در تصاویری کە از پایگاه هوایی شاهزاده سلطان منتشر شدە است، هواپیمای آواکس در حالی دیده می‌شود کە شدت آسیب دیده و بخش عقب آن دو تکه شده است. این دومین ضربه مهم به تجهیزات گران‌قیمت آمریکایی در این پایگاه از آغاز درگیری‌ها در اواخر فوریه به شمار می‌رود.

پایگاه هوایی شاهزاده سلطان که در نزدیکی ریاض، پایتخت عربستان سعودی قرار دارد، از ابتدای جنگ شاهد حملاتی از سوی ایران بوده است. مقامات آمریکایی قبلاً گزارش داده بودند که یک رادار گران‌قیمت در همان پایگاه توسط سلاح‌های ایرانی نابود شده بود. حالا یک فروند هواپیمای آواکس “E-3 Sentry” مجهز به رادار هشدار زودهنگام به شدت آسیب دیده است.

این هواپیما یکی از مهم‌ترین ابزارهای نیروی هوایی آمریکا محسوب می‌شود. بوئینگ “E-3 Sentry” نه تنها هواپیماهای دشمن را از فاصله دور شناسایی می‌کند، بلکه به عنوان مرکز فرماندهی متحرک عمل کرده و عملیات بمب‌افکن‌های آمریکایی را از هوا هماهنگ می‌سازد و از آن تحت عنوان “جاسوس آسمانی” یاد می‌شود. ارتش آمریکا از این نوع هواپیما با عنوان “عامل تقویت‌کننده قدرت” یاد می‌کند، زیرا کارایی نیروهای خودی را چند برابر می‌کند.

تولید این هواپیما از دهه ۱۹۹۰ متوقف شده و ایالات متحده هم‌اکنون تنها ۱۴ فروند از آن را در ناوگان فعال خود دارد. ارزش هر فروند حدود ۵۰۰ میلیون یورو تخمین زده می‌شود. جانشین آن هواپیمای E-7 می‌باشد کە به دلیل مشکلات تولید تا سال ۲۰۲۷ آماده نخواهد شد.

کمک احتمالی روسیه به ایران

هنوز مشخص نیست که حمله به هواپیمای آواکس بوئینگ “E-3 Sentry”، با پهپاد انجام شدە یا با موشک‌های بالستیک. با این حال، رسانه‌های آمریکایی و بریتانیایی اخیراً گزارش داده‌اند که روسیه به ایران در زمینه شناسایی و اطلاعات کمک می‌رساند.

به گفتە کارشناسان این کمک می‌تواند شامل ارائه تصاویر ماهواره‌ای، دسترسی به داده‌های ماهواره‌های غربی یا پشتیبانی از شناسایی الکترونیکی (SIGINT) باشد. رادار آواکس سیگنال‌های الکترونیکی مشخصی منتشر می‌کند که شناسایی آن را آسان‌تر می‌سازد. علاوه بر این، تهران ظاهراً پهپادهای شاهد ارتقا یافته‌ای از مسکو دریافت کرده که در برابر جنگ الکترونیک و پدافند هوایی مقاوم‌تر هستند.

استراتژی هدف‌گیری تجهیزات هوایی آمریکا

در کنار “E-3 Sentry” چندین فروند هواپیمای سوخت‌رسان بوئینگ کی‌سی-۱۳۵ استراتوتانکر (Boeing KC-135)، نیز در همان پایگاه آسیب دیده یا نابود شده‌اند. گفتە می‌شود کە تا کنون شش فروند از این هواپیماها هدف قرار گرفتەاند. خط تولید این هواپیمای سوخت‌رسان نیز متوقف شدە است.

بە گفتە کارشناسان حملات ایران الگویی مشخص نشان می‌دهد؛ ابتدا رادارهای آمریکایی هدف قرار گرفته‌اند تا شناسایی زودهنگام پهپادها و موشک‌های ایرانی مختل شود. سپس تمرکز بر روی هواپیماهای پشتیبانی مانند تانکرها بوده است. در صورت تضعیف بیشتر پدافند هوایی آمریکا، انتظار می‌رود حملات به جنگنده‌های مستقر در زمین افزایش یابد.

پایگاه‌های آمریکایی و متحدانش در منطقه برای جنگی از این نوع ساخته نشده‌اند. هواپیماها معمولاً در فضای باز پارک می‌شوند و مراکز فرماندهی در ساختمان‌های سطحی قرار دارند که به راحتی قابل هدف‌گیری هستند. به همین دلیل رهگیری حملات ایرانی با دشواری همراه بوده است.

ایران از ابتدای درگیری روزانه با پهپاد و موشک به سمت پایگاه‌های آمریکایی و متحدانش در منطقه حمله کرده است. آمریکا تاکنون موفق شده بخشی از زرادخانه موشکی ایران را نابود کند. بخش عمده این سلاح‌ها در “شهرهای موشکی” زیرزمینی و در دل کوه‌ها نگهداری می‌شوند و بمباران‌ها اغلب تنها ورودی‌ها را مسدود کرده‌اند؛ ورودی‌هایی که نیروهای ایرانی ظرف چند روز دوباره باز می‌کنند.

بر ا‌ساس اخبار تائید نشدە، تا کنون ایران تعدادی پهپاد تهاجمی MQ-9 Reaper را سرنگون کرده و یک جنگنده F-35 نیز آسیب دیده است. با این حال، بزرگ‌ترین خسارت جنگنده‌های آمریکایی تاکنون ناشی از “آتش متحدان” بوده است؛ پیش‌تر یک خلبان کویتی سه فروند F-15 را به اشتباه سرنگون کرده است.

با وجود این خسارت‌ها کارشناسان معتقدند که تا کنون حملات جمهوری اسلامی نتوانسته عملیات هوایی گسترده آمریکا و اسرائیل را به طور جدی مختل کند، هرچند در صورت طولانی شدن جنگ ممکن است نیروهای آمریکایی در منطقه متحمل هزینەهای بیشتری شوند.