دونالد ترامپ در نخستین ساعات روز چهارشنبه ۸ آوریل (۱۹ فروردین) کمتر از دو ساعت مانده به پایان ضربالاجل خود به تهران، اعلام کرد که توقف حملات به ایران برای مدت دو هفته مورد توافق قرار گرفته است؛ آتشبسی که به گفته او “دوطرفه” و با هدف فراهمسازی زمینه مذاکرات شکل گرفته است.
حملات مشترک آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران پس از اعلام آتشبس متوقف شد و قرار است مذاکرات در سطحی بالاتر میان دو طرف در اسلامآباد، پایتخت پاکستان، ادامه یابد. با این حال، چشمانداز این آتشبس همچنان نامشخص است و نگرانیهایی وجود دارد که جمهوری اسلامی از این فرصت برای تشدید سرکوب، به خصوص در مناطق اتنیکی استفاده کند.
حسن شرفی: در جنگ و آتشبس نقشی نداریم
در طول حدود ۴۰ روز جنگ، مقرها و پایگاههای احزاب کرد ایرانی در اقلیم کردستان بیش از ۱۶۰ بار هدف حملات پهپادی و موشکی جمهوری اسلامی قرار گرفتند.
حسن شرفی، عضو هیئت اجرائیه حزب دموکرات کردستان ایران، درباره آتشبس میان آمریکا و ایران میگوید، مبارزه این حزب با جمهوری اسلامی سالها پیش از آغاز جنگ میان آمریکا و اسرائیل با ایران آغاز شده و “هدف آن تحقق دموکراسی و حقوق خلقهای ایران، بهویژه کردها در کردستان” بوده است.
او تاکید میکند که کردها در جریان جنگهای ۱۲ روزه و درگیریهای اخیر هیچ نقشی نداشتند و از ابتدا هم به دنبال راهحلمسالمتآمیز، آشتی و تحقق آرمانهای دموکراتیک بودهاند.
شرفی میگوید: «آتشبس آمریکا با ایران با دقت کامل شکل نگرفته و تنها ساعاتی قبل از پایان ضربالاجل ترامپ اعلام شد. ابهامات زیادی درباره آن وجود دارد و اگر طی دو هفته آینده چارچوب دقیقی مشخص نشود، تداومش ضعیف خواهد بود.»
شرفی معتقد است که جمهوری اسلامی تضعیف شده و در مقابل قدرتهای بزرگتر از خود ضعیفتر ظاهر شده، اما “توان سرکوب خود علیه کردها، عربها، بلوچها، ترکها و ترکمنها را حفظ کرده است”.
این عضو هیئت اجرائیه حزب دموکرات کردستان ایران خاطرنشان میکند که “نباید انتظار داشت ضعف رژیم به کاهش واقعی سرکوب منجر شود و احتمال دارد پس از کاهش فشارهای ناشی از جنگ، حکومت دست بازتری برای سرکوب داخلی پیدا کند”.
سیلاوی: حشدالشعبی پس از آتشبس هم میماند
مونا سیلاوی، دبیرکل حزب “تضامن دموکراتیک اهواز”، میگوید گروههای قومیتی همواره به “تجزیهطلبی و خیانت” متهم شدهاند، در حالی که به گفته او هیچیک از این گروهها خواهان جنگ نبودهاند.
او با اشاره به وضعیت مناطق اتنیکی، از جمله بلوچستان، تاکید میکند این مناطق “زیرساختی نداشتند” و منابع و سرمایه کشور عمدتا در مناطق مرکزی متمرکز شده است.
به گفته او، در مناطق عربنشین کشور با وجود منابع مهم نفت و گاز، مردم محلی از این سرمایه بهرهای نبردهاند و این منابع عمدتا در اختیار سپاه پاسداران قرار داشته است.
سیلاوی نسبت به پیامدهای هرگونه توافق احتمالی میان آمریکا و جمهوری اسلامی ابراز نگرانی میکند و میگوید چنین توافقی ممکن است به تقویت دوباره حکومت منجر شود.
او همچنین به ورود نیروهای حشدالشعبی از مرز شلمچه و بمباران این گذرگاه اشاره کرده و این اقدام را با تحولات نظامی اخیر مرتبط میداند.
به گفته مونا سیلاوی حضور نیروهای حشدالشعبی در مناطق عربنشین ادامه خواهد داشت، چرا که این مناطق بهدلیل موقعیت راهبردی، منابع انرژی و دسترسی به بنادر اهمیت ویژهای دارند و از این رو احتمال کنترل شدیدتر این مناطق و جلوگیری از شکلگیری اعتراضات وجود دارد.
“بیم و امید پس از آتشبس در بلوچستان”
ناصر بلیدهای، دبیرکل “”حزب مردم بلوچستان” هم میگوید مردم بلوچ در جنگ و آتشبس نقشی نداشتهاند، اما هر دو وضعیت تاثیر مستقیمی بر زندگی آنها گذاشته است.
او معتقد است حکومت تلاش میکند خود را “تغییرناپذیر” نشان دهد و از شرایط برای تشدید سرکوب استفاده کند، اما در عین حال تضعیف شده و بخشی از منابع و نیروهای نظامی خود را از دست داده است.
به گفته بلیدهای نشانههایی از “افزایش جسارت مردم و کاهش نفوذ حکومت در بلوچستان” دیده میشود و دامنه مخالفتها گسترش یافته است. همچنین حضور نیروهای نیابتی در منطقه بهعنوان نشانهای از کاهش اتکای حکومت به نیروهای محلی ارزیابی میشود.
بلیدهای فضای کنونی بلوچستان را ترکیبی از نگرانی و امید توصیف میکند؛ نگرانی از تشدید سرکوب و امید به تضعیف حکومت. به باور او، در صورت شکلگیری اعتراضات گسترده و سراسری در ایران، توان سرکوب حکومت بیشتر کاهش خواهد یافت.
“جنگ به نفع جمهوری اسلامی تمام شد”
سیمین صبری، سخنگوی “حزب دموکرات آذربایجان” هم در ارزیابی خود از آتشبس میگوید: «این جنگ مطالبات و تلاشهای مردمی را که از دیماه، با وجود سرکوبهای شدید به میدان آمده بودند، به مسیری هدایت کرد که در نهایت به سود جمهوری اسلامی تمام شد.»
به گفته صبری گروهی از مردم در عین مخالفت با حکومت، بیاعتمادی خود را نیز نسبت به نیروهای خارجی که “قصد دارند از بیرون دموکراسی بیاورند” نشان دادند.
سخنگوی حزب دموکرات آذربایجان در ادامه تاکید کرد که “برداشت اسرائیل از شرایط و وارد کردن آمریکا به جنگ اشتباه بوده است”.
به گفته او، جمهوری اسلامی در نتیجه این وضعیت و با ۴۰ روز مقاومت، توانست موقعیت خود را تقویت کند.
به اعتقاد صبری کشورهای غربی به این جمعبندی رسیدهاند که بر “نقش ملیتهای ایران، که بخش بزرگی از جمعیت را تشکیل میدهند، تمرکز کنند” و برای گفتوگو با “اپوزیسیونی متکثر” اعلام آمادگی کردهاند.
جوما بورش: آتشبس شکننده است
جوما بورش، فعال سیاسی ترکمن و عضو “شورای هماهنگی کنگره آزادی ایران” آتشبس را شکننده میداند و احتمال ازسرگیری درگیریها را منتفی نمیداند.
به گفته او، دونالد ترامپ بدون برنامهای مشخص حملات نظامی را آغاز کرد و انتظار داشت در مدت کوتاهی رهبران جمهوری اسلامی را به عقبنشینی وادار کرده و زمینه تغییر رژیم را فراهم کند، اما در این مسیر ناکام ماند.
به باور بورش هرچند جمهوری اسلامی از نظر نظامی بهطور قابل توجهی تضعیف شده، اما همچنان از ظرفیت قابل توجهی برای اعمال حاکمیت برخوردار است.
او همچنین تاکید میکند: «اگر از ابتدا برنامهای دقیق وجود داشت و حملات با نیروهای مخالف هماهنگ میشد، احتمال شکست سپاه پاسداران و تغییر رژیم بیشتر بود.»
بورش در ادامه میگوید ترامپ اکنون در موقعیتی قرار گرفته که نه امکان پیشروی دارد و نه عقبنشینی، و همزمان نارضایتی در داخل آمریکا نسبت به سیاستهای جنگی او افزایش یافته است.
او همچنین با اشاره به وضعیت ترکمنها میگوید این جامعه که “در سال ۱۳۵۸ طی مدت کوتاهی با دو جنگ روبهرو و بهشدت سرکوب شد”، در درگیریهای کنونی نیز تلفات انسانی داده است.
به گفته آقای بورش سپاه پاسداران از نیروهای ترکمن، بهویژه سربازان در مراکز حساس نظامی و تسلیحاتی بهعنوان محافظ استفاده کرده و با وجود آنکه ائتلاف آمریکا و اسرائیل به ترکمنصحرا حمله نکرده، تقریبا هر روز مراسم تشییع جنازه در این منطقه برگزار میشود.
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید