بیانیههای شورای همکاری خلیج فارس درباره ایران و جزایر سهگانه در حال تندترشدن و با جزییات بیشتری است که نشان میدهد امارات متحده عربی در حال بخشیدن ابعاد تازهای به اختلاف ارضی خود با جمهوری اسلامی در یکی از ضعیفترین دورههای سیاسی ایران در نزدیک به پنجاهسال اخیر است.
***
بیانیه اخیر این شورا درباره جزایر سهگانه و میدان نفتی «آرش»، وسیعترین و تندترین ادعا علیه تمامیت ارضی ایران پس از حمله عراق در زمان «صدام حسین» به ایران با ادعای اشغال خوزستان و رودخانه مرزی میان دو کشور است. با اینکه این شورا، در سالهای اخیر بهطور پیوسته به موضوع جزایر سهگانه پرداخته، اما بیانیه شورای رهبری آن در بحرین، بیسابقهترین ادعای این شش کشور علیه ایران است.
در کشوری که ایران زمینهساز استقلالش شد
شورای همکاری در چهلوششمین نشست خود که به میزبانی پادشاهی بحرین در دوازدهمآذر برابر با سومدسامبر۲۰۲۵، برگزار شد، تندترین بیانیه خود درباره جزایر سهگانه را صادر کرد. این نشست با حضور رهبران عالی شش کشور شورای همکاری خلیج فارس برگزار شد که خود اهمیت مضاعفی به ادعاهای مطرحشده در بیانیه میدهد.
بهجز «حمد بن عیسی آل خلیفه»، پادشاه بحرین و رییس دورهای شورای عالی، در این نشست «شیخ منصور بن زاید آل نهیان»، نایبرییس دولت، معاون نخستوزیر و رییس دیوان ریاست امارات متحده عربی، شاهزاده «محمد بن سلمان بن عبدالعزیز آل سعود»، ولیعهد و نخستوزیر پادشاهی عربستان سعودی، «هیثم بن طارق»، سلطان عمان، «شیخ محمد بن عبدالرحمن بن جاسم آل ثانی» نخستوزیر و وزیر امور خارجه دولت قطر و «شیخ مشعل الاحمد الجابر الصباح»، امیر کویت حضور داشتند.
بیانیهای که بر «اشغال» جزایر سهگانه تاکید دارد، توسط هر شش رهبر شورای همکاری و همسایگان جنوبی ایران و در بحرین سرزمینی که ایران با انتقال مسالمتآمیز حاکمیت آن به ساکنان این سرزمین در زمان «محمدرضا شاه»، زمینهساز استقلال آن شد، امضا شده است.
بیانیه، اینبار درباره ادعاها علیه ایران بسیار مفصلتر از موارد گذشته بود و یک سرفصل کامل و مفصل را به موضوع آنچه که «اشغال سه جزیره متعلق به امارات متحده عربی توسط ایران» خوانده، اختصاص داده بود.
جزایر سهگانه و مصادره شعار ایران
این بیانیه در ماده ۶۷ میگوید: «شورای عالی بر مواضع قاطع و تصمیمات پیشین خود در خصوص محکومیت تداوم اشغال سه جزیره (تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی) متعلق به امارات متحده عربی توسط ایران تاکید کرد و بار دیگر موارد زیر را یادآور شد:
الف. حمایت از حق حاکمیت امارات متحده عربی بر سه جزیره تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی و همچنین بر آبهای سرزمینی، حریم هوایی، فلات قاره و منطقه انحصاری اقتصادی این سه جزیره، زیرا این جزایر جزو جداییناپذیر قلمرو امارات متحده عربی هستند.
ب. بیاعتبار و بدون اثر دانستن هرگونه تصمیم، رویه یا اقدام انجامشده توسط ایران در سه جزیره، زیرا چنین اقداماتی واقعیتهای تاریخی و حقوقیِ مورد اتفاق را که حاکمیت امارات متحده عربی بر این سه جزیره را تایید میکند، تغییر نمیدهد.
ج. درخواست از ایران برای پاسخ مثبت به تلاشهای امارات متحده عربی جهت حلوفصل موضوع از طریق مذاکرات مستقیم یا ارجاع آن به دیوان بینالمللی دادگستری».
در این بند، شعار ایران که جزایر سهگانه را جزو لاینفک سرزمین ایران میخواند مصادره شده و گفته شده که امارات این سه جزیره را جزو جداییناپذیر سرزمین خود میداند.
اعتراض به ساختوسازهای ایران در ابوموسی
تا به اینجا موارد ادعا شده شده کموبیش مشابه بیانیههای قبلی شورای همکاری خلیج فارس است اما در ماده ۶۸، به مواردی اشاره شده که اعتراض مورد به مورد به جزییات عملکرد ایران است:
«شورای عالی، ساختوسازهای مستمر دولت ایران برای اسکان شهروندان ایرانی در سه جزیره اماراتیِ اشغالی و نیز مواضع و اقدامات تنشزای مقامات ایرانی را محکوم کرد؛ از جمله:
- اظهارات صادرشده در ۳۱اکتبر۲۰۲۵ که طی آن دبیرکل شورای عالی انقلاب فرهنگی ایران با درج مناسبتی جدید در تقویم ایران ــ متناظر با ۳۰نوامبر در تقویم میلادی ــ تحت عنوان «روز ملی سه جزیره در خلیج» موافقت کرد.
- اظهارات عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران، فدا حسینملکی، در ۲۰اکتبر۲۰۲۵ در واکنش به بیانیه مشترک اخیر شورای همکاری خلیج فارس و اتحادیه اروپا، مبنی بر اینکه “سه جزیره بخش مهم و راهبردی از سرزمین و آبهای سرزمینی ایران هستند.”
- سخنان عباس مقتدایی، نایبرییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، در ۱۹اکتبر۲۰۲۵ درباره تکرار ادعاهای برخی کشورها درخصوص “سه جزیره ایرانی” در خلیج فارس و تاکید او بر اینکه حاکمیت ایران بر سرزمین و آبهای خود، خط قرمز است و تمامی کشورها، از جمله امارات متحده عربی، باید درک کنند که دخالت خارجی در امور منطقه، امنیت تمام منطقه را تهدید میکند.
- همچنین شورای عالی، اظهارات احمد بنافی، فرماندار جزیره اماراتیِ ابوموسی که ایران آن را اشغال کرده است، در مصاحبه با ایرنا در ۲۵مه۲۰۲۵ درباره پیگیری اجرای طرح ساخت ۱۱۰واحد مسکونی در این جزیره بهدستور وزیر راه و شهرسازی ایران را محکوم کرد.»
مطرحشدن موضوعات نظامی برای اولینبار
بیانیه در اقدامی بیسابقه سومین بند خود را به جزایر سهگانه اختصاص داده و در بند ۶۹ برای اولینبار به مسایل نظامی پرداخته است: « شورای عالی، مانورهای نظامی ایران که شامل سه جزیره اماراتیِ اشغالی ــ تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی ــ و آبهای سرزمینی، حریم هوایی، فلات قاره و منطقه انحصاری اقتصادی این جزایر بهعنوان بخش جداییناپذیر قلمرو امارات میشود را محکوم کرد. آخرین این رزمایشها در ۱۳مه۲۰۲۵ (بیست و سوم اردیبهشت، یکماه قبل از حمله اسراییل به ایران) برگزار شد، زمانی که نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ترتیبات جدید عملیاتی را در منطقهای که ایران آن را “جزایر نازعات” مینامد ــ شامل سه جزیره اماراتی اشغالی ــ بر اساس دستور سرلشکر محمد باقری، رییس (کشته شده) ستاد کل نیروهای مسلح ایران، انجام داد.»
منطقه نازعات به مجموعه چهار جزیره تنب بزرگ، تنب کوچک، ابوموسی و سیری در خلیج فارس در نزدیکی تنگه هرمز گفته میشود. این جزایر دژ دفاعی ایران در تنگه هرمز است.
بیانیه در چهارمین بند خود درباره جزایر سهگانه یعنی بند ۷۰، به محکومیت رفتار ایران پرداخته و گفته: «شورای عالی، سفرهای مکرر و نقضهای صورتگرفته توسط مقامات ارشد ایرانی به سه جزیره اماراتی اشغالی ـ تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی را محکوم کرد. آخرین این موارد:
- بازدید دریادار علیرضا تنگسیری، فرمانده نیروی دریایی سپاه، در ۳نوامبر۲۰۲۵ به جزیره اماراتیِ ابوموسیِ اشغالی و نیز به جزیره سیری.
- همچنین سفر بازرسی سرلشکر محمد پاکپور، فرمانده نیروی زمینی سپاه، در ۵اکتبر ۲۰۲۵ به واحدهای رزمی «جزایر خلیج» وابسته به نیروی دریایی سپاه، جایی که گفت: «امروز مفتخریم که در خدمت برادران عزیزمان در نیروی دریایی سپاه هستیم و از جزایر نَزَعات، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک بازدید کردیم»، محکوم شد.
- همچنین سفر ۲۱سپتامبر۲۰۲۵ محمد آشوری، استاندار هرمزگان و سعید رسولی، معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل سازمان بنادر و دریانوردی ایران، به بندر جزیره اشغالی ابوموسی نیز محکوم شد.»
ابراز نگرانی شش رهبر شورای همکاری از «اقدامات خصمانه ایران»
این بیانیه سپس در ماه ۷۱ خواسته مشخصتری با ایران مطرح کرده و گفته «شورای عالی تمامی اظهارات خصمانه و تنشزا علیه امارات متحده عربی درباره حق حاکمیت این کشور بر سه جزیره اشغالی را محکوم و نسبت به همه اقدامات خصمانه ایران ابراز نگرانی کرده و آنها را نقض حاکمیت امارات و مغایر تلاشها برای یافتن راهحل مسالمتآمیز دانسته است. شورا از ایران خواسته از این اقدامات تحریکآمیز و تشدیدکننده تنش خودداری کرده و مواضع سازندهای اتخاذ کند که اعتمادسازی کرده و به دستیابی به راهحل عادلانه درباره سه جزیره کمک کند.»
سپس در ماده ۷۲ پای اتحادیه اروپا را بهمیان کشیده و گفته است «از موضع اتحادیه اروپا در موضوع اشغال سه جزیره متعلق به امارات توسط ایران، همانگونه که در بیانیه مشترک نخستین نشست سران شورای همکاری–اتحادیه اروپا در ۱۶اکتبر۲۰۲۴ در بروکسل بیان شد و در بیانیه مشترک بیست و نهمین نشست وزیران مشترک شورای همکاری–اتحادیه اروپا در ۶اکتبر۲۰۲۵ مورد تایید دوباره قرار گرفت، تقدیر کرد.»
بیانیه موضوع نسبتا تازه میدان نفتی «آرش» که کشورهای عربی به آن «الدره» میگویند را پیش کشیده و در بند ۷۳ گفته است: «شورای عالی تاکید کرد که میدان الدره بهطور کامل در آبهای دریایی دولت کویت قرار دارد و مالکیت منابع طبیعی در منطقه مشترکِ فرو رفتهِ مجاور منطقه تقسیمشده سعودی–کویتی، از جمله کل میدان الدره، تنها بهطور مشترک متعلق به پادشاهی عربستان سعودی و دولت کویت است. تنها این دو کشور حق بهرهبرداری کامل از منابع طبیعی این منطقه را دارند، مطابق با مقررات حقوق بینالملل و توافقهای منعقد و لازمالاجرای میان آنها. شورا بار دیگر هرگونه ادعای حقوقی از سوی هر طرف دیگر در این میدان یا منطقه فرو رفته مجاور منطقه تقسیمشده در مرزهای تعیینشده میان عربستان سعودی و کویت را قاطعانه رد کرد.»
بیتردید موضوع جزایر سهگانه در حال تبدیل شدن به یک اختلاف عمده است و اضافه شدن موضوع میدان نفتی آرش به آن زنگهای هشداردهنده درباره تمامیت ارضی ایران را هم بهصدا در آورده است.
در حالیکه جمهوری اسلامی بهدلیل سیاستهای غیرملی خود، ایران را در شرایط بسیار تضعیفشدهای قرار داده است، شورای عالی که بالاترین نهاد در شورای همکاری خلیج فارس است، از ادعای ارضی علیه ایران حمایت کرده و بیست و هفت کشور اتحادیه اروپا را هم در این زمینه به علاوه چین و روسیه با خود همراه کرده است.
عمان و قطر دو کشوری که قبلا روابط نزدیکی با ایران داشتند و میانجیگر اختلافات جمهوری اسلامی با جامعه جهانی بوند، اینک در بالاترین سطوح رهبری خود در شمار حامیان ادعا علیه تمامیت ارضی ایران هستند.
- عبارت های داخل گیومه در این گزارش متن دقیق بیانیه شورای همکاری خلیج فارس است.
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید