«سعاد» متولد محله پشت شهر است اما حالا چند سالی است که ازآنجا به محل دیگری نقلمکان کردهاند. او به ایرانوایر میگوید: «مردم پشت شهر بهجایی که پیشتر در معرض جزر و مد دریا بوده میگویند ساحل خشک. اینجانب را درگذشته پشتشهر اسم گذاشتند چون قدیمیها بر این باور بودند که دریا و ساحل آن حافظ و پشتیبان شهر است. در طول سالهای گذشته شهرداری به اشکال مختلف باهدف اجرای پروژههای عمرانی و تجاری بخشهای وسیعی از ساحل را در این منطقه خشکاند. اولش مردم زیاد اعتراضی نداشتند اما بهمرور و با خشکاندن بخشهای بزرگی از ساحل بدون اینکه نتیجهای برای شهروندان داشته باشد یا دستکم وعده زیباسازی تا حدی به نتیجه برسد صدای اهالی درآمده است.»
به گفته سعاد شهرداری در دو سال گذشته به دلیل همین اعتراضها گاه ناچار شده بهکل موقت هم که شده دست از اجرای پروژه بکشد اما با افتادن آب از آسیاب اعتراض دوباره دستبهکار میشود: «هفته گذشته دوباره شروع کردند به خشککردن بخشی از ساحل. خیلی از اهالی و دلسوزان و فعالان محیطزیست بندر واکنش نشان دادند اما نتیجه خیلی جالب بود. از اطلاعات با همه تماس گرفتند بعضیها را برای سوال و جواب احضار کردند بعضیها را هم تهدید کردند که اگر استوریها و پستهایشان را حذف نکنند بازداشت خواهند شد.»
ایرانوایر دریافته است که دستکم ۲۰ فعال فضای مجازی و چهرههای محیطزیستی و مدنی در هفته گذشته به دلیل اعتراض و اطلاعرسانی در خصوص خشکاندن عمدی ساحل در بندرعباس به نهادهای امنیتی احضار شدهاند.
ساحلی که خشکشده و دریایی که مرده
یکی از فعالان محیطزیست در بندرعباس درباره موانع و مشکلاتی که خشککردن ساحل ایجاد کرده را چنین توصیف میکند: «اقدامات غیر کارشناسانه شهرداری بندرعباس در ساحل این شهر مثنوی هفتاد من کاغذ است. مثلا یکی از این اقدامات احداث موجشکن در ساحل است. همه شهرهای ساحلی در مناطقی نیازمند احداث موجشکن هستند یا برای کنترل نوسانات و جزر و مد دریا باید دیوارههای ساحلی متناسب با منطقه تعبیه شود اما شهرداری بندرعباس با نصب موجشکن و دیوارههایی که بدون نظر کارشناسی طراحی و نصبشدهاند موجب شده که دریا بمیرد. قدرت امواج محدود و گردش آب در این نقاط گمشده و بخشی از ساحل شبیه به ماند آبی متعفن با رسوبات لجن شده است.»
این فعال محیطزیست با ابراز تاسف از افزایش تعداد مناطق مرده دریایی در ساحل بندرعباس میگوید: «مناطق مرده دریایی به جاهایی گفته میشود که موجود زنده به دلیل کم شدن میزان اکسیژن در رسوبات آن نمیتواند در آن رشد کند. اینها همه حاصل بیعملی شهرداری در نظارت و کنترل هدایت پسابهای صنعتی به ساحل و اقداماتی است که با پوشش زیباسازی موجب شد سطح آب در ساحل برخی مناطق بهشدت کم بشود. این آلایندههایی که وارد دریا میشوند رفتهرفته زنجیره غذایی موجودات دریایی را تهدید میکند و این تهدید در انتهای زنجیره به انسان میرسد.»
چرا ساحل پشت شهر برای مردم مهم است؟
شهرداری بندرعباس طی سالهای گذشته تصویر بندری شهر را تغییر داده. چیزی که به باور مردم هویت و اصالت این شهر بود حالا با سازههای بیارتباط به فرهنگ بومی، تغییر بافت ساحل و خشکاندن ساحل شنی زیبایی که به خیابانهای عریض تبدیل شد، جایگزین شده است.
یکی از شهروندان بندرعباس میگوید: «دیدن تصویرهای قدیمی از این منطقه قلب ما را به درد میآورد. تقریبا دیگر ساحلی نمانده درحالیکه در ساحل شنی پشت شهر تابستانها تا چشم کار میکرد بچهها را میدیدی که مشغول بازی و آبتنی بودند. این شهرداری دو سه سال دیگر همینطوری پیش برود ساحلی نمیماند و میرسیم به قشم.»
بیشترین چیزی که شهروندان را آزار میدهد بیتوجهی شهرداری نسبت به مطالبه شهروندان در خصوص حفظ هویت بندری شهر است: « هیچکس منکر این نیست که مردم نیازمند داشتن ساحلی تمیز و بدون آلودگی هستند اما هر اقدامی درزمینهٔ بهبود وضعیت دریا با توجه به وسعت ساحل، تراکم جمعیت، شلوغی شهر و حضور صدها شرکت شیلات و صنعتی و بارگیری و تجاری به مطالعات و پایشهای دقیق و دورهای نیاز دارد. درحالیکه شهرداری معمولا رانتهای بزرگ و بودجههای کلان میگیرد با ارزانترین روشها و بدون حتی مطالعه اندکی درزمینه تبعات اقداماتش دست به اجرای طرحهایش میزند.»
دیوارهای ساحلی نصبشده در بندرعباس تبدیلشده به محلی برای تلنبار شدن زباله، جمع شدن موش، سوسک و حیوانات موذی در ساحل. پیشروی نامناسب خشکی در آب و تصرف حریم دریا به شکلی فزاینده در بندرعباس صورت میگیرد.
یکی از اهالی پشت شهر که صیادی شغل اجدادی اوست میگوید: «من از وقتی پسربچهای بودم یا دستخالی و یه تور میرفتم توی دریا و ماهی میگرفتم. الان تا چند ده متر هم در دریا پیش برویم یک بچه قورباغه هم نمیگیریم چه رسد به ماهی. این دریا رزق و روزی این مردم را در دلش جا داده است. هیچ نمانده برای بندر جز همین دریا آن را هم دارند خشک میکنند.»
رانتخواری شهرداری و مردمی که صدایشان شنیده نمیشود
بر اساس گزارشهای منتشرشده در رسانههای محلی بندرعباس شورای شهر بندرعباس مصوبهای را تصویب کرده که اگر پروِ ای بالای ۵۰۰ میلیون تومان در ساحل اجرا شود ابتدا باید به کمیسیون عمران و صحن علنی شورای شهر ارایه شود و در صورت داشتن توجیه کافی تصویب و اجرایی شود. شهروندان اما میگویند شهرداری هرگز این مصوبه را در دستور کار خود قرار نداده است.
«مهدی دادیزاده» عکاس شناختهشده اهل و ساکن بندرعباس در گزارشی تصویری که در حساب اینستاگرامش منتشر کرده نوشته است که دو هفته قبل شهروندان ساکن پشت شهر بهیکباره متوجه شدند عملیات خشکاندن ساحل بدون هرگونه اطلاعرسانی از سر گرفته شده و سازههایی زشت در جای جای آن سر بر میآورند.
او در ویدیویی که در گفتگو با صیادان بندر در کنار لنجهایشان منتشر کرده خطاب به شهردار بندرعباس میگوید: این صیاد لنجش را کجا ببرد برای گدم بکند؟»
گدم اصطلاحی بومی است به معنای نشستن لنج بر شن نرم ساحل. ساحلی که حالا یا پشت دیوارهای بلند موج شکن پنهان شده یا بر آن سنگهایی ریختهاند آشیانه جانوران موذی.
اعضای شورای شهر بر ناکارآمدی سازوکاری که منجر به تداوم اجرای طرحهای خشکاندن عمدی دریا شده اذعان دارند. یکی از اعضای شورای شهر بندرعباس در گفتگو با «صبح ساحل» گفته است: «سازمان محیطزیست باوجوداینکه زیر نظر نهاد ریاست جمهوری است و تمام ساختوسازها در محدوده ساحل باید با مجوز آن انجام شود بازهم نمیتواند به شکل مستقیم و مستقل در این زمینه ورود کند و مانع اقداماتی اینچنینی در ساحل شود.»
اگر شما هم به شهرداری بندرعباس برای خشکاندن عمدی ساحل به خاطر زیباسازی اعتراض دارید، میتوانید صدای خود را به گوش «مهدی نوبانی» ، شهردار بندرعباس برسانید. راههای تماس مهدی نوبانی را طریق این لینک بیابید.
ایرانوایر با هدف مطالبهگری شهروندان و پاسخگویی مسوولان یک بانک اطلاعاتی جامع از راههای تماس مسوولان حوزههای مختلف جمعآوری کرده و آن را در اختیار شهروندان قرار داده است.
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید