ایران وایر
«کوچر بیرکار»، یا «فریدون درخشانی»، ریاضیدان کُرد ایرانی-بریتانیایی است. او که متولد روستای «نی» در مریوان است، اکنون استاد دانشگاه «چینگهوا» در پکن چین و استاد افتخاری دانشگاه ناتینگهام در بریتانیاست. آقای بیرکار، تاکنون جوایز ارزشمندی را در علم ریاضی از آن خود کرده است، از جمله مدال «فیلدز» که نزد ایرانیان با نام «مریم میرزاخانی»، دیگر ریاضیدان ایرانی برنده این جایزه که در تیرماه ۱۳۹۶ در اثر بیماری سرطان درگذشت، شناخته میشود.
مدال فیلدز بیرکار ساعتی پس از اهدا در ریو دو ژانیرو و در همان محل برگزاری مراسم، بههمراه کیف پولش دزدیده شد، اما بنیاد سیمونز مدال دیگری به او اهدا کرد.
نام و نام خانوادگی که این ریاضیدان کُرد ایرانی برای خود انتخاب کرده، بهمعنی «مهاجر ریاضیدان» است. او یکی از معدود ریاضیدانان جهان است که در هندسه جبری و دوسوگویا حرفهای زیادی برای گفتن دارد. در دفتر کار آقای بیرکار در دانشگاه کمبریج، دو عکس از «الکساندر گروتندیک»، ریاضیدان مشهور آلمانی است که برای فرار از دست نازیها در سال ۱۹۲۸ وقتی که یک کودک بود به فرانسه پناه برد؛ یادآوری از پناهندگی بیرکار به بریتانیا، بهعنوان یک شهروند کُرد و تحت تبعیض.
همسر بیرکار اهل تایلند است و فرزندشان، به زبان مادریاش یعنی تایلندی، زبان پدریاش کُردی و البته انگلیسی مسلط است.
***
کوچر بیرکار کیست و چگونه یکی از برترین ریاضیدانان جهان شده است؟
کوچر بیکار نامی است که فریدون درخشانی، فارغالتحصیل رشته ریاضی در دانشگاههای تهران و ناتینگهام بریتانیا، بعد از آنکه در سال ۲۰۰۰ میلادی به انگلستان پناهنده شد، برای خود برگزید.
او متولد سال ۱۳۵۶ در یکی از روستاهای مریوان است؛ روستایی به نام «نی» که به برگزاری مراسم کُردی همچون جشن «نوروز» و دفنوازیهای آن مشهور است. استعداد کوچر در رشته ریاضی که خودش معتقد است فقط علم نیست، بلکه هنر نیز هست، توسط برادرش کشف شد. بعدا بیرکار در دانشگاه تهران، در رشته ریاضی درس خواند و نهایتا به انگلستان سفر کرد و کمتر از یک سال بعد دکترایش را در رشته ریاضی در دانشگاه ناتینگهام بریتانیا آغاز کرد. سه سال بعد هم فارغالتحصیل شد. او بعدها در دانشگاه کمبریج در بریتانیا کار تدریس ریاضی را آغاز کرد.
آقای بیرکار اکنون در دانشگاه چینگهوای چین تدریس میکند ولی بر اساس اطلاعاتی که در وبسایت این دانشگاه آمده، در دانشگاه کمبریج نیز همچنان استاد است.
کودکی کوچر بیرکار در جنگ ایران و عراق گذشت، در مزرعه و خانهشان در مریوان که زیر آتش مستمر ارتش عراق بود. او کودکی خود را با کار در مزرعه و درس خواندن گذراند. ۵ خواهر و برادر داشت و ریاضی را پیش از اینکه در مدرسه بیاموزد از برادرش آموخت.
مدرسه که تمام شد، بیرکار در دانشگاه تهران در رشته ریاضیات تحصیل کرد و مدرک لیسانس خود را دریافت کرد. او در سال ۲۰۰۰، جایزه سوم مسابقات بینالمللی ریاضیات دانشجویان دانشگاه را دریافت کرد. همانموقع بود که به بریتانیا پناهنده شد و با وجود سختیهای زندگی یک تازهپناهنده، تحصیل در مقطع دکترا را آغاز کرد.
در سال ۲۰۰۳ (۱۳۸۲)، انجمن ریاضی لندن، لقب «باآیندهترین دانشجوی دکترا» را به او داد و بورسیه مسافرتی «سیسیل کینگ» را که امروز ارزشی معادل ۶هزار پوند بریتانیا را دارد، به او اهدا کرد.
پس از آن، کوچر بیکار چندین جایزه بسیار مهم و خوشنام ریاضی را از آن خود کرده است، از جمله جوایز سرشناسی چون «فیلدز» که در سال ۲۰۱۸ آن را دریافت کرد و تبدیل به دومین ایرانی برنده این مدال در دنیا شد؛ فیلدز در سال ۲۰۱۴ به مریم میرزاخانی، ریاضیدان زن ایرانی داده شده بود. خانم میرزاخانی آن زمان، نخستین زنی بود که این مدال را از آنِ خود کرده بود.
اما بهجز اینها، بیرکار همواره در گفتوگوهایش با رسانهها و مراکز علمی مطرح دنیا، بر هویت کُردی خود تاکید داشته است. او در سال ۲۰۱۹ و در مصاحبهای که با مجله «پراسپکت» که در سال ۲۱۹ او را «دانشمند برتر» معرفی کرد، گفته که حین حل مسایل دشوار ریاضی، موسیقی کلاسیک کُردی یا غربی گوش میدهد.
مجله پراسپکت سالانه ۵۰نفر را کاندید عنوان دانشمند برتر میکند و مخاطبان این مجله با رای دادن به این افراد، این عنوان را نهایتا به یک نفر تقدیم میکنند. در سال ۲۰۱۹، آقای بیرکار با ۴۱ هزار رای نفر اول و «مکس روزر»، اقتصاددان و تحلیلگر داده و «هومن حداد»، رییس بخش تکنولوژیهای جدید برنامه غذایی سازمان ملل متحد، نفرات بعدی این لیست بودند.
اگرچه کُرد بودن در شخصیت و عادات زندگی و حتی نام پروفسور بیرکار بسیار پررنگ است، او بارها تاکید کرده که هویت قوی کُردیاش، بخشی از ملیگرایی یا سیاست نیست و برای چنین موضوعاتی تلاش نمیکند. اما با اینحال، بارها گفته که به فرزندش «زانکو»، کُردی حرف زدن را یاد داده است. او در حساب اینستاگرام خود عکسهایی از پدر و مادرش در لباس کُردی را نیز دارد و تصاویری از خود در حال تنبک زدن و پیانو نواختن را نیز منتشر کرده که جنبههای هنری زندگیاش را به تصویر میکشد.
خوشحالم توانستم کمی لبخند بر لبان ۴۰میلیون کُرد بیاورم
کوچر بیرکار مدال فیلدز را بهخاطر اثبات «کرانمندی گونههای فانو» و کمک این دستاورد کمنظیر در علم ریاضی به «برنامه مدل مینیمال» بهدست آورده است. او پیشتر در مصاحبههایش گفته که وقتی در دانشگاه تهران تصاویر برندگان مدال فیلدز را روی دیوار آویخته بودند، او که روستازاده و از جمعیت تحت تبعیض کُرد در ایران است، از خود پرسیده آیا هرگز خواهد توانست یکی از این افراد برجسته در ریاضیات را ملاقات کند؟! در حالیکه حتی تصور نمیکرده روزی بتواند از ایران خارج شود.
سالها بعد او استاد دانشگاه کمبریج بود و خود برنده این مهمترین و ارزشمندترین مدال رشته ریاضیات شد.
مدال فیلدز هر چهار سال یکبار به ۴ دانشمند رشته ریاضی که در ابتدای سال اهدای این مدال، در مورد کوچر سال ۲۰۱۸، زیر ۴۰ سال داشتند، اهدا میشود.
در ویدیویی که بنیاد سیمونز، نهاد اهداکننده مدال فیلدز از کوچر بیرکار منتشر کرده، او درباره کودکی و بزرگ شدنش در شرایط جنگ در یک روستای نزدیک مرز میگوید. از برادر بزرگترش «حیدر» که در کودکی به او انتگرال یاد داده و او را به ریاضیات پیشرفته علاقهمند کرده است.
او که آن زمان در دانشکده ریاضیات محض دانشگاه کمبریج در بریتانیا تدریس میکرده، همچنین میگوید که قصد دارد در ریاضیات به افراد کمبرخوردار، کسانیکه در کشورهای کمتر توسعه یافته و فقیر زندگی میکنند و فرصتهای افرادی که در دانشگاههای برتر دنیا درس میخوانند را ندارند، کمک کند.
او در این مصاحبه تاکید دارد که خوشحال است که این خبر، یعنی بردن مدال فیلدز، کمی لبخند بر صورت ۴۰میلیون کُرد در جهان خواهد آورد.
مدال فیلدز بیرکار در همان ریودو ژانیرو و در محل برگزاری مراسم بههمراه کیف پول او دزدیده شد. آن مدال هرگز پیدا نشد و نهاد اهداکننده مدال، یک مدال جایگزین به او داد.
البته به جز مدال فیلدز، پروفسور بیرکار، چند جایزه معتبر دیگر را نیز برده است، از جمله جایزه «لیواهیوم (Leverhulme)» در ریاضیات و آمار که در سال ۲۰۱۰ به خاطر «مشارکتهای برجستهاش در تحقیقات بنیادی در هندسه جبری» دریافت کرده و جایزه بنیاد علوم ریاضی پاریس، مجددا در سال ۲۰۱۰ و جایزه «ایاماس مور (AMS Moore)» در سال ۲۰۱۶ و دکترای افتخاری دانشگاه «صلاحالدین»، واقع در اربیل اقلیم کردستان عراق در سال ۲۰۱۹. او اکنون استاد افتخاری دانشگاه ناتینگهام نیز هست.
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید