مزدک لیماکشی
مقدمه
ایران در دهههای گذشته با چرخهای از تنشهای داخلی و خارجی روبهرو بوده است. استمرار سیاستهایی که کشور را در وضعیت «نه جنگ و نه صلح» نگاه داشته و در این یک سال اخیر کشور دو بار مورد تجاوز غیر قانونی اسرائیل و آمریکا قرار گرفته است پیامدهای این وضعیت بیش از همه متوجه مردم ایران بوده است.
در شرایطی که منطقه خاورمیانه نیز با بیثباتیهای گسترده روبهرو است، ضرورت دارد سیاستی واقعبینانه و مبتنی بر منافع ملی برای کاهش تنشها و حرکت به سوی صلح پایدار شکل گیرد. چنین سیاستی باید همزمان سه هدف را دنبال کند: حفظ امنیت و استقلال ایران، کاهش تنشهای منطقهای و ایجاد شرایطی برای توسعه و رفاه مردم. طرح حاضر تلاشی است برای ارائه چارچوبی عملی جهت صلحسازی، اعتمادسازی بینالمللی و خروج ایران از چرخه بحرانهای مداوم می باشد
اصول پیشنهادی
۱. پایان دادن به چرخه تنش
سیاست «نه جنگ و نه صلح» در عمل به افزایش بحرانها و ناامنی برای ایران انجامیده است. هدف این طرح، پایان دادن به چرخه تنش و ایجاد شرایطی است که ایران بتواند به عنوان کشوری پایدار، امن و توسعهگرا در منطقه در صلح و همزیستی با دیگران زیسته و ماندگار بماند
۲. بازتنظیم روابط با آمریکا
بخش بزرگی از تنشهای بینالمللی ایران ریشه در روابط خصمانه با آمریکا دارد. بازسازی این رابطه باید بر پایه اعتمادسازی متقابل، گفتوگو و احترام به منافع متقابل صورت گیرد. کاهش تنش با آمریکا میتواند بسیاری از بحرانهای دیگر را نیز کاهش دهد.
۳. پایان دادن به سیاست نیروهای نیابتی
سیاست اتکا به نیروهای نیابتی در کشورهای مختلف منطقه موجب افزایش بیاعتمادی و بیثباتی شده است. سیاست خارجی ایران باید بر روابط رسمی و مستقیم با دولتها استوار باشد و حمایت نظامی از گروههای مسلح در کشورهای دیگر متوقف گردد.
۴. ایجاد ترتیبات امنیتی منطقهای
ایران میتواند در کنار کشورهای خلیج فارس و خاورمیانه برای ایجاد یک سازوکار امنیت جمعی منطقهای تلاش کند. هدف این سازوکار باید کاهش تنشهای نظامی، جلوگیری از درگیریهای ناخواسته و تضمین امنیت مسیرهای انرژی باشد.
۵. مدیریت مسئله هستهای
غنیسازی محدود اورانیوم در چارچوب حقوق بینالملل قابل دفاع است، اما برای بازسازی اعتماد جهانی میتوان تعلیق موقت غنیسازی برای یک دوره ۵ تا ۱۰ ساله را در نظر گرفت تا فضای اعتمادسازی ایجاد شود.
۶ . مسئله ذخایر اورانیوم
ذخایر اورانیوم با غنای بالا میتواند تحت نظارت بینالمللی:
ـ به کشور ثالث منتقل شود
ـ فروخته شود
ـ یا رقیق گردد
این اقدام گامی مهم در جهت اعتمادسازی خواهد بود.
۷. حفظ بازدارندگی دفاعی
توان دفاعی ایران، از جمله برنامه موشکی، بخشی از سازوکار بازدارندگی کشور است. در هر توافق احتمالی باید حق ایران برای دفاع از خود و حفظ بازدارندگی نظامی مورد احترام قرار گیرد.
۸. رفع مرحلهای تحریمها
لغو تحریمها باید همزمان با اجرای تعهدات صورت گیرد. تشکیل کمیته مشترک بینالمللی برای نظارت بر اجرای توافقها میتواند زمینه رفع تدریجی تحریمها و آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران را فراهم کند.
۹. همکاری برای امنیت تنگه هرمز
تنگه هرمز یک گذرگاه حیاتی جهانی است. ایران میتواند در چارچوب همکاریهای منطقهای و بینالمللی برای امنیت، حفاظت محیط زیست و مدیریت عبور و مرور در این تنگه نقش فعال ایفا کند.
۱۰. صلح، همراه با حفظ حق دفاع
هدف این طرح ایجاد صلح پایدار و کاهش تنشهای بینالمللی است، در حالی که حق ایران برای دفاع از خود در برابر هرگونه تجاوز خارجی محفوظ میماند. مردم ایران نیز حق دارند برای تحقق صلح و امنیت ملی به صورت مدنی و مسالمتآمیز خود را سازماندهی کنند.
موخره
صلح پایدار تنها در صورتی امکانپذیر است که سیاست خارجی کشور بر پایه واقعگرایی، احترام متقابل و توجه به منافع ملی شکل گیرد. ایران به عنوان کشوری با تاریخ و تمدن کهن میتواند نقشی سازنده در ثبات و همکاری منطقهای ایفا کند.
حرکت به سوی صلح به معنای چشمپوشی از امنیت ملی نیست، بلکه تلاشی است برای جلوگیری از جنگهای ویرانگر جدید و فراهم کردن شرایطی که مردم ایران بتوانند در فضایی امن و باثبات به توسعه و پیشرفت دست یابند.
این طرح دعوتی است به گفتوگو، عقلانیت سیاسی و تلاش مشترک برای پایان دادن به تنشها و آغاز دورهای تازه از صلح و همکاری.
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید