عبدالمجید ارفعی؛ زبانشناس فروتنی که خود را گرهی از قالی فرهنگ ایران میدانست
ارفعی فرمان کوروش را از زبان اکدی (گویش بابلی نو) به زبان فارسی ترجمه کرد
سارا باقری نویسنده امور اجتماعی، زندگی- ایندیپندنت فارسی
استاد عبدالمجید ارفعی، از برجستهترین پژوهشگران زبانهای باستانی ایران و از معدود متخصصان خوانش خط میخی عیلامی، اکدی و سومری، صبح چهارشنبه ۶ اسفند پس از سالها فعالیت علمی در حوزه ترجمه و تفسیر متون کهن، درگذشت. او در زمان مرگ ۸۶ سال داشت و پس از یک دوره بیماری ریوی، در بیمارستان آراد تهران، چشم از جهان فروبست.
ارفعی نخستین کسی بود که فرمان کوروش بزرگ (استوانه کوروش) را نه از برگردانهای انگلیسی، فرانسوی یا آلمانی، بلکه مستقیما از زبان اکدی (گویش بابلی نو) به زبان فارسی ترجمه کرد.
ارفعی، دارنده نشان «خورشید» کمیسیون ملی یونسکو ایران، شهریور ۱۳۱۸ در گنو بندرعباس به دنیا آمد. پدرش میرعبدالله ارفعی، اصالتا اهل اوز فارس بود. او دوران دبستان را در بندرعباس و یزد گذراند و در سال ۱۳۲۸ به تهران رفت و در مدارس منوچهری و البرز تحصیل کرد؛ جایی که با بهرام بیضایی آشنا شد.
او درباره دوستی خود با بیضایی و داریوش آشوری گفته بود: «ما هر سه در دبیرستان البرز و دارالفنون بودیم. من و بیضایی در دارالفنون بودیم و آشوری در البرز. سال ششم دبیرستان که به رشته ادبی رفتیم، همه در دارالفنون جمع شدیم و بعد هم هر سه به دانشکده ادبیات دانشگاه تهران رفتیم.»
آشنایی او با متون باستانی از نوجوانی آغاز شد. در سالهای پیش از ورود به دانشگاه، در کتابخانه ملی با نوشتههای ابراهیم پورداوود آشنا شد و نزد استاد متینی، الفبای فارسی باستان را آموخت. زبان پهلوی را با مطالعه «کارنامه اردشیر بابکان» فرا گرفت و برای یادگیری اوستایی، گاتهای پورداوود را سرمشق قرار داد.
ارفعی پس از دریافت مدرک کارشناسی زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران، مهرماه ۱۳۴۴ به آمریکا رفت. او از نخستین ایرانیانی بود که در رشته زبانهای باستانی موسسه شرقشناسی دانشگاه شیکاگو تحصیل کرد و در محضر استادانی چون ساموئل نواح کریمر، والتر هینتز، ریچارد هلک، ابراهیم پورداوود و پرویز ناتل خانلری به تحصیل پرداخت و زبانهای سومری و اکدی را فرا گرفت.
او هشت سال زیر نظر ریچارد هلک، از برجستهترین متخصصان زبان عیلامی، به مطالعه و خوانش گلنوشتههای تخت جمشید پرداخت. در همان دوران با الواح عیلامی باروی تخت جمشید که به امانت در دانشگاه شیکاگو نگهداری میشد، آشنا شد و تجربه عملی خوانش این کتیبهها را به دست آورد؛ تجربهای که بعدها به نگارش کتاب «گلنبشتههای باروی تخت جمشید» انجامید.
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید